InterviewAmanda Kramer

‘Vergeet dat je naar Demi Moore en Harry Melling kijkt: ik wil dat je een masker ziet’

Please Baby Please. Beeld
Please Baby Please.

Hoogst kunstmatig en dromerig is Please Baby Please, de openingsfilm van het International Film Festival Rotterdam. Regisseur Amanda Kramer vindt het saai om het leven te herscheppen: ‘Ik wil de realiteit uit balans brengen.’

Kevin Toma

Een braaf jarenvijftigstel komt laat op de avond terug van klarinetles en ziet hoe een straatbende twee mensen doodmept, vlak voor de deur van hun huis. Het voorval laat Arthur (Harry Melling) en Suze (Andrea Riseborough) niet los: Harry ontwikkelt een obsessie voor de knappe, Marlon Brando-achtige bendeleider (Karl Glusman), en zet daarmee zijn huiselijke geluk met Suze op losse schroeven. Zij, op haar beurt, raakt gefascineerd door haar geheimzinnige bovenbuurvrouw en dier met sjieke spullen volgestouwde appartement.

Nuchterder kun je Please Baby Please, de smakelijk bizarre openingsfilm van het IFFR, niet samenvatten. Eigenlijk zou je woorden moeten zoeken voor de intense blauw- en roodtinten waarin de Amerikaanse regisseur Amanda Kramer (60) haar vierde speelfilm giet. Voor de afwezigheid van groen en daglicht, en voor het gevoel dat je naar een erotische queer horror-musical in rockabilly-stijl kijkt, die soms maar half wakker is en sowieso de hele tijd droomt.

Please Baby Please past nauwelijks in genrehokjes en is niet eens in één bepaalde tijdperiode plaatsen. ‘Let op de vetkuiven en de schoudervullingen’, zegt Kramer (40) via Zoom, vanuit haar woning in Los Angeles. ‘De schoudervullingen zijn net wat te breed voor de jaren vijftig, de vetkuiven en pompadours net iets te hoog. Ik probeer het gevoel van een film uit die tijd op te roepen, maar dan wel gezien door het vizier van iemand die opgroeide in de jaren tachtig en negentig. En die met haar hoofd in die tijd is blijven hangen.’

Daarom is het zo passend dat de geheimzinnige bovenbuurvrouw wordt gespeeld door jarentachtig- en -negentigicoon Demi Moore. ‘Ik ben met haar werk opgegroeid, dus het was ontzettend gek om haar op de set te zien’, zegt Kramer. ‘Tijdens opnamen bleven beelden van haar films door mijn hoofd spoken.’

De realiteit uit balans

Een film als Please Baby Please is onvoorwaardelijk verliefd op zijn eigen artificialiteit. En dat geldt eigenlijk voor alle lange en korte films die Kramer tot nu toe maakte. Realisme laat ze liever aan anderen over, beaamt ze. ‘Ik vind het saai om het leven zoveel mogelijk te herscheppen zoals het is. Ik sla juist aan bij het kunstmatige, bij het onwerkelijke en absurde. Ik wil de realiteit uit balans brengen. Iedereen zit in mijn films weliswaar gewoon op stoelen en aan tafels en woont in normale huizen, maar toch is alles ietwat gekanteld.’

Amanda Kramer Beeld
Amanda Kramer

Kramer, tevens Filmmaker in focus op het IFFR, is als cineast een relatieve laatbloeier. Al op jonge leeftijd wilde ze toneelschrijver worden, maar voor die ambities zag ze geen plek in woonplaats Los Angeles. Om toch van het schrijven te kunnen leven, ging ze – onder een pseudoniem dat ze nog altijd niet bekend wil maken - aan de slag als auteur van romans voor tienermeisjes. Daarnaast zette ze twee platenlabels op, het ene voor experimentele muziek en het andere voor dance, en toerde ze als zangeres/toetsenist met haar avant garde-techno-project LA Vampires door Amerika en Europa. ‘Dan stond ik tot vier uur ’s ochtends te spelen op Berlijnse rave parties. Ik weet zeker dat me dat jaren van mijn leven heeft gekost, terwijl ik eigenlijk een nerd ben die het liefst thuis een boek leest. Ik ben daarom gaan zoeken naar een andere uitlaatklep voor mijn liefde voor schrijven, performance en muziek, en zo kwam ik uit bij film. Film is eigenlijk de grote watermassa waar alle andere stroompjes in uitmondden.’

Claustrofobische werelden

Kramers films spelen zich vaak af in enkele ruimtes (‘Hoe kleiner de locaties, hoe meer controle ik heb over elke centimeter van het beeld’). In die claustrofobische werelden worstelen de personages volop met wie ze zijn of hoe ze zich volgens anderen zouden moeten gedragen. Arthur weet in Please Baby Please alsmaar slechter wat er van hem als man en partner verwacht wordt, en wat masculiniteit überhaupt ís. In Kramers indrukwekkende debuut Ladyworld (2018) raakt een stel meisjes door een catastrofe binnengesloten in een huis; ‘Wij zijn geen jongens, wij zijn niet wreed’, zeggen ze tegen elkaar, om vervolgens toch op z’n Lord of the Flies te verwilderen. In Paris Window (2018) flipt een jongeman wanneer zijn zus (Sophie Kargman) thuiskomt met een vent die sprekend op hem lijkt (vindt alleen hijzelf), en die eveneens door acteur Noel David Taylor wordt gespeeld (al zullen veel toeschouwers dat niet direct doorhebben).

