Opera

Visueel en thematisch is deze Traviata erg rommelig, maar muzikaal is ze voortreffelijk

Regisseur Gürbaca probeert te veel thema’s aan te snijden in één productie.

Jenny Camilleri
‘La traviata’ bij De Nationale Opera, met in het midden de Armeense sopraan Mané Galoyan als Violetta. Beeld Monika Rittershaus
‘La traviata’ bij De Nationale Opera, met in het midden de Armeense sopraan Mané Galoyan als Violetta.Beeld Monika Rittershaus

Déjà vu. Bij Giuseppe Verdi’s La traviata door De Nationale Opera is weer slechts een kwart van de stoelen bezet. Het gesoigneerde publiek heeft op deze zaterdagmiddag zijn best gedaan, maar de garderobe is om coronaveiligheidsredenen dicht en al die winterjassen over de lege stoelen maken een slordige indruk. Het is een opluchting als het zaallicht dooft en dirigent Andrea Battistoni verschijnt.

Sinds zondag 28 november moeten theaters om 5 uur ’s middags hun deuren sluiten en weer de anderhalvemeternorm hanteren. Terwijl veel zalen hun avondconcerten hebben geannuleerd, besloot DNO de voorstellingen te vervroegen. De matinees zijn binnen de regels toegestaan, maar dergelijke beslissingen dragen niet bij aan het terugdringen van de reisbewegingen.

Als toeschouwer ben je je er ook van bewust dat voor elke bezoeker in de zaal er drie anderen zijn ‘uitgeloot’. Een financiële catastrofe, en bovendien zonde dat veel operafans deze muzikaal voortreffelijke Traviata moeten missen.

Verdi begint zijn opera met een spoiler. De ouverture opent met een klaagzang voor het hoofdpersonage, Violetta, een courtisane die verliefd wordt op een nette jongen, Alfredo Germont. We weten dus al dat ze zal sterven aan tuberculose. De ranke strijkers beginnen te treuren, hun klank zet zich uit door het geleidelijk toevoegen van vibrato. Je hoort meteen een dirigent die grote emoties zal leveren door op de kleinste details te letten.

En dat doet Battistoni. Zijn traviata is aangrijpend, hartroerend en wordt voortgestuwd door een lichtvoetige, pressende ritmiek. Een paar keer galoppeert hij vooruit, het Koor van de Nationale Opera of de solisten achter zich latend, maar vaak spint hij, samen met het fraai spelende Nederlands Philharmonisch Orkest, pure poëzie.

En dan zijn er de zangers. Mané Galoyan heeft alles in huis voor de pittige rol van Violetta, vooral een wendbare sopraanstem met een natuurlijke uitdrukkingskracht. Ze klinkt trefzeker in de versierde, hedonistische aria in de eerste akte, en ze ontroert wanneer de oude Germont haar vraagt om zijn zoon alleen te laten.

Galoyan wordt verscheurd door wanhoop als ze toestemt en is hartverscheurend aan het eind, als ze met een stem als een dun zilverdraadje afscheid neemt van het leven. Haar Alfredo is de tenor Bogdan Volkov, ferm van stem en onstuimig van temperament. De machtige bariton George Petean is hoffelijk maar onverzettelijk in de rol van papa Germont.

Helaas is deze topcast gestrand op een lelijk platform dat misschien bij de Noorse Opera, waar de productie vandaan komt, in proportie was, maar op het brede Amsterdamse toneel veel zwarte leegte overlaat. Op Violetta’s feestjes strooit het koor met kerstboomslingers. Ze zouden luxe en uitbundigheid moeten uitstralen maar ogen rotzooierig.

Regisseur Tatjana Gürbaca zet de koorleden overal in om te benadrukken dat Violetta vastzit aan haar rol van dure escort. Zij spelen haar alom aanwezige klanten en collega’s. Bij de intiemste scènes, waaronder Violetta’s sterfbedscène, zitten mensen op de achtergrond afleidend te copuleren.

Gürbaca probeert te veel thema’s aan te snijden in één productie: het vrouwenlichaam als kapitaal (veel gefladder met bankbiljetten) en als object (overal bronstige klanten), seksuele verdorvenheid (mannen die geilen op het minderjarige zusje van Alfredo), de tirannie van het publieke imago (Violetta wordt vernederd omdat ze uit de prostitutie is gestapt). Ook Alfredo blijkt uiteindelijk een hufter te zijn. Hij neemt zijn verloofde mee naar zijn stervende ex-geliefde. Wie doet zoiets?

Visueel en thematisch is deze Traviata erg rommelig, maar muzikaal verdient ze zo veel matinees als ze maar kan krijgen.

Vervroegen, is dat wel verstandig?

De Nationale Opera heeft alle avondvoorstellingen van La traviata omgepland naar matinees. De beslissing is genomen, zegt persvoorlichter Thijs Faas, ‘omdat de directie de verantwoordelijkheid voelt om juist in deze moeilijke tijden kunst en cultuur te blijven bieden. De ervaring leert dat theaters die de richtlijnen volgen geen besmettingshaarden zijn, dus dat het veilig kan.’

In het hele gebouw zijn mondkapjes en afstand houden verplicht. Binnen het productieteam, bijvoorbeeld in de orkestbak, is het niet altijd mogelijk om afstand te houden. Daarom worden solisten, koorleden en musici iedere dag dat ze aanwezig zijn in het theater getest. Onder de huidige beperkingen mogen 400 à 450 van de 1600 stoelen worden verkocht. Het aantal verschilt per voorstelling omdat, bijvoorbeeld, familieleden naast elkaar mogen zitten.

La traviata

Opera

★★★★☆ (muziek)

★★☆☆☆ (regie)

Met o.a. Mané Galoyan en Bogdan Volkov, in regie van Tatjana Gürbaca

4/12, Nationale Opera & Ballet, Amsterdam. Te zien t/m 26/12.

Meer over