Verzaligde blik in de tv-hemel van RAI Uno

Frivole dames die in decolleté-jurkjes het weer voorspellen. Aantrekkelijke nieuwslezeressen die het televisiejournaal aan hoge kijkcijfers moeten helpen. Amusementsprogramma's die acht uur duren....

ERIS ARENDS

Schreurs heeft het eerste Italiaanse publieke tv-kanaal ontdekt als pure kunst. Niet vanwege de gesprekken die er worden gevoerd. Die kan hij nauwelijks volgen. Het gaat hem om het amusement, de adembenemend mooie vrouwen, de decors, het beeld kortom. Dat is surrealisme ten top.

Samen met Rob Schröder van het VPRO-programma Laat op de avond, na een korte wandeling, heeft Schreurs het initiatief genomen tot de eerste RAI Uno-Landdag. Daarvoor is de Amsterdamse discotheek RoXY omgebouwd tot een immense flipperkast en zijn er optredens van (Nederlandse) 'RAI Uno-danseressen en -zangeressen', een wedstrijd 'sexy zitten' en het 'super-pimpampettenflipperballenspel', waarbij zes strakke dames op skippyballen vrolijk door de zaal stuiteren. De warme presentatrice Myrthe de Jesus Afonso en fanclub-voorzitter/journalist Theodor Holman zijn gestrikt om de avond aan elkaar te praten.

Wat maakt RAI Uno zo geweldig? Voor die vraag is een rijtje kenners uitgenodigd: priester en kunsthistoricus Antoine Bodar, wetenschapper Magda Michielsen, schrijver/filosoof Dirk van Weelden, schrijfster/minnares Rosita Steenbeek, tv-maker Nico Knapper (van onder anderen Zeg 'ns AAA en Oppassen) en Bep Gogoni, echtgenote van een Italiaanse emigrant.

Fanclub-voorzitter Holman heeft hun mening niet nodig. Hij weet het al: 'Kijken naar RAI Uno is een blik in de hemel', zwijmelt hij. De decors zijn er volgens hem beter dan in Nederland, de vrouwen 'geiler' en de uitzendingen over het geloof zijn 'èchte religie' want RAI Uno heeft de Paus en die is 'rechtstreeks door God gezonden'.

Schröder van de VPRO gaat in zijn volstrekt serieus bedoelde lezing nog een stap verder. Vanaf het balkon in de RoXY vergelijkt het RAI Uno-amusement met het werk van de surrealistische Italiaanse schilder Giorgio de Chirico. 'RAI Uno öis De Chirico', weet hij. 'Toen ik naar de RAI keek, was het alsof ik voor de eerste keer tv keek. RAI Uno brengt puur surrealisme, de programma's zijn de uiterste consequentie van De Chirico.'

Ter staving toont hij zijn 'hoogtepunten uit het RAI Uno-oeuvre', waaronder een fragment van een spel waarbij de deelnemers in dikke, schuimrubberen pakken als trosjes druiven heen en weer waggelen. Erg vervreemdend allemaal.

Alleen: als dit kunst is dan had Nederland eind jaren zeventig al een artistiek, surrealistisch beest avant la lettre: Dick Passchier, presentator van het populaire programma Spel zonder Grenzen. Daarin gebeurde exact hetzelfde, alleen heette het toen nog een gezellig programma voor de hele familie.

Zijn de RAI Uno-fans niet wat ver doorgeschoten in hun appreciatie voor de zender, die vele fans niet eens blijken te kunnen volgen omdat ze de taal niet spreken? Schrijver/filosoof Dirk van Weelden vindt van wel. 'Jullie maken iets geheimzinnig wat helemaal niet geheimzinnig is. RAI Uno is een kermis, je komt niets meer te weten dan je al wist. Het is kinderlijke tv. Als ik het Nederlands even slecht zou begrijpen als het Italiaans, zou ik RTL4 even goed vinden als RAI Uno.'

Zelfs priester Antoine Bodar kan geen kunstzinnig motief vinden achter de abrupte overgangen tussen programma's met een relatief hoog blootgehalte, zoals Domenica In, en de zondagse Eucharistieviering. 'RAI Uno is gewoon zoals het katholieke Italiaanse leven', zegt hij. 'Vergelijk het met de boom in het Aardse Paradijs. Italianen kunnen heel goed, tot op zekere hoogte, van die vrucht genieten. Nederlanders wenden direct het hoofd af, of ze kijken meteen naar die erotische programma's op SBS6.'

Eric Arends

Meer over