De Gouden Sywert

Van Toto tot Sywert: de veertig mediapersoonlijkheden van 2021

Wie volgt de Gouden Gommers op? Voor de dertiende keer tellen we af naar dé mediapersoonlijkheid van het jaar.

Redactie
null Beeld Annabel Miedema
Beeld Annabel Miedema
Toto Beeld  Instagram
TotoBeeld Instagram

40. Toto (-)

Hond met platte snuit

Nadat ze, lang geleden alweer, met Geert Wilders een goed gesprek had gevoerd over zijn katten, sneed talkshowkoningin Eva Jinek in februari in haar programma opnieuw een belangrijke animale kwestie aan: Toto, het hondje van Gordon. Iemand moest het doen.

Het probleem was de snuit van de Franse buldog. Die was aan de platte kant en dat zou kunnen duiden op doorfokkerij. Eerder al had Albert Verlinde in een uiterst kritische beschouwing over Toto vraagtekens gezet bij de dierenliefde van Gordon en gesuggereerd dat hij de viervoeter met de inderdaad behoorlijk platte snuit alleen maar had aangeschaft om aandacht te trekken, waarop Gordon (geëmigreerd naar het bloedhete Dubai, arme Toto!) woedend met rechtszaken begon te dreigen.

Onder anderen Martijn Koning, Raoul Heertje, Antoinnette Scheulderman, Wilfred Genee en Janine Abbring mengden zich in het debat. Het liep hoog op. Met Toto gaat het ondertussen goed.

Johan Derksen Beeld Brunopress
Johan DerksenBeeld Brunopress

39. Johan Derksen (7)

Man met mening

Na elke keer dat hij aankondigt nooit meer op tv te willen, komt hij vaker op tv. In de mediafilosofie staat dit verschijnsel bekend als ‘De Derksen-paradox’.

Het perpetuum mobile van nurks gemonkel vulde de hele SBS-zomerprogrammering met De Oranjezomer, de boekhandels met zijn biografie en vanaf januari alle vooravonden met VI Vandaag. Uiteindelijk komt er ongetwijfeld ook een VI Gisteren, een VI Aftertalk en het vooruitblikkende VI Volgende maand. En de snorprater zit er, klaar met voetbal, maar nog lang niet met zichzelf. Dagelijks op en neer naar Grolloo, zijn monsterhit Ben ik niet van onder de indruk op repeat.

OK, boomer.

Suse van Kleef Beeld ANP
Suse van KleefBeeld ANP

38. Suse van Kleef (-)

Voetbalcommentator

1919: Vrouwenkiesrecht. 1956: Getrouwde vrouwen mogen werken. 1984: Recht op abortus. 2021: Suse van Kleef eerste vrouwelijke voetbalcommentator bij de NOS. Een mijlpaal. Need we say more? Misschien wel. Bijvoorbeeld deze fun fact: Van Kleef is de huisgenoot van Omroep Max-gezicht Dionne Stax. Ze delen zelfs een inloopkast!

Gravin Eloise van Oranje  Beeld ANP
Gravin Eloise van OranjeBeeld ANP

37. Gravin Eloise (32)

Gravinfluencer

Gewone student aan de Hotelschool. Verkoopt gewoon tweedehandskleding op Instagram. Roept gewoon ‘oh my god, what the fuck’ bij het unboxen van Gucci-cadeautjes op TikTok. ‘Mensen denken dat ik heel deftig ben, maar dat is niet zo’, zei ze toen ze als voortvluchtige meedeed aan het programma Jachtseizoen. Om vervolgens demonstratief ‘godverdommes’ van haar tong te laten rollen.

Elo’s gewone imperium werd dit jaar uitgebreid met een boek vol gewone leefstijltips en gewone recepten (wentelteefjes!) en een tentoonstelling in de Beurs van Berlage over jezelf zijn. Borduurt dus voort op de bewezen succesformule van de Oranjes: zeer ongewone familie laat regelmatig iets gewoons zien dat door het volk juist daarom buitengewoon wordt gewaardeerd.

Ali B  Beeld Brunopress
Ali BBeeld Brunopress

36. Ali B (-)

Artiest

Nadat Max uit Monaco in Abu Dhabi in een bloedstollende race de wereldtitel had gegrepen, gaven al dan niet ter plekke aanwezige BN’ers vol gas om een graantje van het succes mee te pikken. Vroem vroem! Allemaal tegelijk: ben ik in beeld?

Voetballers (Patrick Kluivert, Clarence Seedorf, Ruud Gullit), pandjesprinsen (Bernhard van Oranje), politici (J.P. Balkenende), verwende rappers (Lil’ Kleine), onbekende mannen die toch als BN’er te boek staan (Bas Smit), B-acteurs (Jim Bakkum), A-acteurs (Monic Hendrickx), volkszangers (René Froger) en hysterische mannen (Gordon) drongen voor met foto’s en filmpjes, het liefst aan de zijde van Max, maar met zijn pa of ma was ook prima.

