Verhoeff verfilmt Tokio Tribunaal

Een Nederlandse rechter staat centraal in een Japans-Nederlandse speelfilm over de rechtbank voor Japanse oorlogsmisdaden.

Rob Gollin
Het Tribunaal van Tokio in november 1946. Uiterst links de Nederlander Bert Röling. Beeld © Bettmann/CORBIS
Het Tribunaal van Tokio in november 1946. Uiterst links de Nederlander Bert Röling.Beeld © Bettmann/CORBIS

Pieter Verhoeff (Het teken van het beest, Nynke, De brief voor de koning) is de regisseur van een film over het Tribunaal van Tokio, de internationale rechtbank die eind jaren veertig zeven Japanse oorlogsmisdadigers ter dood veroordeelde. De film, die nog geen naam heeft, wordt een Japans-Nederlandse productie.

Marcel Hensema (Karakter, Simon, Wild Romance, De Marathon) speelt de rol van de Nederlander Bert Röling (1906-1985), een van de elf rechters die in 1948 vonnis wezen in het proces tegen 28 Japanners. Schrijver Kees van Beijnum legde met Verhoeff de basis voor het scenario, waaraan later ook Australische en Canadese auteurs hebben bijgedragen.

Het doorgaan van de film is lang onzeker geweest, omdat de financiering niet rondkwam. Er is nu ook een Canadese producent bij betrokken. Verhoeff deelt de regie met filmmaker Rob King. De Engelstalige bioscoopproductie zal ook als vierdelige tv-serie op Netflix verschijnen.

De Japanse publieke omroep benaderde al in 2007 de Nederlandse producent Hans de Weers met het verzoek samen een speelfilm te maken. De Weers wendde zich tot Verhoeff, die op zijn beurt Van Beijnum inschakelde, met wie hij al eerder voor de films De langste reis en Maten had gewerkt. Er was bij de Japanse omroep na het maken van een documentaire speciale interesse ontstaan voor de persoon van Röling, die gedurende het Internationale Militaire Tribunaal voor het Verre Oosten geregeld worstelde met zijn rol. De jurist twijfelde aan de rechtsgronden voor het proces. Aan het slot steunde hij uiteindelijk meer doodvonnissen dan werden uitgesproken.

Het Tribunaal ligt nog uiterst gevoelig in Japan. Revisionisten in het land menen dat van een eerlijk oordeel geen sprake kon zijn, omdat louter de overwinnaars het proces stuurden. Zij prijzen het optreden van de Indiase rechter Radhabinod Pal, die vrijspraak bepleitte voor alle verdachten. Zijn rol wordt gespeeld door Bollywood-ster Irrfan Khan (Life of Pi, Slumdog Millionaire).

In Nederland ontstond vorig jaar opschudding in de literaire wereld, toen Van Beijnum met de roman De offers kwam, waarin het verblijf van Röling in Japan wordt beschreven; in het boek heet hij Rem Brink.

Irrfan Khan. Beeld anp
Irrfan Khan.Beeld anp
Pieter Verhoeff. Beeld ANP Kippa
Pieter Verhoeff.Beeld ANP Kippa

De zoon van de rechter, Hugo Röling, beschuldigde de schrijver ervan misbruik te hebben gemaakt van bronnenmateriaal dat hij in vertrouwen aan de auteur ter beschikking stelde. Hij werkte zelf aan een boek over zijn vader en verkeerde in de veronderstelling dat Van Beijnum de documenten alleen voor het script zou gebruiken.

De verschijning van De offers was een totale verrassing voor hem. Het boek van Hugo Röling zelf, De rechter die geen ontzag had, verscheen vrijwel gelijktijdig. Van Beijnum heeft altijd volgehouden dat hij slechts beperkt heeft geput uit de brieven en dagboekfragmenten. Naar verluidt is van De offers, waarin een romance met een jonge Japanse vrouw voorkomt, vrijwel niets terug te vinden in de film en richt de productie zich vooral op de rechters en het proces.

De opnames voor de film beginnen eind deze maand in Litouwen, waar voor de binnenopnames onder meer de rechtszaal in Tokio en het hotel waar de rechters verbleven zijn nagebouwd. Er zal later dit jaar ook nog in Japan worden gedraaid.

Meer over