Vrolijke hutsekluts, mét boos contrapunt

Muziek..

Wat is componeren, en hoe kom je van een oudejaarskater af? DeNieuwjaarsmatinee van het Nederlands Blazers Ensemble (NBE) leverde bijverrassing de kortste en best denkbare definitie op van het componistenvak.Bart Schneemann, hoboïst en spreekstalmeester: 'Je hoort eerst niks in jehoofd en plotseling is er muziek.'

Daarnaast bracht het spektakel in het Concertgebouw de onthulling vanwat je moet innemen als je last hebt van catarre, hoofdpijn en pijn in denek, ogen en oren.

De remedie ligt in een combinatie van rood poeder (antispasmodicus),zwarte poeiers en vlierbessenthee. Dit althans volgens Wolfgang AmadeusMozart, de 250 jaar geleden geboren componist die het recept ooit neerlegdein een brief aan zijn vader. Schneemann las eruit voor ('Beste Papa'),kreeg er een pruik bij opgezet en fungeerde in die gedaante als 'specialegast'. Waarna het adagio klonk uit Mozarts blazersserenade KV 370,bijgenaamd de Gran Partita.

Het is het adagio waarbij de Weense hofcomponist Antonio Salieri in hettoneelstuk en de film Amadeus zijn God begint te vervloeken, overweldigddoor pijn en afgunst. Goed dat Salieri en God ditmaal schitterden doorafwezigheid, want fratsen waren er al genoeg. Leuke en melige: eenhoorn-rondootje van de 'streberige papa' Leopold Mozart, geblazen optuinslangen met trechters (leuk). Een premièretje van Loevendie voor inhet rond gezwaaide koebellen (kort, leuk), vertolkt door zeven heren inlederhosen (melig). De bewering van de achtjarige saxofoonvirtuoos Gideon,componist van het werk Papa is gek want hij houdt van Bach (leuk), dat hetNBE 'vaak vals speelt' (echt niet).

Papa's was het thema. Woorden van onderkoelde verontwaardiging liepenbij al die luchtigheid mee in boventitelingen boven het podium enondertitelingen op tv. Het waren droge mededelingen bij optredens vanbuitenlandse gastmusici - deze keer allemaal gevluchte papa's (en eenbegaafde zoon) uit barre landen als Soedan, Congo en Afghanistan, van wiede meesten bleken uitgeprocedeerd, en anderen zeven of tien jaar na hunkomst nog in onzekerheid verkeren over hun status. Bij de manier waaropNederland met hen omgaat wilden de Blazers nog eens 'denderend' stil staan.

Zo had het rechtstreeks op Nederland 3 uitgezonden nieuwjaarsspektakel- er bestaat sinds de VARA z'n zaterdagmiddagconcerten afstiet nog maaréén VARA-matinee en dat is de Blazersmatinee - ditmaal een booscontrapunt bij de vrolijke hutsekluts. Want vrolijk was het, zeker invergelijking met de Strausswalsen uit Wenen die even eerder op Nederland2 werden uitgepakt - onder leiding van een Mariss Jansons die zijnnieuwjaarsmissie bijna overserieus opnam, tot en met de beschaafde gag vaneen mobieltje dat bij opus 411 afging in zijn colbert.

De schijnbare anarchie van de Blazersmatinee berust intussen op eenprogrammarecept waarvan de ingrediëntsoorten langzamerhand ook eentraditie op zichzelf vormen. En op een nauwkeurige timing, waarbij lichten mobiel cameramaterieel het zaalpubliek nauwelijks nog last bezorgt.

De categorie Zijstappen en 'Kijk dit Kunnen we Ook' omvatte, behalvekoebellen en tuinslangen, frappante herenzang (NBE-ers in Kaukasische closeharmony) en programma-omlijstende meidenrock (een charmeoffensief vanNBE-sters op elektrische toetsen en gitaren). De rubriek jeugdcomponistenhad vertegenwoordigsters in een verstilde 'Joni Mitchell de Jongere'(Rianne Botma, 18) en een bespeelster van een walsende mini-accordeon (JetZoon, 17). Een vadervriendelijk rappertje (W-Dré, 13) kreeg het voorelkaar dames- en herenvingers in de zaal mee te laten priemen in de lucht,waarbij co-presentatrice Hanneke Groenteman de sfeer eveneens soepel hielden het latent meezeurende onderwerp 'kindercomponistje Mozart' (8 jaar:opera KV 51 La finta semplice) kunstig wist te vermijden.

Een geoliede machine was ook het schrijftafeltje op rails, waaraanSchneeman post van Mozart sorteerde en aaneenmonteerde ter inleiding vandrie Gran Partita-fragmenten.

Mooi gespeeld. Want daar zijn die blazers goed in. Net zo goed als inmassa-jammen met Afrikanen, Aziaten en kindercomponisten, waarbij even deillusie valt te koesteren dat de macht van de muziek alle barrières breekten Rita Verdonk alleen nog maar op blokfluitles hoeft te gaan bij BartScheemann.

Roland de Beer

Meer over