De winnaar van de race ‘Ik en Max’ werd Ali B. Hij kwam met een neuslengte voorsprong over de finish dankzij een soort rap waarmee hij Max totaal overdonderde (‘een inspirator, je laat ons trillen als een vibrator’) en een filmpje van dé slotronde waarop veel Ali B te zien was, en niet één raceauto. Zo werd zonneklaar dat de roem van Max ook een keerzijde heeft, namelijk Ali B.

Giel Beelen Beeld Brunopress
Giel BeelenBeeld Brunopress

35. Giel Beelen (-)

Kwakzalver

Je gaat het spirituele pad op, vindt daar een sensationeel betere versie van jezelf en slaat verlicht de bekende zijweg in die leidt naar zélf zelfhulp aanbieden. Dan kom je vanzelf jezelf tegen op de Instagrampagina @onpersoonlijkegroei, verzamelpunt van de ironificering van de Instagramificering van de spiritualisering, en natuurlijk op deze lijst. Welkom terug, Giel Beelen.

De radio-dj maakt een innerlijkegoeroepodcast, Kukuru, en promoot een kruidenpreparaat dat is bedoeld als ‘hartopener’. Het helpt volgens hem ook ‘meer aanwezig in het nu’ te worden, ‘in verbinding met het al’. Na een ontnuchterend item van consumentenprogramma Radar kreeg hij de Nationale Voedsel- en Warenautoriteit op zijn dak, want zijn Shambala zou een onduidelijke hoeveelheid MAO-remmers – antidepressiva – bevatten.

Echt een moment om in je kracht te blijven staan.

Niels van der Laan en Jeroen Woe Beeld
Niels van der Laan en Jeroen Woe

34. Van der Laan en Woe (-)

Woordvoerders

Vara-verschillige woordvoerders van de zwijgende meerderheid. In hun satirische nieuwsprogramma Even tot hier geven ze op zaterdagavond een stem aan een vergeten groep, bestaande uit mensen die zich hebben laten vaccineren, geen asociale dingen op Twitter zetten, niet sympathiseren met nazi’s, mondkapjes dragen daar waar dat is gewenst, oude vrouwtjes helpen met oversteken, het coronabeleid van het kabinet kritisch volgen maar niet geloven in een satanistisch pedocomplot en Thierry Baudet een griezel vinden. En het is nog grappig ook.

Amalia  Beeld Brunopress
AmaliaBeeld Brunopress

33. Amalia (-)

Prinses

Wat een jaar voor Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria, Prinses van Oranje en kortweg Amalia. Ze werd 18 (en overtrad al hossend de coronaregels door een overtal aan feestgangers), maakte bekend dat ze voorlopig afziet van de jaarlijkse toelage van 1,6 miljoen euro en slaagde cum laude voor haar eindexamen VWO. Haar supergewone nicht Eloise (37ste) had het nakijken.

De ene Oranje is de andere niet. Deze telg wordt koningin, ooit, en was de hoofdfiguur in een ‘heel cool boek’ (aldus de prinses zelf) dat in de CPNB Top 60 naar de bovenste regionen opstoomde, Amalia van Claudia de Breij, de schrijver van het bekende Krijg nou tieten!. Nou, Oranje boven dan maar.

Jort Kelder Beeld ANP / Patrick Harderwijk
Jort KelderBeeld ANP / Patrick Harderwijk

32. Jort Kelder (33)

Presentator

Ook dit jaar ontkomen we niet aan het Suit Supply-orakel, nu in de rol van pleitbezorger van de onafhankelijke journalistiek. Om te beginnen was er het gesprek dat Kelder in februari had met zijn ski- en JOVD-vriend Mark Rutte, voor het radioprogramma Kelder & Co. (Jort: ‘Heb je eigenlijk wel vrij gehad vorig jaar?’ Mark: ‘Ik ben één nacht bij jou geweest op Terschelling.’)

En in juli bleek dat Kelder in 2017 een voormalig redacteur van Hoe heurt het eigenlijk? uit eigen zak had betaald om een maand lang campagnefilmpjes voor Forum voor Democratie te maken. Een onschuldige ‘camerastage’ voor zijn oud-werknemer, zei Kelder zelf. ‘Een groot geschenk van Jort’, zei Thierry Baudet. Gevolg: ophef, NPO-baas Shula Rijxman die het allemaal niet zo erg leek te vinden en Jort die gewoon nog steeds Op1 presenteert en daar mag klagen over de negatieve rente die hij over zijn aanzienlijke spaarrekening moet betalen.

Shuchen Tan  Beeld VPRO
Shuchen TanBeeld VPRO

31. Shuchen Tan en Monique Busman (-)

Regisseur en producent

De regisseur en de producent van de documentaire Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof, waar team Kaag zich heftig tegenaan bemoeide. Producent Busman vertelde in het NRC dat ze zelfs uit had gezocht of er achteraf een niet gedragen autogordel om Kaag heen kon worden geshopt, want daar maakten de woordvoerders van de toenmalig minister zich druk om. Gebeurde uiteindelijk niet. Was volgens Tan ook nooit het plan geweest, Busman probeerde slechts van die opdringerige voorlichters af te komen.

