InterviewJochem Myjer

‘Vijfhonderd keer Carré, dat had me vast niet gelukkiger gemaakt’

Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van zijn nieuwe tv-programma Jochem in de wolken, acht dilemma’s voor cabaretier en schrijver Jochem Myjer (44).

Jochem Myjer  Beeld Frank Ruiter
Jochem MyjerBeeld Frank Ruiter

De Biesbosch of de Wadden?

‘De Wadden! Toen ik klein was, gingen we er al elke vakantie naartoe. Naar Texel, voornamelijk. Ik heb er al jaren een huisje. De geur van het duinzand, de ziltigheid, de vogels; Texel is mijn thuis.

‘De Wadden, de Biesbosch en andere natuurgebieden zijn te zien in Jochem in de wolken, mijn nieuwe tv-programma. Het is voor het eerst dat ik televisie maak. Eigenlijk hou ik niet van tv, omdat ik het een vluchtig medium vind. Alleen: ik mocht met een luchtballon vliegen. Dat was kicken. Omdat je met de wind meevaart, is het zo stil in een ballon dat je op 300 meter hoogte een hond kunt horen blaffen!

‘Maar ik doe dit vooral omdat het niet zo goed gaat met de natuur. Dat gaat me aan het hart, want ik ben al sinds mijn jeugd verliefd op wandelen in de natuur en vogels kijken, en heb drie jaar biologie gestudeerd.’

Uitgesproken of neutraal?

‘Ik denk dat ik tot kort geleden ‘neutraal’ zou hebben geantwoord. Omdat ik komiek ben, geen cabaretier. Ik sta op het podium om mensen te vermaken en ontroeren, als de clown in het circus. En ik wil dat iederéén een leuke avond kan hebben: of je nu jong, oud, SP- of PVV-stemmer bent.

‘Maar nu ik iets ouder word, krijg ik het gevoel dat ik iets zinvols wil doen. Zoals deze vierdelige serie. Daarin doe ik niet aan vingerwijzen, dat is niet mijn manier van engagement. Ik laat zien hoe mooi de natuur is, spreek mijn zorgen uit en vertel vooral wat wél goed gaat. Dat steeds meer boeren kruidige grassen gebruiken, bijvoorbeeld, waardoor koeien én vogels gedijen.

‘Wist je dat tachtig procent van alle grutto’s — mijn lievelingsvogel — in Nederland broedt? Dat geldt voor meer soorten. Of ze gebruiken ons als tussenstop, naar het zuiden. We zijn wereldwijd ontzettend belangrijk voor vogels. Hoe meer mensen zoiets weten, hoe zuiniger ze op de natuur worden. Daar ben ik van overtuigd.’

Zwarte Piet of roetveegpiet?

‘Dat is geen discussie meer, toch? Laat ik het zo zeggen: ik schaam me er niet voor dat ik Zwarte Piet ben geweest: Pietje Paniek. Het was een magische tijd, zeker als we met de stoomboot aankwamen en er duizenden kinderen op de kade stonden.

‘Ik ben in 2016 gestopt, na een paar intochten waarbij werd gedemonstreerd en beveiligers meegingen; pieten met kogelwerende vesten. Dat deed me verdriet, ik had geen zin meer om er op die manier aan mee te doen.

‘Uiteindelijk gaat het om de kinderen, het is hun feest. Op het moment dat mensen problemen hebben met Zwarte Piet en kinderen zich gekwetst voelen, moet je het zo veranderen dat het een feest kan blijven voor iedereen. Met roetveegpieten dus.’

Adhd of narcolepsie?

‘Adhd, want daarmee kun je een prima leven leiden. Sterker nog, het is een superkracht. Ik kan tegelijk met jou praten, op dit terras in Leiden, en een houtduif zien vliegen. Kijk, daar! (Wijst omhoog.) Ik ben altijd alert op vogels.

‘Narcolepsie is grof gezegd een klote-aandoening. Mijn 12-jarige dochter Limoni heeft het, bleek na jarenlange ellende. Ze mist het stofje hypocretine, dat zorgt dat je ’s nachts slaapt en overdag wakker blijft. Dat betekent onder andere dat je spieren ineens slap kunnen worden, dat je ’s nachts zestig keer wakker wordt en overdag zestig keer in slaap valt. Overdag slikt ze dexamfetamine, ’s nachts medicinale ghb. De drug, ja.

‘Mijn vrouw en ik hebben een stichting opgericht om narcolepsie de wereld uit te helpen. Er is hoop: er wordt onderzoek gedaan naar een baanbrekende pil, waarmee je hypocretine in de hersenen kunt krijgen.’

Wandelen met vrouw en kinderen op Texel, of optreden in een uitverkocht Carré?

‘Wandelen met mijn gezin! By far. Ook hierop zou ik vijf jaar geleden anders hebben geantwoord, denk ik. Dat neem ik mezelf kwalijk.

‘Om even persoonlijk te worden: toen ik net begon als komiek, wilde niemand me hebben. Ik had geen manager, in de krant stond dat ik een mafketel was die niets kon. Dan krijg je een drive: niemand gelooft in me, maar ik ga het gewoon doen, binnen tien jaar sta ik in Carré.

‘Toen dat was gelukt, werd honderd keer Carré mijn doel. Dat kreeg ik eind 2019 voor elkaar, na bijna een jaar optreden in Amsterdam. Mijn jongensdroom kwam uit maar fysiek was het een lijdensweg, ik werkte veel te hard. Vrijwel alles was toen kapot: mijn huwelijk, mijn lijf, mijn zin om te leven. Gelukkig is alles weer goed gekomen.’

