Serie

Vergismoord avant la lettre in The Spectacular

Veel ambitie en prachtige acteurs in de vierdelige serie over een bijna vergeten IRA-aanslag in Roermond. Jammer dat er zoveel complexe verhaallijnen zijn dat de thema’s weinig ruimte krijgen.

Mark Moorman
Hadewych Minis en Michel Sluysmans in ‘The Spectacular’. Beeld
Hadewych Minis en Michel Sluysmans in ‘The Spectacular’.

Een van de onvoorstelbare aspecten van de IRA-aanslag in 1990 in Roermond, waarbij twee Australische toeristen omkwamen die werden aangezien voor Britse militairen, is dat deze toch vrij recente gebeurtenis in de vergetelheid leek geraakt. Er werden vier verdachten aangehouden, allen vrijgesproken, waarbij het gevoel bleef hangen dat er achter de schermen grotere belangen speelden. Wie alleen al op Wikipedia de korte levensloop leest van Donna Maguire, de vrouw in het gezelschap, komt in een verbijsterende geschiedenis terecht. Daaruit wordt ook nog eens duidelijk dat terrorismebestrijding in de decennia vóór 9/11 van een heel andere orde was dan erna.

De bijna vergeten geschiedenis van deze Bloody Sunday in Roermond (de titel van een vierdelige podcast over de zaak, die vanaf 26 december bij de VPRO is te beluisteren) komt tot leven in de vierdelige dramaserie The Spectacular van Pieter Kuijpers en Willem Bosch, een ambitieuze internationale coproductie. Bonuspunten voor het laten herleven van deze pijnlijke episode. Het woord vergismoord bestond toen nog niet, maar dat is wat het was. Cellen van de IRA (het verboden Iers Republikeine leger dat streefde naar aansluiting van Noord-Ierland bij Ierland ) zaten op het Europese vasteland, waar ze het voornamelijk gemunt hadden op militairen van Britse bases.

Intelligente thriller

The Spectacular is weliswaar gebaseerd op historische gebeurtenissen, en gesprekken met Cees Verhaeren, destijds hoofd van het inlichtingen liggen aan de basis van het scenario, maar de makers hebben veel vrijheid genomen, om er tegelijkertijd een intelligente internationale thriller volgens inmiddels beproefd model van te maken. Dus speelt Hadewych Minis de fictieve Janine Maes die de opdracht krijgt het team te leiden en te zorgen voor een vorm van internationale samenwerking, waarbij elk betrokken land, met de Britten voorop, zijn eigen belangen lijkt te hebben.

Kuijpers en Bosch nemen de vrije hand om de vele lege plekken op de kaart (of het murderboard, zo u wilt) in te vullen en zo een theorie te ontwikkelen over de stand van zaken van het onderzoek, dat toch niet leidde tot veroordeling van de daders, die vermoedelijk nog veel meer op hun kerfstok hadden.

Janine Maes (Minis is voortreffelijk) is niet alleen een vrouw in een mannenwereld, maar ook een politievrouw met een geschiedenis. Een persoonlijk verlies lijkt nog nauwelijks verwerkt en haar echtgenoot (Jacob Derwig) ziet met lede ogen aan hoe ze zich weer in haar werk stort. ‘We zouden toch nog even verdrietig zijn samen’, zegt hij nog, en er is geen acteur in Nederland beter in staat om in zo’n zinnetje een hele wereld te leggen. Tegelijk voelt het wat te schematisch, hoe het trauma bijna mechanisch wordt geïntroduceerd om de drijfveren van Maes wat interessanter te maken. In vier afleveringen met een zeer complexe plot blijft een aantal dingen onuitgewerkt en wordt bijvoorbeeld dit huwelijksthema te weinig uitgediept. Af en toe een korte flashback helpt dan niet.

Obsessieve trekken

De reden dat het onderzoek van Maes (dat ze samen met een door Michel Sluysmans gespeelde rechecheur doet) al snel obsessieve trekken begint te krijgen, wordt gezocht in de fascinatie van de politievrouw voor een van de daders, Fiona Hughes (Aoibhinn McGinnity), bijgenaamd The Angel of Death. Deze vrouw, deels gebaseerd op Donna Maguire, is een nietsontziende terrorist die een gezin heeft achtergelaten voor de strijd. Het grootste raadsel dat Janine Maes probeert op te lossen, is welke drijfveren deze Angel of Death heeft. Had zij die keuzes zelf kunnen maken, onder andere omstandigheden? Maar ook hier voelt het meer als een scenarioconstructie dan een boeiend gegeven.

Het verhaal wordt ook gevolgd vanuit de IRA-cel zelf, waarbij duidelijk is dat er flinke breuklijnen door de beweging lopen. Die tussen het moederland en de zelfstandig opererende terreurcellen en een generatiekloof waarin aan weerszijden verschillend wordt gedacht over het einddoel van de strijd. En dan is de Britse geheime dienst ook bezig de IRA te ondermijnen door overal tipgevers onder te brengen; een strategie waardoor iedereen elkaar diep wantrouwt. En met tipgevers die meedoen aan aanslagen, begeven de Britten zich op gevaarlijk terrein. Is het de medeplichtigheid van de Britten die de daders uiteindelijk uit de gevangenis hield?

Limburgse Maigret

The Spectacular (genoemd naar de plannen van de IRA om ooit die ene grote aanslag te plegen) probeert veel complexe lijnen in vier snel gemonteerde afleveringen uit te zetten, waarbij je echt je best moet doen om de tijdlijn te volgen. Met zoveel ambitie en prachtige acteurs is het teleurstellend dat de thema’s niet wat meer ruimte krijgen. Nu worden weliswaar de drijfveren opgelepeld, maar je wordt er nooit helemaal door meegesleept.

We zouden graag veel meer willen zien van Michel Sluysmans, die hier de stoïcijnse collega van Maes speelt – en daar een Gouden Kalf voor won. Kan hij niet wekelijks een mysterie in de jaren negentig oplossen, als een soort Limburgse Maigret?

The Spectacular

★★★☆☆

Een serie van Willem Bosch en Pieter Kuijpers

Met Hadewych Mini, Michel Sluysmans, Kerr Logan, Aoibhinn McGinnity, Jacob Derwig

Te zien op NPO Plus, en vanaf zondag 2 januari wekelijks op NPO 3