Zo zouden we ook Busmans suggestie aan hen moeten zien om te liegen dat D66-leider Kaag de documentaire niet vantevoren had gezien. De NPO-ombudsman oordeelde gunstig over de film. Vooral de overgevoeligheid van Kaags spindoctors viel op. En omroepminister Slob moest door het stof omdat hij de Kamer verkeerd had geïnformeerd over de betrokkenheid van D66 bij de docu. Zo leerden we al met al toch nog veel over de politiek.

Lieke en Jetteke van Lexmond Beeld Brunopress
Lieke en Jetteke van LexmondBeeld Brunopress

30. Lieke en Jetteke van Lexmond (-)

Maanzussen

Verkopers van snuisterijen met een maanthema. Hoewel, hoezo is die blauwe trui in de webshop eigenlijk een ‘Blue Moon’-trui? En die koalaknuffel een ‘Moon Koala? Alle sieraden hebben trouwens de vorm van een schildpad. Ah, ok, omdat een schildpad ‘staat voor wijsheid en bescherming’. Meer mensen zien een handeltje in de menselijke hang naar spiritualiteit, maar presentator Lieke van Lexmond en zus Jetteke, stylist, doen niet eens hun best om er een beetje een verhaal van te maken (‘We heten Van Lexmond en Mond is maan in het Duits’).

Hun Moon Calendar, die je vertelt op welke dag je beter geen spataderen kunt laten behandelen, zou eerst bij de Rituals liggen. Ware het niet dat Liekes Moederhart iets te luid in opstand was gekomen tegen de coronamaatregelen. Na een korte controverse werden de zussen Noord-Koreaans van alle Rituals-kanalen gepoetst. Gelukkig komen negatieve gevoelens nauwelijks bij ze binnen.

Jan Slagter Beeld
Jan Slagter

29. Jan Slagter (-)

Omroepbaas

Omroep Max-baas Jan Slagter tekende voor de tv-flop van het jaar: de magere cacaofantasie Showcolade, een spelshow waarin Bekende Nederlanders moesten raden of een voorwerp van chocolade was gemaakt of niet. Bepaald geen misser uit de categorie ‘gauw vergeten’, en niet alleen omdat Showcolade speelbal werd in de discussie over journalistieke verschraling bij de NPO. Tot op de dag van vandaag sijpelt het programma als de vloeibare vulling van een moelleux door in het Hilversumse, met smakelijke Showcolade-verwijzingen in onder meer Promenade en het Sinterklaasjournaal. Het is allemaal niet voor niets geweest.

Lil' Kleine Beeld Brunopress
Lil' KleineBeeld Brunopress

28. Lil’ Kleine (34)

Herrieschopper

Met een dikke middelvinger, zo begon het jaar van Lil’ Kleine, ook wel bekend als Lul’ Kleine. De vinger werd opgestoken vanuit, u raadt het al, Dubai, waar de rapper begin dit jaar vakantie vierde, terwijl dat door het kabinet vanwege corona werd ontraden. Je denkt dan, als Gouden-jury, dat je het ergste wel zo’n beetje hebt gehad, zeker na een veelbewogen jaar als 2020, vol geruchten over het huishondje van de rapper, dat zou zijn overleden na het oplikken van een restje drugs van de salontafel in huize Lil’.

Maar nee. In mei dit jaar werd Kleine gearresteerd op Ibiza na de vermeende mishandeling van zijn verloofde Jaimie Vaes. Na veel gespeculeer verscheen er een opmerkelijk filmpje op Instagram, waarin het stel gezamenlijk een niks-aan-de-hand-verklaring aflegde over ‘het incident’, zoals het management het noemt. Het meest viel op dat de rapper zijn verloofde nogal hardhandig bij de kin pakte om haar een kus te geven. Vaes zelf zei later: ‘Is het statement een stukje sturing van het management geweest? Wellicht.’ Hoe dan ook, het stel is niet meer ‘on a break’ en viert vakantie in – hoe kan het ook anders – Dubai.

Ferd Grapperhaus Beeld Freek van den Bergh
Ferd GrapperhausBeeld Freek van den Bergh

27. Ferd Grapperhaus (-)

Zanger

‘Zeg Grapperhausje waar ga je henen, zo alleen, zo alleen.

‘Ik ga naar grootmoeder koekjes brengen, maar eerst ga ik volkomen misplaatst een liedje zingen over het einde van een pandemie die nog lang niet voorbij is, en heel ernstig in de camera kijken bij alle rellen, en daarna beweer ik nog even dat je pas in een narcostaat woont als de minister van Justitie niet wit is (of zoiets), en vervolgens ga ik met dat modderfiguur effe langs grootmoeder, zonder anderhalve meter afstand te houden, in het bos in het bos.’

26. Marcel van Roosmalen (29)

Tv-persoonlijkheid

Drie plaatsen winst voor ’s lands leukste chagrijn, elke week nog immer scherp in het NRC, podcast De Krokante Leesmap of op NPO Radio 1. Werd weer eens vader, dook weer eens het theater in en ging weer eens op de verbale vuist met Angela de Jong.

