INTERVIEW

Vrouw, rond de 40 en debutant van het jaar

Vier vragen voor de drie debutanten van het jaar, die - toevallig? - alle drie vrouw zijn en rond de veertig.

Sarah MeulemanBeeld Valentina Vos

Eerst werk ik de verhaallijn uit, pas dan begint het schrijven

Sarah Meuleman
38 jaar
Wat ik je niet vertel, Lebowski.
Eerste zin 'Niemand weet ervan.'

Het boek
'Het verhaal speelt zich eerst af in België, in 1996, ten tijde van de affaire Dutroux. Hannah en Sophie zijn meisjes van 12 die alles met elkaar delen. Op een nacht verdwijnt Sophie spoorloos. Achttien jaar later zit Hannah in New York. Ze geeft een carrière als journalist op om een boek te schrijven over de verdwijning van queen of crime Agatha Christie. De schrijfster, die een personage wordt in de roman, sleurt haar mee naar haar verleden. Zo ontrafelt ze het geheim van Sophie. Het belangrijkste thema is: kun je leren vergeten? Is het soms beter te vergeten? Het boek is eerder verschenen als De zes levens van Sophie, maar ik wilde na een jaar een andere versie maken. Zoiets gebeurt volop in de muziek, in het theater. Waarom zou literatuur star moeten zijn?'

Het vak
'Het is niet zo dat ik de brandende ambitie had om iets voor de eeuwigheid te creëren, zo'n mooie stapel met mijn naam erop. Ik hou van het proces. Eerst werk ik de verhaallijn uit, het liefst vol suspense en plotwendingen. Pas dan begint het schrijven zelf en kan veel weer veranderen. Ik heb dit boek geschreven aan een tafeltje in een koffietentje. Ik heb ruis nodig. Het maakt me rustig.'

De stijl
'Ik gebruik korte hoofdstukken - drie pagina's, soms zes - met titels ontleend aan films of songteksten. Zo weet de lezer alvast in welke sfeer hij gaat belanden. Ik beschrijf niet alles in een scène, ik concentreer me op een sprekend detail. Ik speel met klank en ritme, zelfs af en toe met rijm. De zinnen moeten rollen, knetteren, spinnen.'

Alle drie vrouwen van dezelfde leeftijd 'Mag het eindelijk? In mijn boeken zijn de vrouwen de belangrijkste personages en ik krijg vaak de vraag of het een vrouwenboek is. Zou Tommy Wieringa ooit de vraag hebben moeten beantwoorden of hij een mannenboek heeft geschreven? Dat ik nu een boek heb kunnen schrijven, hangt samen met wat ik eerder heb gedaan. Ik ben zangeres geweest, moderator, journaliste, chef kunst en media bij Vrij Nederland. Al die werelden heb ik benut om geloofwaardige personages neer te zetten. En ik ben rebelser dan tien jaar geleden. Ik wist: ik ga dat boek opnieuw schrijven, wat er ook gebeurt.'

Sarah MeulemanBeeld Valentina Vos

'Ik wist dat ik iets creatiefs moest doen, iets maken'

Annette Maas
39 jaar
Hier kom ik weg, Nijgh en Van Ditmar
Eerste zin 'Dan ga ik maar', zei Raaf.

Het boek
'Simone is halverwege de dertig en heeft het gevoel dat haar leven stilstaat. Het is anders gelopen dan ze had gewild. Ze is actrice, maar dat past niet bij haar. Het moederschap is een vlucht gebleken. Ze stuurt haar man, Raaf, de deur uit. In flashbacks maak ik haar jeugd zichtbaar. Zo komen de hoofdpersoon en de lezer erachter wat er is misgegaan. Simone beseft dat er maar één oplossing is: ze moet terug naar Oost-Groningen om de fout te herstellen. Toen ik begon te schrijven, ging het heel erg over mezelf: ik ben ook actrice geweest, ook mijn ouders zijn gescheiden, ik kom uit Winschoten. Maar dat verhaal bleek na tien pagina's wel geschreven. Ik heb er van alles aan toegevoegd. Maar ik heb wel mijn ziel op tafel gelegd. Het is een kijkje in mijn brein.'

