De bewust digibete burgerOlaf Tempelman

Vertel het ons: wanneer werd u voor het laatst om uw mening gevraagd?

null Beeld

Wanneer werd u voor het laatst op uw schermpje gevraagd naar uw waardering voor iets of iemand: was dat 15, 30 of 45 seconden geleden? Ooit was beoordelen een bezigheid van leraren, recensenten en rijexaminatoren, tegenwoordig van een paar miljard mensen online. De hele dag krijgen die verzoeken die beginnen met woorden als ‘tell us about...’, ‘how was your...’ , ‘vertel ons over...’ of ‘geef nu uw mening’. Vroeger kregen scholieren proefwerken terug van docenten, tegenwoordig krijgen docenten óók proefwerken terug van scholieren: in de VS delen die op de website Rate My Teachers vaak onvoldoenden uit. Tandarts, loodgieter, admiraal: digitale beoordelingen krijgen ze allemaal.

Als zoveel mensen met een veegje over de smartphone kunnen worden afgeserveerd, gaan ze verdedigingslinies aanleggen. Hoe je dat doet, liet de Britse auteur Orlando Figes jaren geleden al zien. Op de website van Amazon gaf hij zijn eigen boek vijf sterren. Een paar afschuwelijke concurrenten zette hij met één ster goed op hun plek. Anno 2019 wemelt het op het web van de vijfsterrenbeoordelingen waarvoor ik mijn hand niet in het vuur steek. Ik kan mij wel verplaatsen in een hoteleigenaar die scheldrecensies op Booking.com met vijf sterren van eigen makelij compenseert.

In Mexico betrapte ik een paar maanden terug een recensent-van-eigen-werk op heterdaad. Achter de kassa van een supermarkt stond een scherm waarop klanten vijf verschillende smileys konden aanvinken: van een hele boze rode tot een heel blije groene. Vlak voordat klanten dat scherm passeerden, had de kassier met zijn lange arm al de vrolijkste smiley aangevinkt. Je kunt dat corrupt noemen, maar ook begrijpelijk. Ik stak analoog mijn duim naar hem op. Als ik géén digibeet zou zijn, stonden de waarderingscijfers voor deze rubriek online allang op ontploffen.

Meer over