Maar, eerlijk is eerlijk, Van Roosmalen had hier niet gestaan zonder adjudant annex meesterpodcasthost Gijs Groenteman met wie hij het wekelijkse Media Inside maakt. Een programma dat zo hartgrondig gehaat wordt door Jan Slagter, moet wel een goed programma zijn. En dat is het. Echt.

25. Marco Borsato (-)

Zanger

Hoe vertel je iemand
Dat de aarde niet meer rond is
Dat de vogels niet meer vliegen
En de zon niet langer schijnt

De waarheid, Marco Borsato (1996)

24. John de Mol (-)

Mediamagnaat

Wat zullen we dit jaar nu weer eens over John de Mol schrijven? De man achter het meest besproken (en ook weer snelst vergeten) televisieprogramma van 2021: De dansmarathon, waar we met een mix van verbazing en afschuw naar keken. Zal ongetwijfeld worden verkocht aan minstens een tiental landen. Dat geldt niet voor het format ‘De haardvuurmarathon’, waarin de kijker van SBS 6 op Eerste Kerstdag vier uur lang een haardvuur voorgeschoteld krijgt. Idee: dat mensen echt aandacht voor elkaar gaan hebben, in plaats van voor de tv. Leuk plan, als er geen smartphones hadden bestaan.

23. Raven van Dorst (-)

Presentator

Eigentijdse, emotioneel intelligente polder-Felderhof, geloofwaardig muzikant (band: Dool) en allround prettige persoonlijkheid, van wie de – durven we dit woord te gebruiken? – authenticiteit maar niet lijkt te verworden tot trucje. Krijgt veel uit beroemdheden op de boerderij én uit onbekenden in de nacht en laat het oordeel aan de kijker.

Ging van Ryanne naar Raven en zou het ‘tof’ vinden om niet langer met vrouwelijke voornaamwoorden te worden aangesproken. Na eerder al de marges van het gewone te hebben opgerekt door open te zijn over hun geboorte als hermafrodiet. Stond in smoking op die veelbesproken Linda-cover en dat was jammer. We hadden liever gezien dat Raven het land door de coronacrisis had geleid, in plaats van te poseren voor glamourshoots met BN’ers als Hugo de Jonge.

 Sander Schimmelpenninck Beeld Ivo van der Bent
Sander SchimmelpenninckBeeld Ivo van der Bent

22. Sander Schimmelpenninck (22)

Columnist

Niet meer weg te denken columnist. Afwisselend hooggeprezen en verguisd. Onvermoeibare kruisvaarder van de Nederlandse-Vrouwen-Moeten-Meer-Werken-Orde en meer dan bereid dat standpunt met hand, tand en twee gestrekte benen te verdedigen. Een dag geen ruzie gehad is een dag niet geleefd. Bouwt ondertussen met zijn Tonny Media aan een waar podcastimperium en maakte voor de VPRO een televisieprogramma dat in januari van start gaat, Sander en de kloof. O ja, fietste dit jaar ook voor het goede doel helemaal naar Lapland.

Fidan Ekiz  Beeld Brunopress
Fidan EkizBeeld Brunopress

21. Fidan Ekiz (11)

Presentator

‘Zoete wraak’, twitterde Fidan Ekiz deze zomer, en plaatste er een foto bij van een Televizier Ster-stemformulier. Ze had zichzelf aangevinkt. De wraak gold BNNVara, dat Fidans (en Renzes) De vooravond ontmantelde wegens gebrek aan urgentie.

Urgentie? Urgentie.

Begin december ‘deed’ Fidan ‘haar verhaal’, bij Johnny. Nog altijd speelde dat ene woord door haar gedachten. Urgentie? Urgentie?! Bij het exitgesprek destijds was het niet eens gevallen, zei Fidan. En hoe urgent is urgentie als urgentie geen urgentie wordt genoemd?

Inmiddels is Fidan terug, in een WNL-koppel, met Sven Kockelmann aan haar zijde. Met de Israel & Laseroms lijkt Op1 verzekerd van urgentie – wat het ook moge betekenen.

Naphassa Parinussa en Floris Beukers Beeld ANP
Naphassa Parinussa en Floris BeukersBeeld ANP

20. Floris Beukers en Naphassa Parinussa (-)

Restauranteigenaars

Tot een paar jaar geleden zat aan het Utrechtse Vredenburg een geliefd Chinees restaurant met de naam Paradijs. De eigenaar wilde zijn toko graag verkopen. Hij was moe, de goodwill moest zijn pensioen worden. Een opvolger werd niet gevonden. In het Paradijs-pand vestigde zich het veganistische restaurant Waku Waku, dat eind september het epicentrum werd van ’s lands QR-oproer.

In de principepolonaise sloot een keur aan zelfbenoemde ‘vrijheidsidealisten’ aan, met in de comedy line-up Hans Teeuwen, Jandino Asporaat en Guido Weijers. Die laatste blies zijn oudejaarsconference af en legt zich tegenwoordig toe op capslocktweets en pseudodiepzinnige oneliners als ‘Wil ik jaren aan mijn leven toevoegen, of wil ik leven aan mijn jaren toevoegen?’.

