Vijf inspiratiebronnen van singer-songwriter Ben Harper

In de muziek van Ben Harper - een mix van blues, folk en reggae - zit ook altijd een fikse dosis engagement. Welke muziek inspireerde hem?

Muzikant Ben Harper in hote Andaz in Amsterdam. Beeld Linda Stulic
Muzikant Ben Harper in hote Andaz in Amsterdam.Beeld Linda Stulic

'Zal ik je vertellen hoe je je als zwart persoon voor het eerst bewust wordt van rassentegenstellingen in Amerika? Niemand praat er met je over, nooit. En dan, als je zo'n 12 jaar bent, sta je op een speelpleintje en iemand noemt je vanuit het niets een ....' Ben Harper laat een kuise stilte vallen. Gelieve het woord zelf in te vullen.

De singer-songwriter uit Californië die het muzikale raamwerk van de onderdrukten - folk, blues, rootsreggae - bekleedt met een fikse dosis engagement wil maar zeggen dat de partijen in Amerika nooit echt met elkaar spreken over racisme. 'Totdat het zaadje van de haat tot bloei is gekomen en het te laat is.'

Van droom naar nachtmerrie

In 1994 al zong hij op Like a King dat de droom van de ene King (Martin Luther) was verworden tot de nachtmerrie van de andere (Rodney), de zwarte taxichauffeur die in 1991 door blanke politieagenten in Los Angeles in elkaar werd geslagen. Zijn licht weeklagende, hese stem en zijn Weissenborn slidegitaar protesteren onophoudelijk op albums met titels als Welcome to the Cruel World, Fight For Your Mind en Both Sides of the Gun.

Hij is een gewaardeerde moderne bluesfolkie met Grammy's, maar over deze kwestie heeft hij geen antwoorden op zak. Harper weet ook niet zo gauw hoe raciale vooroordelen en geweld te overwinnen. 'Het zou al schelen als kinderen vanaf de kleuterschool over elkaars afkomst leren en elkaars eigenheid vieren.'

En, vindt hij, laten we vooral het beestje bij de naam noemen. Hij geeft het voorbeeld op zijn nieuwe album: Call It What It Is. In het titelnummer, na de namen van de recente slachtoffers van raciaal geweld in de Verenigde Staten - Trayvon Martin, Ezel Ford, Michael Brown - volgt de oorzak van hun dood. Hier was geen sprake van een ongeval, geen zelfverdediging, geen doodslag, maar 'murder', moord.

Tijdens de opname van het album, het eerste in acht jaar met zijn begeleidingsband The Innocent Criminals, merkte hij dat bewustwording rond raciaal geweld vaker opduikt in de Amerikaanse mainstreamcultuur. Boegbeelden van de nieuwe black awareness: Kendrick Lamar en Beyoncé. Harper: 'De artiesten met de belangrijkste stemmen die zich ook luid en trots over deze zaken uitlaten. Misschien dat we dicht bij een kantelpunt zitten, waarna eindelijk echte veranderingen plaatsvinden. Ik hoop het.'

Ben Harper - Call It What It (Stax/Concord) komt uit op 8/4.

1 Taj Mahal - Mo Roots (1974)

'Ik zal zo'n 20 jaar zijn geweest toen ik in een koffiehuis in Los Angeles steelgitaar speelde. Taj Mahal, de bluesmuzikant die wereldmuziekinvloeden in zijn werk stopt, en die ik toen nog niet kende, kwam op me af met de vraag: 'Toer je ook?' Ik, groen als wat, kende die uitdrukking niet en antwoordde iets van: 'Bedoel je een busritje, of zo?' Binnen twee weken kreeg ik vliegtickets om met hem op tournee te gaan. Taj bezorgde me zo mijn eerste echte professionele gig. Bovendien voel ik een muzikale verwantschap met hem. We vermengen allebei een bluesy, folky basis met andere rootsmuziek. Taj is daar een meester in.'

2 Patrick Brayer - Secret Hits Vol 9 (2007)

'Wat mij betreft een van Amerika's belangrijkste songwriters, maar één die nooit de credits heeft gekregen die hij verdient. Mijn familie heeft een muziekwinkel waar ik als reparateur werkte. Als ik achter bezig was en iemand ging los in de zaak, nam ik altijd een kijkje. Zo hoorde ik ook Brayer voor het eerst. Hij zong in Three Kinds Of News: 'What am I gonna do? What are you gonna do? What are we gonna do? That's three kinds of news'. En ik dacht: diep, man! Hij heeft een volstrekt eigen manier van uitdrukken, die ergens tussen Lou Reed en Neil Young in zit. Qua begeleiding houdt hij het spaarzaam. Dat is mooi.'

3 Jackson Browne - Saturate Before Using (1972)

'Die kalme straight forward stem in combinatie met persoonlijke liedjes; het geeft die plaat iets fijn troostrijks. Jackson Browne is trouwens ook een beest van een gitarist. Maar wat hem nog toffer maakt: toen mijn eerste album uit was, ging ik naar Tower Records op Sunset Boulevard in Los Angeles om stiekem te kijken of ik in de bakken lag. Ik zag wel een bordje 'Ben Harper' maar er lag niets in het vakje. De winkelbediende achter me: 'Je vraagt je zeker af waarom je cd er niet staat.' Was ik er gloeiend bij. Die gast zei vervolgens dat Jackson Browne ze net allemaal had gekocht om aan vrienden te geven. Die kon dus niet meer stuk, haha.'

4 Ry Cooder - Paradise & Lunch (1974)

'Cooders covers van jazz-, blues- en gospelklassiekers. Die plaat heeft een typische luie seventiesproductie, een heel losse instrumentatie en voordracht die toch strak is en klopt. Perfectie die voortkomt uit schijnbare onbekommerdheid. Cooders bariton, die zoemende accenten van zijn achtergrondkoortje en een smeuig slidegitaartje. In Tattler speelt hij subliem ritmegitaar en zijn versie van Jesus on the Mainline, met die soulvolle slide, heeft die gospel bij een breed publiek bekend gemaakt. Een rootsrockplaat die het genre mede heeft gedefinieerd.'

5 Lauryn Hill - The Miseducation of Lauryn Hill (1998)

'Je kunt Lauryn Hills Miseducation zo naast hiphopklassiekers zetten als Run DMC's Tougher than Leather of the Beastie Boys' Licence to Ill. Het heeft die perfecte balans tussen het gebruik van samples en echte muzikanten. Ze is, helaas, maar een van de weinige vrouwelijke artiesten in hiphop van dat kaliber. Ik ben een grote fan van krachtig vrouwelijke rolmodellen. Ik heb mijn dochters dan ook overvoerd met Lauryn Hill, tot het punt dat ze riepen: 'Pap, mag Justin Bieber alsjeblieft weer op?'

Meer over