En dan is er Give Me Pity! (2022), dat eveneens op het IFFR zijn wereldpremière beleeft. Een film die zichzelf overtuigend vermomt, als een televisieshow uit (alweer) de jaren tachtig. Ook dit hoofdpersonage dreigt door te draaien: wie is die enge, gemaskerde verschijning die vanuit de coulissen toekijkt terwijl ster Sissy St. Claire (Sophie von Haselberg) haar publiek vermaakt? De film wordt er zelf raar van, op de meest psychotische momenten ogend als een VHS-band die vastloopt in de videorecorder.

Vanwaar toch al die met zichzelf in de knoop liggende personages en dubbelgangers? ‘Ik ben ontzettend gefascineerd door het acteerwerk dat aan iemands identiteit ten grondslag ligt’, zegt Kramer. ‘Ik ben altijd een hetero-vrouw geweest, maar ook iemand die er niet per se als een meisje uit wilde zien. Als kind besefte ik dat ik schattiger moest zijn als ik bij mijn vriendinnen wilde passen, en als volwassen vrouw probeerde ik te voldoen aan de mannen die mij aantrekkelijk vonden maar wel een meer feminien uiterlijk van mij verlangden. Als ik dan lipstick opdeed en hoge hakken droeg, voelde dat altijd als een theaterstukje. Tegenwoordig besef ik dat iedereen altijd acteert, altijd zichzelf uitvoert, welke seksuele identiteit je ook hebt: er zal altijd een epische strijd zijn tussen wie je bent en wie je zou willen zijn. De dramaturgie waaraan mensen zichzelf voortdurend onderwerpen, dat is waar ik graag over schrijf en films maak.’

Het spel van de acteurs in Kramers films sluit mooi aan bij die thematiek, net als hun gestileerde grime en opvallende kapsels: het maakt je allemaal voortdurend ervan bewust dat je naar een vertolking en vermomming kijkt. Maar dan wel zonder dat de acteurs in kwestie alle aandacht naar zichzelf toetrekken: ze moeten zich als het ware verliezen in het kunstmatige karakter van de film. ‘Ik wil dat je als toeschouwer vergeet dat je in Please Baby Please naar Harry Melling, Demi Moore en Andrea Riseborough zit te kijken. Ik wil dat je een masker ziet.’

Blaffende hond

Een heel precieze balans, die iemand als Riseborough perfect beheerst, aldus Kramer. ‘Ze is een echte kameleon die nauwelijks regieaanwijzingen nodig heeft, precies snapt wat ik probeer te bereiken en dan op de set de mafste dingen doet. Tijdens het draaien van Please Baby Please begon ze opeens te blaffen, waarna ze op handen en knieën naar een van de tegenspelers kroop en net deed alsof ze als een hond op hem wilde plassen. Dat laatste zit niet in de film, maar het blaffen heb ik er wel in gehouden. Ongelooflijk, ze deed precies wat ze voelde op dat moment, een waar geschenk voor mij. Ik heb niks aan naturalisme, ik heb acteurs nodig die hun grenzen opzoeken, losbreken en wild durven zijn.’

Als het theatrale van het menszijn ergens aan het oppervlak bovenkomt in Kramers films, dan is het in de vele zang- en dansnummers. De even sexy als huiselijke fantasiescènes uit Please Baby Please, bijvoorbeeld, waarin Suze danst met een wasmand in haar armen en zich onder meer van achteren laat bewerken met een strijkijzer. Zulke scènes zijn geen kinky hommages aan de klassieke musical, zegt Kramer, maar een direct uitvloeisel van haar techno-tijd. ‘Als je op raves en undergroundfeestjes speelt, kijk je uit op een kolkende zee van mensen die zichzelf compleet verliezen in het moment. Dat heeft natuurlijk veel met drugs en alcohol te maken, maar het is toch vooral de muziek die hen optilt. Die fysieke, lichamelijke extase probeer ik ook met mijn films op te roepen.’

Wie wil ze dan in extase brengen? ‘Mezelf, de personages, de acteurs, de toeschouwer – ons allemaal! Een collectief van hysterie, dat wil ik.’

Woody Allen-tatoeage

Amanda Kramer is sterk beïnvloed door de films van David Lynch, Rainer Werner Fassbinder, Roman Polanski en Woody Allen. In interviews wordt altijd weer gevraagd naar haar Woody Allen-tatoeage: hoe valt zo’n tatoeage, verwijzend naar een man die van kindermisbruik wordt beschuldigd, te rijmen met haar eigen filmoeuvre, dat zo feministisch en queer is? ‘Ik ben een uniek, gelaagd mens, net als iedereen. En ik wil mezelf niet belangrijker maken dan mijn films. Mensen moeten zich met mijn werk bezighouden, niet met mij, tenzij iemand mijn vriend wil zijn en me echt goed wil leren kennen.’

Meer over