Waku Waku-uitbaters Floris Beukers en Naphassa Parinussa waren moe, of nee, ‘kapot en uitgeput, maar ook strijdlustig’. Ze konden na een crowdfundcampagne een paradijselijk pensioentje bijschrijven. Een kwart miljoen. Zoals de wakkeren aan het Vredenburg zeggen: ‘Stay waku’.

19. Nikkie de Jager (17)

Queen

Ster. Tilt alles op waar ze zich mee inlaat. Zo ook het Eurovisie Songfestival in Rotterdam. Internationale allure. Heeft haar eigen miljoenenpubliek en was eigenlijk al te groot voor de Televizier-Ster die ze kreeg als presentator. Vertegenwoordigt Nederland als lhbti-activist bij de Verenigde Naties. Toonde historisch bewustzijn door bij het Met Gala in New York een kopie te dragen van een jurk van Martha P. Johnson, Amerikaans strijder voor de lhbti-gemeenschap van het eerste uur. Eigenlijk make-upartiest. Maakte Adele op. Hele eer voor Adele.

18. Diederik Ebbinge (15)

Diederik Ebbinge

De zoetgevooisde stem van de Aldi daalt drie plaatsen ten opzichte van vorig jaar. Dat ligt zeker niet aan zijn eigen prestaties, maar vooral aan het feit dat anderen het beter deden. En voor de Gouden geldt natuurlijk: hoger is niet per se beter, dus niets aan de hand. Maar kom op, Ebbinge staat hier natuurlijk vanwege Promenade, het lievelingsprogramma van Angela de Jong, dat afgelopen zomer nog een prachtig eerbetoon had aan Peter R. de Vries. En als je Promenade en Diederik Ebbinge zegt, moet je ook Ton Kas, Eva Crutzen en Henry van Loon zeggen. Bij dezen: Ton Kas, Eva Crutzen en Henry van Loon.

17. Mark Baanders (-)

Journalist

Je interviewt namens PowNed kerkgangers op Urk over het loslaten van de coronaregels als iemand je aanrijdt met zijn BMW. Je komt als persfotograaf een autobrand vastleggen en wordt met een shovel in de sloot gekieperd. Je publiceert op het Groningse stadsblog Sikkom stukken die blijkbaar niet overal goed vallen en krijgt brandbommen door je raam. Je doet verslag van een klimaatprotest van activistengroep Extinction Rebellion en eindigt in een politiebusje. Je bent Rusland-correspondent voor de Volkskrant en wordt door de autoriteiten gesommeerd het land te verlaten – in januari 2025 ben je weer welkom, joe.

Je bent een bedreigd politicus en je twittert op zaterdagochtend: ‘Journalisten zijn – uitzonderingen daargelaten – gewoon tuig van de richel.’

Wij van de vrije pers wensen de vrije pers een (tuig)vrijer 2022.

Bilal Wahib  Beeld ANP
Bilal WahibBeeld ANP

16. Bilal Wahib

Acteur

Grote belofte, onder meer door een ontwapenend optreden in De Libi en een rol in hitserie Mocro Maffia, kwam ten val nadat hij op Instagram een 12-jarig jongetje vroeg om... jaháá, u weet het inmiddels wel. Interessanter was wat er daarna gebeurde. Gedumpt door platenlabel Top Notch, een optreden bij Beau dat op het laatste moment op de verzoek van de familie van het slachtoffer niet doorging, een eveneens gecanceld filmpje van Lucky TV waarin Bilal het kleine pipelientje bezingt, en, nadat de storm was gaan liggen, dan toch de excuses bij Op1 en (exclusief!) in Linda.

‘Ik heb het zelf verpest’, zei de acteur. Inmiddels is zijn nieuwe single Streken van een duivel uit. Volgend jaar: the uncancelling continues. Veelbelovend.

15. Yvonne Coldeweijer (-)

Roddelvlogger

Hofleverancier van roddels over het woelige leven van André Hazes en de zijne du jour. Boegbeeld van een nieuwe generatie geruchtenmachines, die met hun juicekanalen op YouTube en via Instagram retroroddelaars op de hielen zitten.

Naast Hazes was dit jaar vooral het stinkende buitenechtelijke zaakje van Marco Borsato voer voor de ‘showbizzhyena’, zoals de showbizzhyena’s van de site Mediacourant Yvonne Coldeweijer noemen. De showbizzhyena duidt Borsato dan weer consequent aan als ‘Stalko Borsato’.

Gelezen op Wikipedia: één op de drie keer lukt het een hyena een prooi te overmeesteren. Wat Coldeweijer nog meer voor ranzigs over Borsato te weten was gekomen, droeg ze onlangs over aan misdaadverslaggever John van den Heuvel. Dat is juice die verder gaat dan juice, zei ze, en dat valt alvast moeilijk te ontkennen.

