JeugdboekenPjotr van Lenteren

Voor wie wat langer kijkt, valt er een wereld aan AVI-smaken te ontdekken

null Beeld Van Holkema & Warendorf
Beeld Van Holkema & Warendorf

Wat is er zo tegen leren lezen met zijwieltjes? Schrijver en dichter Bibi Dumon Tak ging er afgelopen week tegen tekeer in een veelbesproken openbare lezing aan de Universiteit Leiden. Wie een AVI-boekje maakt, krijgt ter voorbereiding een pakket beperkende maatregelen mee en wordt voor straf ook nog eens met een foeilelijke letter op veel te wit papier afgedrukt in een krenterig formaatje, met overal waarschuwingsstickers.

Wat kan er misgaan? Dat iemand per ongeluk iets voor de lol leest?

Toch valt er, voor wie wat langer kijkt, een wereld van AVI-smaken te ontdekken. Eerste leesboeken zijn, ondanks de breed gedeelde weerzin ertegen, juist in opkomst. Tien jaar geleden nog een nicheproduct, tegenwoordig de trots van steeds meer uitgevers. Zij het net even in een andere vorm dan gebruikelijk.

Lekker schreeuwerig is Jette Schröder in Stink-AVI’s – Een heel vies boek om zelf te lezen (Ploegsma; € 16,99; 8+), geïllustreerd door Heleen Brulot. Haar zinnen lopen niet altijd even lekker en ze rijmt wel erg flauw, maar te prijzen valt haar gulle aandacht voor de smerige onderwerpen die er in groep drie en vier toe doen. Lekker dik en om de paar verhaaltjes gaat het niveau omhoog. Het leesniveau dan.

De fijne, zeer welkome heruitgave van Tijger-in-de-war (Van Holkema & Warendorf; € 14,99; 7+) van Jacques Vriens, opnieuw geïllustreerd door Saskia Halfmouw, laat het andere uiterste zien. Opa is steeds vaker de weg kwijt en zijn kater Tijger ook, maar samen met oma en kleindochter Isa komen ze er voorlopig nog wel. De AVI-score van een van de mooiste kinderboeken ooit over dementie staat ergens onopvallend binnenin. Niet belangrijk, eerder mooi meegenomen.

null Beeld Querido
Beeld Querido

Zepie van Janneke Schotveld (Querido; € 14,99; 8+), met illustraties van Georgien Overwater, is een sterke nieuwkomer in de nog jonge reeks Tijgerlezen van Querido. De vader van Zepie heeft een wasserette, waar zijn zoon veel rondhangt en alles mag. Als hij maar van die ene wasmachine afblijft. Je hebt niet door dat het wat makkelijker geschreven is, als je bezig bent met de vraag hoe dit avontuur afloopt.

Helemaal dol wordt het in Au! (Kluitman; € 14,99; 8+) van tekenaar en schrijver Karst-Janneke Rogaar. Grote letters en een educatief doel, maar wat een lol en vakmanschap is er in dit verhaal vol au-woorden gestopt. Een pauw gaat op pad met een astronaut. Natuurlijk is het boek voor een groot deel blauw. Het geeft je zin om weer naar school te gaan.

Ondertussen valt ook de Tilburgse uitgever op die al decennialang vrijwel alleen AVI-boeken uitgeeft, met steeds meer creativiteit en afwisseling. Bijvoorbeeld Ridder Roa en de gevaarlijke draak (Zwijsen; € 10,50; 7+) van Pim Lammers, levendig geïllustreerd door Natascha Stenvert. Prinses Roa wil liever ridder zijn. Als blijkt dat een draak alle beroepsridders heeft gegijzeld, gaat ze op weg om hen te bevrijden. Van prinses Ayla wordt ridder Roa warmer dan van welke collega dan ook.

Lammers, een jonge kinderboekenschrijver van wie we vaker gaan horen, schrijft lekker los en het geestige verhaal leest alsof het helemaal niet in korte, losse zinnen is gehakt. Dat is een kunst die alleen de allerbesten is gegeven.

Zó kun je schrijven voor lezers die dat nog moeten leren. Niet beperkt, maar juist uitgedaagd tot liefdewerk in de letteren. Zoals Sylvia Vanden Heede en Thé Tjong-Khing het aflevering na aflevering met verve laten zien in de beste en langst lopende lees-leerserie van de lage landen: Vos en Haas.

Die twee voeren al twintig jaar diepzinnige gesprekken, maken ruzie en leggen het weer bij in het eenvoudigste en mooiste eenlettergrepige Nederlands dat er bestaat. Ziedaar het bewijs dat het kan.

Meer over