2019 of 2020? (1)

‘2020! Dat jaar in Carré, 2019, was topsport. Ik moest, nog meer dan daarvoor, enorme concessies doen aan het gezin. Ik was vaak weg, we misten elkaar. Dat zie je ook in de documentaire Jochem Myjer: Nog eentje dan, die vorig jaar op NPO 2 werd uitgezonden.

‘Eind 2019 nam ik een sabbatical, die toevallig samenviel met corona. Ik bracht heel veel tijd met mijn gezin door en liep in mijn eentje van Leiden naar Texel. Vanuit het idee: er moet iets radicaal veranderen in mijn leven.

‘Ik heb al tien jaar een zwaar vermoeidheidsprobleem. In 2011 is een goedaardige tumor ontdekt in mijn ruggenmerg en verwijderd. Ik leid een prima leven, maar waar ik vroeger tien batterijen met energie in mijn lichaam had, heb ik er nu nog maar twee. Om die reden slaap ik overdag een of twee keer.

‘Inmiddels heb ik mijn vermoeidheidsprobleem achter me gelaten. Daarmee bedoel ik dat ik meer rust neem, omdat ik niet langer vind dat lijden erbij hoort. Mijn kinderen kenden me alleen maar moe, omdat ik na elk optreden anderhalve dag in bed moest liggen. Letterlijk. Nu ben ik weer een levendige, energieke vader.’

Een of twee keer per week optreden?

‘Misschien twee keer, als alles goed gaat. Een keer heeft mijn absolute voorkeur. En er dan vol voor gaan, zodat ik helemaal Jochem kan zijn, als een Formule 1-wagen.

‘Dat heeft wel consequenties, want ik vind grote shows maken het allermooist. En mijn publiek is spektakel en vuurwerk gewend. Als ik eenmaal per week optreed, in plaats van drie keer, kan ik niet meer op pad met zes man en een groot decor. Dat is veel te duur. Dat vind ik ontzettend moeilijk.

‘Je kunt zeggen: ga gewoon lekker lullen op het podium. Maar dan wordt het voor het publiek een minder grote show en lijkt het of ik op de terugweg ben. Dus probeer ik iets te verzinnen. Misschien is het leuk als ik ga optreden in dorpen, in een gymzaal of school. Of een weiland, waar mensen een klapstoel neerzetten en ik aankom met een vrachtwagen en een podium. Of één vaste locatie, waar ik de boel onder water laat lopen en al zwemmend een voorstelling geef.’

Berggorgels of eilandgorgels?

‘Eilandgorgels, omdat ik gek ben op de zee. Gorgels zijn wezentjes in slaapkamers van kinderen. Als een kind een schaafwond heeft, zorgen gorgels dat er een korstje op komt. Ze waken ’s nachts over kinderen en vechten tegen brutelaars, die je grieperig of verkouden proberen te maken.

‘Mijn eerste kinderboek, De Gorgels, is in meerdere landen uitgegeven. Laatst kreeg ik een brief van een Russisch jongetje: ‘Ik heb ook een Gorgel, volgens mij heb ik hem gezien.’ Dat is toch prachtig?

‘Er zijn nu vier boeken over de Gorgels, inclusief twee prentenboeken met illustraties van Rick de Haas. Na het volgende leesboek, waar ik al een tijdje aan werk, stop ik met de Gorgels en ga ik nieuwe kinderverhalen schrijven. Zo zorg ik dat mijn creativiteit blijft stromen.’

2019 of 2020? (2)

‘Veel mensen denken dat de hobbels op de weg er niet horen te zijn. Maar al die obstakels hebben me verder gebracht in het leven. Dat is geen spiritueel gelul, ik meen het oprecht.

‘Stel dat ik net zo gezond was gebleven als vroeger. Was ik dan voor vijfhonderd keer Carré gegaan? Dat zou me niet gelukkiger hebben gemaakt dan honderd of één keer, besef ik nu. Misschien zou ik mezelf wel hebben opgeblazen.

‘Het is gegaan zoals het is gegaan. Het heeft ook wel iets grappigs, vind ik: de drukste cabaretier van Nederland die een vermoeidheidsprobleem krijgt. Een mooi karma.

‘Door al die ellende is de band met mijn vrouw een stuk hechter geworden. Ik zie scherper wat belangrijk is en heb meer oog voor schoonheid, zoals zonsopgangen en zonsondergangen. Alles komt harder binnen. Ik durf het hardop te zeggen: ik ben gelukkiger dan ik ooit ben geweest.’

Jochem in de wolken (EO) is vanaf vrijdag 15 oktober te zien op NPO 1, om 21.30 uur.

1977 Geboren in Leiden, op 22 april

1997Wint Groninger Studenten Cabaret Festival

1998-00Avondvullende show: Gegabber

2001-03Adéhadé

2004-06Yeee-Haa!

2006Presenteert Kinderen voor Kinderen

2007-10De Rust Zelve

2010CabaretAward (beste cabaretier)

2009-15 Sinterklaasjournaal

2012-15Even Geduld Aub!

2014André van Duin Comedy Award

2015Kinderboek: De Gorgels

2016Prijs Nederlandse Kinderjury

2016-19Adem in, adem uit

2018 Poelifinario

2018De Gorgels en het geheim van de gletsjer

2021Jochem in de wolken (EO, NPO 1)

2021 Ambassadeur Wereld Natuur Fonds

Jochem Myjer woont in Leiden en is getrouwd met Marloes Nova, met wie hij twee kinderen heeft: Limoni (12) en Melle (11)

Meer over