Pieter Klein  Beeld ANP
Pieter KleinBeeld ANP

14. Pieter Klein (-)

Hoofdredacteur

Gelauwerd onderzoeksjournalist op hoogtepunt (legt het toeslagenschandaal bloot en meer) wordt baas van gelauwerd journalistiek programma op hoogtepunt. De RTL-coryfee treft bij de publieken niet alleen de scherpe interviewers Jeroen Wollaars en Mariëlle Tweebeeke aan, die met lijsttrekkers spraken alsof het serieuze mensen waren, maar vooral dijken van redacteuren die het zwaarste werk doen.

In het beste geval worden Klein en Nieuwsuur een soort all-starsuperheldenteam. Potentieel risico: vanaf een hoogtepunt is het moeilijk verder stijgen. De tweets en columns met Kleins mannen-van-zekere-leeftijdsentiment passen misschien minder bij de nieuwe, neutraal geachte werkgever.

Martijn Koning  Beeld Brunopress
Martijn KoningBeeld Brunopress

13. Martijn Koning (-)

Cabaretier

Een nieuwe theatershow, met een glansrol voor de anus, en de Knorrepodcast, waarmee hij comedyliefhebbers de publiekscomebacks van Sander van Opzeeland en Raoul Heertje schonk. Vrolijk nieuws voldoende, maar de Koning-actualiteit betrof in 2021 toch vooral die paar minuten waarin hij Thierry Baudet confronteerde met diens eigen waanzin.

Baudet beende woedend weg, en de journalistieke principes van Jinek, Jinek en RTL zweefden achter hem aan, de studio uit. Sinds die dag is Martijn koning van de plaagstootjes richting het programma dat hem op genante wijze offerde, en waar hij prima zonder kan.

Louis van Gaal Beeld ANP
Louis van GaalBeeld ANP

12. Louis van Gaal (-)

Voetbaltrainer

Waar andere mannen en vrouwen van zijn leeftijd genieten van een welverdiend pensioen, staat de onverminderd begeesterde Louis [Lowie] van Gaal nog met twee benen in het werkende leven. Hij bracht het geloof en het plezier weer terug in het Nederlands elftal, loodste ons naar het WK, deed dat allemaal ontspannen en goedgehumeurd en gaf en passant nog even een feilloze analyse over de Nederlandse volksaard, waarbij Mark Rutte ook niet werd gespaard.

Zelfs een heupbreuk kreeg hem er niet onder. Louis van Gaal is de minister-president die we nodig hebben, maar helaas nooit zullen krijgen.

11. Erica Meiland (21)

Islamcriticus

Wat een jaar voor Erica, solide zandbank binnen het SBS-Meilandenrijk. Ze verscheen op de ene tijdschriftcover na de andere, gebruikte spray tan op televisie en werd in de herfst zomaar even de nieuwe ridster van het vrije woord, omdat ze in haar bestsellende biografie (!) nare dingen over vrouwen in boerka’s zei, en vervolgens met de hele reality-archipel tegelijk door een matrassenboer en een ansichtkaartenbakker aan de dijk werd gezet. Toen Angela de Jong – gedoodverfd toekomstig Nummer 1 van deze lijst – daar dan weer een bedreiging van de vrijheid van meningsuiting van kleide, was de bingokaart vol en de bodem bereikt.

Maurice de Hond Beeld ANP / Joris van Gennip
Maurice de HondBeeld ANP / Joris van Gennip

10. Maurice de Hond (18)

Opiniepeiler

Vorig jaar in de lijst als grote pleitbezorger der ventilatie, dit jaar is Maurice de Hond dat nog steeds, al begint op te vallen dat zijn theorieën en bespiegelingen over corona tegenwoordig vooral in schemerige hoekjes van het internet worden onderschreven. Ter illustratie: vorig jaar vijf grote eindejaarsinterviews, dit jaar nul.

Waarom dan toch die mooie plaats 11? Vanwege zijn dubieuze rol in een podcast en een speelfilm (De veroordeling) over de Deventer moordzaak, waarover De Hond zelf ook weer een podcast maakte, die met enig gevoel voor zelfkennis De schurk van de Deventer moordzaak heet. Voor de door De Hond onterecht van moord beschuldigde ‘klusjesman’ Michaël de Jong kwam het in 2021 – eindelijk – goed. Hij nam op het Gouden Kalveren-gala plaatsvervangend de prijs voor beste bijrol in ontvangst. ‘Ik heb mijn leven terug.’

Prins Bernhard jr  Beeld ANP
Prins Bernhard jrBeeld ANP

9. Prins Bernhard jr. (-)

Pandjesprins

Eigenlijk wel de verpersoonlijking van alles wat er mis is met deze tijd. Een veel te rijke man die zijn geld verdient met het verneuken van de woningmarkt en dat verdiende geld weer uitgeeft aan het verneuken van het milieu. Meer woorden gaan we hier niet aan vuil maken. O nee, wacht even: die bril.

Lale Gül Beeld Brunopress
Lale GülBeeld Brunopress

8. Lale Gül (-)

Schrijver

Lijkt al jaren mee te draaien in de mediacarrousel, maar haar debuut Ik ga leven verscheen in februari. Van dít jaar! Het werk werd groots onthaald, behalve in delen van de Turkse gemeenschap en door haar eigen familie. Talloze bedreigingen volgden, evenals een rechtszaak, alsook: de aankondiging dat ze ‘de pen neer zou leggen’. Niet veel later: vaste Parool-column. Zo gaat het soms.