Het vak
'Ik acteer al lang niet meer, ik heb enkele jaren op kantoor gewerkt als castingdirector. Dat bleek het ook niet te zijn. Het klinkt vaak wat aanstellerig, vind ik, maar het was echt zo: ik wist dat ik iets creatiefs moest doen, iets maken. Dat past bij mij. Als kind schreef ik veel. Dierenverhalen vooral, die altijd goed afliepen. Toen ik zo twijfelde hoe ik verder moest, ontmoette ik iemand die zei: doe iets wat je altijd leuk hebt gevonden. Dat was dus schrijven. Het kon ook meteen: ik had een stoel, een bureau en een computer. Ik dacht altijd dat ik iemand was van samenwerken en overleggen. Maar juist het solitaire is zo fijn. Niemand die meekijkt. Alles in eigen hand hebben. Ik ben mijn eigen regisseur.'

De stijl
'Poëtisch, denk ik, maar niet uitgebreid of barok. Korte zinnen. Er moet een cadans ontstaan bij het lezen, daar let ik erg op. De onderwerpen zijn vrij zwaar, maar je moet niet de indruk krijgen dat hier iemand aan het woord is die bij wijze van therapie iets van zich af zit te schrijven. Een relativerende toon zo af en toe maakt het drama draaglijker.'

Alle drie vrouwen van dezelfde leeftijd 'Interessant, ja. Misschien dat vrouwen steeds meer hun stem laten horen, hun plek opeisen. Het kan zijn dat levenservaring een rol speelt. Bij twintigers zie je vaak dat ze doen wat van ze wordt verwacht. Nu maak ik zelf de keuze: dit is wat ik wil en ik ga het doen.'

Annette MaasBeeld Valentina Vos

'Het ligt me beter een eigen wereld te creëren'

Jente Posthuma
42 jaar
Mensen zonder uitstraling, Atlas Contact
Eerste zin 'Mijn vader schepte een grote lepel yoghurt met cruesli uit de kom, sperde zijn mond wijd open en stak de lepel erin.'

Het boek
'Laat ik eerst de catalogustekst citeren: een wrangkomisch portret van een gemankeerde familie. Het gaat over de relatie tussen een dominante moeder en een stuurloze dochter. De moeder, een mislukte actrice, overlijdt als het meisje 13 is, maar haar invloed blijft. De dochter probeert te voldoen aan de verwachting van haar moeder dat ze moet uitblinken. Intussen raakt ze zichzelf kwijt. In sommige opzichten heb ik het dicht bij mezelf gezocht. Die stuurloosheid heb ik ook gehad. Wij woonden net als dat gezin in een provinciestad, naast een poepveldje. De dochter heeft een stoornis die ik ook heb: misofonie. Ik kan niet tegen smakgeluiden. Het schrijft makkelijker als je weet wat het is. Maar lang niet alles komt overeen. Mijn moeder is niet de moeder uit het boek. Ze leeft nog en is veel liever en zorgzamer.'

Het vak
'Ik heb interviews gedaan voor onder meer De Groene Amsterdammer en nrc.next - ik wilde een goede interviewer worden. De stukken waren ook wel goed, maar ik had te weinig voelsprieten voor de actualiteit. Wie is waarom juist nu interessant? Ik ben korte verhalen gaan schrijven. Je bent vrijer, niet meer gebonden aan wat iemand nu precies heeft gezegd, je kunt persoonlijker zijn en je fantasie kwijt. Die verhalen waren een opmaat. Gaandeweg werden ze langer: van 300 naar 5000 woorden tot nu een boek van 170 pagina's. Het ligt me kennelijk beter een eigen wereld te creëren en niet afhankelijk te zijn van anderen. Het gaat me niet gemakkelijk af, ik haal zo'n 300 woorden per dag. Het is lastig en toch doe ik het graag.'

De stijl
'Grappig en tragisch. Een lichte toon helpt om over zware onderwerpen te schrijven. De taal is redelijk sober. Ik hou van een zekere achteloosheid. Je hoeft niet alles uit te leggen.'

Alle drie vrouwen van dezelfde leeftijd'Dat steeds meer vrouwen schrijven is al langer gaande. Ik ben een van de oudste debutanten van de laatste tijd, de meesten schrijven hun eerste boek rond hun 30ste. Ik heb een poging gewaagd op mijn 28ste, maar toen was ik vooral bezig andere auteurs te kopiëren. Het duurde lang voordat ik mijn eigen toon had gevonden.'

Jente PosthumaBeeld Valentina Vos
Meer over