Kunstwerk van de week

Verrassende verkeersborden, om de dolende mens een stem te geven

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: Traffic Signs van Joanneke Meester.

null Beeld Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

Hier begint het avontuur

U kent ze wel in het straatbeeld: de gele waarschuwingsborden van Rijkswaterstaat die aangeven dat u hier niet langer links- maar rechtsaf moet slaan. Dat u moet oppassen voor invoegend vrachtverkeer. Dat een veiligheidshesje verplicht is. Dat de Waterlandseweg tot vijf uur ’s ochtends is afgesloten. Dat u moet opletten voor slipgevaar van zandauto’s of voor ‘overstekende bouwvakkers’, zoals uw verslaggever in het centrum van Woerden door de voorruit van zijn muisgrijze Peugeot Partner mocht constateren.

Het kan altijd gekker

Gele borden met heldere zwarte letters en een zwart randje met ronde hoeken, Joanneke Meester moeten ze ook zijn opgevallen, afgaande op wat ze op het pleintje voor station Amsterdam Zuid aan ‘bewegwijzering’ te midden van de wuivende Noorse esdoorns, haagbeuken, sierperen, ratelpopulieren en de Oostenrijkse zwarte den heeft neergepoot. Achttien borden in totaal. Even geel als die van Rijkswaterstaat en met even heldere, zwarte letters. Alleen met totaal andere teksten.

null Beeld Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

Wen er maar aan

Geen richtlijnen hoe als fietser niet onder pardoes afslaand vrachtverkeer te geraken of waar het parkeerterrein van de Efteling zich bevindt. Wel dit: puntige mededelingen over hoe je een bewuster, verrassender, rijker en socialer leven kan leiden. Minder gestrest en empatischer tegenover de medebewoners van deze planeet.

Haast helpt niet

Voor de sculptuurbiënnale Art Zuid blijkt dat de mededelingen, die Meester al tien jaar geleden heeft geschreven, niet aan actualiteit hebben ingeboet. Vooral op de plaats waar ze nu zijn neergezet: voor het station richting Schiphol en tussen de gebouwen van het World Trade Center. Oftewel tussen snackende zakenlui voor de (onvermijdelijke) Albert Heijn en voortjakkerende toeristen die hun vlucht naar Palma de Mallorca niet willen missen. Een gevarieerde wereld van ratelende rolkoffers, houthakkersshirts, werkmansoveralls, opgerolde mouwen, suède instappers met gesp, kleurige stropdassen, blauwe blazers, witte hemden met blauwe knopen; van voorbijgangers die met gehaaste spoed naar iets op weg zijn, de blik op hun mobieltjes gericht.

null Beeld Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

Hulp helpt

Het werk behoort tot de categorie straatpoëzie, zoals je die door heel Nederland kunt aantreffen. Van K. Schippers’ oneliner ‘Als je goed om je heen kijkt zie je dat alles gekleurd is’ op de Arsenaalplaats in Nijmegen tot de anonieme wijsheid ‘De dag heeft mooie plannen’ aan de Utrechtse Troelstralaan en het gedicht van Jules Deelder ‘Alles blijft/ Alles gaat voorbij/ Alles blijft voorbijgaan’ aan de Botlekweg in Rotterdam.

Verwarring nabij

Opvallend: hoe dwingend Meesters aanwijzingen ook mogen zijn, er is op het stationspleintje weinig aandacht voor. Zouden de passanten aanvoelen dat deze Traffic Signs negen jaar geleden stonden opgesteld in Heerlen, om de alsmaar groeiende toename van Alzheimer onder de Heerlense bevolking onder de aandacht te brengen? Omdat die stad tot een van de meest vergrijzende regio’s van het land behoort. Dan ga je deze teksten toch ineens anders lezen. Een uitbraak van Alzheimer in Amsterdam Zuid?

Het beste komt nog

Welnee. Het gaat Meester er meer om om ‘zij die de weg kwijt zijn geraakt’ een stem te geven, ‘de dolenden’ zoals het Heerlense Kunstencentrum Signe destijds liet weten. Aha. Blijkt die Dolende Mens nu vooral over het Zuidplein richting vliegtuig naar Gran Canaria te hollen, van het WTC naar de AH, met een frappuccino in de ene en een pokébowl met volkoren rijst in de andere hand. Op weg van hot naar her; zonder op of om te kijken naar wat Meester ze aan levensaanwijzingen voorschotelt.

null Beeld Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

Wie: Joanneke Meester
Wat: Traffic Signs (2011/2012)
Waar: Zuidplein, Amsterdam
Bijzonder: Dit project wilde ooit in Heerlen meer aandacht voor Alzheimer genereren.

Meer over