Van Op1 naar op 1 in de Besteller 60.

Werd door burgemeester Halsema onder de hoede genomen, sprak overal en nergens over wie haar de mond wilde snoeren en waarom en pakte de NS Publieksprijs. Wordt nog steeds beveiligd. Schrijft nu aan Boek 2, dat zal gaan over de ellende na Boek 1.

En dat dus allemaal in tien maanden tijd. Véél.

Khalid Kasem Beeld Brunopress
Khalid KasemBeeld Brunopress

7. Khalid Kasem (-)

Presentator

Benauwd kijkende talkshowdebutant. Begrijpelijk, want talkshows worden gemaakt uit angst. Angst om gasten kwijt te raken aan de concurrent, angst dat kijkers weglopen, angst voor de ingreep van boven. De voorgangers van Kasem en zijn afwisselcollega Sophie Hilbrand werden ruw van de zender gerukt wegens ontbrekende urgentie.

Het legde nog meer druk op vooral de onervaren Kasem. Als voor deze ex-advocaat zo nodig plaats moest worden gemaakt, gebaseerd op één naar verluidt verpletterende screentest, dan moest hij wel héél bijzonder zijn. Terwijl hij het eigenlijk precies doet zoals je kunt verwachten van iemand zonder vlieguren die de stuurknuppel in handen krijgt: bang.

André Hazes jr.  Beeld Brunopress
André Hazes jr.Beeld Brunopress

6. André Hazes jr. (-)

Zanger

Als Albert Verlinde, Bridget Maasland, Evert Santegoeds en hun schijnheilige paladijnen plus een stelletje roddelvloggers de jagers zijn, is André Hazes het stuk rode vlees. Door privéproblemen (relatiebreuk op relatiebreuk, burn-out) was Hazes in 2021 de heilige graal van de professionele stalkers. Handenwrijvend stortten ze zich in hun roddelhoekjes week in, week uit op de sores van de zanger, zonder gêne wroetend in zijn kliko.

Af en toe gelachen, maar veel te veel gehuild, zong André Hazes al in 2016 in zijn grootse hit Leef – een omen, zoals nu is gebleken.

Caroline van der Plas  Beeld ANP
Caroline van der PlasBeeld ANP

5. Caroline van der Plas (-)

Gewone vrouw

Nieuw rechts geluid en lekker gewoon gebleven. De principiële vleeseter, ‘omgetoverde biet’ (Marcel van Roosmalen) en tractorchauffeur zette dit jaar met de vlam in de pijp koers naar Buitenhof, Jinek, Beau, Op1, De oranjezomer, De slimste mens, Media Inside, Boerderij Van Dorst, Rooijakkers over de vloer, Hart van Nederland, Spaanders, Goedemorgen Nederland, HLF 8, Chateau Meiland, Humberto, RTL Boulevard, De vooravond en De klimaatkar. Zijn ze er toch ingetuind.

Rob Kemps Beeld Brunopress
Rob KempsBeeld Brunopress

4. Rob Kemps (-)

Francofiel

En toen was daar ineens Snollebolleke Rob Kemps, van links (De slimste mens, Chansons!) naar rechts (The Wheel op SBS 6) en jaloersmakend goedgehumeurd. Matthijs van Nieuwkerk bood hem de kans op tv zijn oude, nimmer gedoogde liefde te etaleren, Parijs en chansons. Dat ging in de lichtstad van oh là là en veel amour en natuurlijk joie de vivre. Verder: bezongen leed en Charles Aznavour en om het af te maken feeërieke shots van de Eiffeltoren, plus echte Parijzenaars en hapklare croissants.

De dagen begonnen vroeg, ‘Il est cinq heures, Paris s’éveille’ immers, maar de bloedgabbers Kemps en Van Nieuwkerk trokken onvermoeibaar door de straten van de Franse hoofdstad en leverden naast vier tv-delen Chansons! ook nog even een boek af dat een bestseller werd. Nu de musical nog.

Doutzen Kroes Beeld Brunopress
Doutzen KroesBeeld Brunopress

3. Doutzen Kroes (12)

Model

Vorig jaar op plaats 12 als een van de eerste wakkere Nederlanders, dit jaar leidt haar ‘fakkel van licht en liefde’ Doutzen Kroes naar een podiumplaats, waarvoor welgefeliciteerd. Het topmodel schaarde zich in maart achter Isa Kriens en de andere moeders van Moederhart, die waarschuwen voor ‘onherstelbare schade’ aan de kinderziel door de coronamaatregelen, en bovendien denken dat Bill Gates met zijn vaccins de wereldbevolking wil decimeren waarna griezelige ‘reptilians’ het zullen overnemen, of zoiets.

