Boeken

Van rommeltje tot krachtig statement: Amit Biswas verzamelde de logo’s van Nederlandse gemeenten

352 gemeenten telt Nederland, waarvan sommige pas recent zijn ontstaan na een herindeling. Dat laat zich soms vertalen in mooi logo, en soms niet.

null Beeld

Wat ging er mis in Eersel, een mooie trotse plaats in Brabant? Het gemeentelogo is een klodderboeltje met drie soorten letters, een contour van een klokkentorentje op een plasgeel vlakje en als klap op de vuurpijl de raadselachtige slagzin: ‘Kempisch wonen in een wereldregio’.

Elke gemeente in Nederland heeft een logo. Al die beeldmerken zijn voor eerst samengebracht in een overzicht gemaakt door de Bengalees-Nederlandse marketeer Amit Biswas. Het stoorde hem dat de achtergronden en betekenis van al die logo’s nauwelijks zijn gedocumenteerd. Logo Land is een knap uitzoekwerkje geworden, een boek waarin alle 352 Nederlandse gemeentelogo’s zijn beschreven.

Een goed gemeentelijk beeldmerk, schrijft Biswas, representeert de lokale gemeenschap door elementen te gebruiken uit de historie, cultuur, bevolkingssamenstelling en het landschap en weet dat tot een visuele vorm samen te ballen. Dat is een mooie opsomming die zeer verschillend door grafisch ontwerpers wordt opgepakt. De (geherindeelde) gemeente Tietjerksteradeel heeft een hotseknotserige lettercloud die alle zeventien aangesloten dorpen moet weergeven. Enkhuizen wil én water én een zeilboot én zijn historische skyline in het logo, plus drie verdwaalde haringen. Dat verdrinkt in overdaad.

null Beeld

Heraldiek, stadswapens en lokale geografische kenmerken zijn de meest gebruikte elementen in de logo’s. Soms wordt er een slogan aan gekoppeld. Heerhugowaard: ‘Stad van kansen’. Kapelle: ‘Bloesem van Zeeland’. Beesel: ‘Gewoon anders’. Logo’s die het simpel houden, blijven het best overeind in dit overzichtsboek: Leiden: sleutelstad, Amsterdam met zijn drie gestapelde andreaskruizen, maar ook een samengestelde gemeente als Vijfheerenlanden houdt het strak door de verschillende dorpskernen louter in kleur in een puur typografisch naamlogo te laten terugkomen.

Juist bij die ‘nieuwe’ samengevoegde dorpen gaat het vaak mis. Nederland is in honderd jaar tijd teruggegaan van ruim 1.100 naar 352 gemeenten. Al die nieuwe ‘verzamel’-plaatsen moeten een nieuw logo. Je ziet in dit boek ontwerpers worstelen met de sentimenten van de opgeheven zelfstandige dorpskernen die zichzelf willen herkennen in het nieuwe beeldmerk. De heuvelachtige gemeente Gulpen-Wittem is gevormd door tien kernen, die terugkomen in even zo veel gebogen lijntjes. Drie in blauw (het oude Gulpen was opgebouwd uit drie dorpen) de rest groen. Die kleurnuance zal de meeste mensen ontgaan, waardoor een ongedefinieerd bergje lijnen resteert.

null Beeld

Zo wordt er flink wat gepuzzeld op de communicatieafdelingen van Nederlandse gemeenten. Dat levert ook tijdloos goed materiaal op. Polderstad Dronten is misschien niet de meest kleurrijke plek van Nederland, maar heeft een krachtig beeldmerk opgebouwd uit zeven groene meerpalen, in 1973 gemaakt door de legendarische ontwerper Ben Bos van ontwerpbureau Total Design. Hij maakte ook het logo voor Capelle aan den IJssel, twee gekromde brasems die samen een letter C vormen. Beide logo’s zijn lichtjes gerestyled maar voldoen nog altijd uitstekend.

null Beeld

Amit Biswas, Logo Land (Engelstalig). Lecturis; 200 pagina’s, € 27,50.

Meer over