Varend festival met Balkanmuziek en veel enerverende momenten

a/b ms sofia Het Danube Music Festival, dat afgelopen anderhalve week voor de tweede maal plaatsvond op de Donau, is alleen al vanwege de logistiek een uniek evenement....

Van onze medewerker Ton Maas

Het begon allemaal in 2004 met Virtuosi de nulle part, de documentaire die cineaste Zlatina Rousseva maakte over een groep Bulgaarse muzikanten die voor het eerst naar het buitenland reist voor een optreden in Brussel. Het succes ervan bracht haar op het idee om een festival te organiseren naar aanleiding van de toetreding van haar vaderland tot de EU. Met steun van het fonds ‘Europe 2000’ vertrok de MS Sofia in 2007 vanuit de Bulgaarse Donauhaven Vidin richting Passau in Duitsland, met aan boord vier van de ‘virtuosi’ uit de film. Muzikanten uit alle landen die het schip aandeed, kwamen voor enkele dagen aan boord om te concerteren en vervolgens met elkaar in dialoog te gaan met jamsessies.

Voor de tweede editie werd de opzet iets gewijzigd. Dit keer niet alleen muziek uit de Donaulanden, maar ook uit Moldavië, Turkije, Armenië, Spanje, Noorwegen en zelfs het West-Afrikaanse Guinee. Dat alles onder het motto ‘Music as the living memory of Europe’. Er waren bijzondere optredens van klezmerveteraan Alan Bern en zijn Other Europeans, een participerend onderzoeksproject naar de intensieve interactie tussen joodse en zigeunermuzikanten in de destijds Roemeense regio Moldova rond de voorlaatste eeuwwisseling. Verder opvallend veel bourdonklanken, die – zoals draailierspeler Matthias Loibner met een kwinkslag aangaf – overal ter wereld een belangrijke rol spelen, behalve dan sinds een eeuw of drie in Europa. Naast de draailier dus ook doedelzakken, in diverse soorten en maten, uit Bulgarije, Hongarije, Galicië en Noorwegen. En natuurlijk veel Balkanmuziek, met dit keer nogmaals accordeonvirtuoos Petar Ralchev uit Bulgarije en de grootvorst van de Macedonische bruiloftsmuziek, ‘King’ Ferus Mustafov.

Ook de route over de Donau was aangepast. Omdat de doorvaart bij Novi Sad niet op voorhand kon worden gegarandeerd wegens eventueel te hoog of te laag water, was besloten de reis in Wenen te laten beginnen en dan bij Belgrado of – indien nodig – bij Novi Sad om te keren richting Duitse grens. Ter plekke bleek de waterstand precies goed om niet gehinderd te worden door de brokstukken van de door de NAVO gebombardeerde bruggen op de rivierbodem, noch door de geringe ruimte onder de noodbrug voor spoor- en vrachtverkeer.

Ondanks alle enerverende, soms ronduit magische momenten die zich met name tijdens de jamsessies voltrokken – geholpen door de intimiteit van een kleine gemeenschap die dagenlang met elkaar optrekt en het ontbreken van de gebruikelijke afstand tussen podium en zaal – bleef de vraag knagen of er nog wel een vervolg in zit. Zelfs met twintig betalende gasten extra is rentabiliteit nog altijd ver buiten bereik, terwijl het dan al een heel gedrang zou zijn in de niet al te ruime panoramabar van het schip. Bovendien wordt het zicht op de musici gehinderd door drie of vier camera’s die alles vastleggen, want het zijn en blijven filmmakers die dit festival hebben bedacht en organiseren.

Zlatina Rousseva is niettemin nog altijd overtuigd van de haalbaarheid van haar visioen. Plannen voor de derde editie zijn er inmiddels genoeg: ‘Naast opnamen voor een nieuwe film denken we aan live webcasting vanaf het schip. Dat idee is ingegeven door de laaiend enthousiaste reacties op filmpjes van het eerste festival die we op YouTube hebben geplaatst.’

Meer over