Dit alles wordt uiteraard overgoten met een meurende, klonterige saus van Instagram-hartjes, persoonlijke groei en gemalen kristallen. Maar ook bij Doutzen rookt van liefde de schoorsteen niet. Ze ving 18.817 euro aan overheidssteun vanwege door corona misgelopen inkomsten.

Diederik Gommers Beeld ANP
Diederik GommersBeeld ANP

2. Diederik Gommers (1)

Arts

Het blinkende goud van de Gouden is van het snel verkleurende soort. Eén keer nat gaan en het wordt zilver. Zo klaar als iedereen is met covid-19 en al haar varianten, zo klaar zijn veel mensen met de intensivist die een jaar geleden nog liefkozend ‘Dirty Gommy’ werd genoemd. ‘Intens’, spreken wij de titel van zijn biografie na.

Postmoderne achilleshiel van de eens zo gouden Gommers: de talkshow. Diederik Gommers wilde er niet meer heen, kondigde hij aan in interviews, en daar ging hij toch weer. Voor volk en vaderland, maar het volk kreeg zijn bedenkingen. De talkshow, dat is toch het heetste vluggertje voor wie aandachtsgeilheid combineert (of maskeert) met de beste bedoelingen?

Begin 2022 is Gommers OMT-lid-af. Er zijn grote plannen om in de vergetelheid te raken. Een gezegde om te onthouden: spreken is mogelijk zilver, zwijgen is gegarandeerd geen Gouden.

Sywert van Lienden Beeld ANP / Robin Utrecht
Sywert van LiendenBeeld ANP / Robin Utrecht

1. Sywert van Lienden (-)

Oplichter

Aan tafel bij Buitenhof zit een vroegoude jongen, die live van het broertje van Camiel Eurlings in Alan Partridge verandert. Jaren heeft hij aan dit soort tafels gezeten, gloedvol zemelend over examenvragen, de christendemocratie of vluchtelingenopvang.

Nu is alles anders. De eter is hoofdgerecht geworden.

Tot 15 mei was hij gewoon de zoveelste vermoeiende, ietwat lachwekkende talking head, maar in het vreugdevuur van ijdelheden moet er een draadje zijn doorgebrand. Vanaf 15 mei – de dag van de superscoop van Frank Hendrickx en Tom Kreling – was hij Sjoemelaar des Vaderlands, Oplichter Extra Ordinair, Keizer Hypocritus I.

Maandenlang met uitgestreken bakkes beweren geen cent te verdienen aan al die mondkapjes, talloze vrijwilligers en bedrijven gratis laten meehelpen, en ondertussen ‘om niet’ aan de top stilletjes in ‘ach, waarom niet?’ veranderen. 28 miljoen aan de grootste strijkstok uit de strijkstokgeschiedenis.

Straks zal hij mokkend toekijken hoe zijn reputatie wordt verpletterd, woedend het Twitteraccount Zijn Sywerts miljoenen al teruggestort? blokkeren en dreigende berichtjes sturen naar redacties die hun feiten niet op orde hebben. Straks, denkt hij, straks wordt alles weer zoals het was. Straks zal er begrip zijn. Straks, ja, straks…

Sywert, De Gouden is voor jou. Je hebt ’m, leuk detail, eerlijk verdiend.

Zij die het net niet haalden

Bepaald niet van het toneel verdwenen, toch zonder pardon afgevoerd van deze lijst: coronakopstukken Mark Rutte en Hugo de Jonge (10 in 2020), Irma Sluis (3) en Willem Engel (4). Ze moesten plaatsmaken voor anderen, zij het niet voor Talitha Muusse (weg bij Op1), Murda (rapper vast in Turkije), Arnold Karskens (Ongehoord), Marieke Lucas Rijneveld (vertaling Amanda Gorman). Ook de enorme ruzie van Frank & Rogier overrompelde onvoldoende, evenals de plagiaatkwestie van Sonja Bakker, de alomtegenwoordigheid van Hans Klok en het vertrek van zendermanager Sharid Alles bij NPO 3M.

De oud-winnaars

In de dertiende editie van de Gouden hebben van de oud-winnaars alleen Diederik ‘the Died’ Gommers (eerste in 2020) en John de Mol (2019) een plaats veroverd. Gommers is de eerste mediapersoonlijkheid die erin is geslaagd twee maal op rij een plaats in de Top-3 te bemachtigen. Het meest gemist wordt Peter R. de Vries, eerste in 2015 en sindsdien altijd present. Twan Huys (2018), De Gewone Nederlander (2017), Sylvana Simons (2016), Onno Hoes (2014), Badr Hari (2013), Bram Moszkowicz (2012), Ivo Niehe (2011), Clairy Polak (2010) en Arie Boomsma (2009) ontbreken in de grote finale van het mediajaar.

Samenstelling: Gidi Heesakkers en Paul Onkenhout.

Teksten: Julien Althuisius, Sara Berkeljon, Kustaw Bessems, Gidi Heesakkers, Frank Heinen en Paul Onkenhout.

In een eerdere versie van dit stuk werden foutief het autogordel-onderzoek en de suggestie aan team Kaag in lemma 31 toegeschreven aan regisseur Tan

Meer over