Interview

Van Kluun tot Ploumen: elf carnavalvierders leggen uit wat ze missen nu het feest niet door kan gaan

De vastenavond is afgelast, en daar worden echte liefhebbers diep droevig van. Onder het motto ‘gedeelde smart is halve smart’ delen bekende en minder bekende carnavalsvierders hun lievelingsherinneringen.

null Beeld Rob en Robin
Beeld Rob en Robin

Jan van Mersbergen, schrijver, viert in Venlo

‘Gisteren heb ik speklapjes gebakken, en toen overviel me een hunkering naar carnaval. De geur van speklapjes is de geur van de Venlose Boerenbruiloft op carnavalsdinsdag. Bij café de Locomotief staan barman Joris en Jupke dan elk jaar speklapjes te bakken. Dat is een relaxed gerecht, je kunt het gewoon laten sudderen en hoeft niks om te draaien. Iedereen die langskomt krijgt wat. De boerenbruiloft begint ’s morgens met een optocht en duurt de hele dag. Nog zo’n mooi moment: als in café Old Dutch de muziek aanzwelt en van tempo wisselt en je denkt: nog één glas, dan ga ik naar huis – en buiten blijkt dat het nog licht is. Alsof je gevlogen hebt, een soort jetlag: je mág nog de hele avond. Dat gevoel, dat mis ik.’

Jan van Mersbergen. Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Jan van Mersbergen.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Lilianne Ploumen, lijsttrekker PvdA, viert in Maastricht

‘Nu het dit jaar niet door kan gaan, heb ik vooral heimwee naar de zondagmorgen, de eerste officiële dag van carnaval. Ik ben meestal onherkenbaar verkleed, met een masker en een grote hoed. Zo rond half 12 ga ik naar de Tongersestraat waar alles langzaam op gang komt en je iedereen in zijn nieuwe pakje en met verse schmink ziet. Autobestuurders die per abuis in de menigte terechtkomen keren verschrikt terug naar de echte wereld. Om half 1 staat de straat vol, zingen we het Maastrichtse volkslied en drinken we de eerste pils. Daarna lopen we richting Vrijthof, ver weg van de echte wereld, om met bekenden en onbekenden te dansen en te praten. Carnaval is voor mij méér dan nostalgie, melancholie en plezier maken. Het is thuiskomen.’

Liliane Ploumen. Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Liliane Ploumen.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Eva Crutzen, cabaretier, viert in Maastricht

‘Ik vier altijd met vijf vriendinnen van vroeger. Vorig jaar waren we verkleed als campari-jus, in het rood en geel met fruit, ijsblokjes en rietjes op onze pruiken. We beginnen bij café Tribunal en lopen als we lichtjes in de olie zijn naar de Vogelstruys op het Vrijthof. Helemaal mooi als ook nog de zon schijnt en zangeres Beppie Kraft wordt gedraaid. Je komt oude bekenden tegen, staat te deinen, bent allemaal één. Ik kreeg laatst een filmpje doorgestuurd van dat moment. Normaal vind ik het gênant om mezelf aangeschoten te zien, maar nu overviel me louter melancholie: het zal toch niet onze laatste zorgeloze carnaval zijn geweest?’

Eva Crutzen.  Beeld Foto: privé archief. Illustratie: Rob en Robin
Eva Crutzen.Beeld Foto: privé archief. Illustratie: Rob en Robin

Theo Bovens, gouverneur van de provincie Limburg, viert in Maastricht

‘Carnaval betekent voor mij ongedwongenheid, kijken naar mensen die opgaan in hun rol, sjele wawwel uitwisselen met wildvreemden, muziek maken. Zelf speel ik schuiftrombone in de sousbras band Tête de Veau. Op gevoel hoor, ik speel van huis uit piano, maar dat is wat onhandig met carnaval. Een bijzonder ritueel is op maandagmorgen rond 11 uur. Al dertig jaar lang drinken we dan met een man of vijf van de herremenie een Jägermeister, ter ere van een gestorven vriend die dat altijd graag deed. Daarna gaan we naar de Stumpkeszitting in café Au Mouton Blanc. De basis ligt vast, de rest is chaos, maar: georganiseerde chaos.’

Theo Bovens.  Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Theo Bovens.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Maartje Diepstraten, reisblogger Bartsboekje.com, viert in Breda

‘Het ritueel dat ik het meeste mis, is allereerst de voorpret: met mijn jeugdvriendin máánden werken aan onze uitdossing, nadenken over een thema en pakjes in elkaar knutselen. Ander hoogtepunt: de kroegentocht die we maken in het kielzog van de band De Bowlingschoen, waarin de broer van mijn man Dirk speelt. Overdag gaan zoon Vito en mopshond Willem ook mee, verkleed en wel in kinderwagen en draagzak. We zwalken met een groepje vrienden naar allerlei vage, sjofele cafés waar ik anders nooit kom, waar ze nog echte ouderwetse hoempapa spelen. Mooiste nummer? Mijn sanseveria! Dirk heeft niet voor niets ‘sanseveria’ op zijn arm laten tatoeëren.’

Maartje Diepstraten.  Beeld Foto: privé archief. Illustratie: Rob en Robin
Maartje Diepstraten.Beeld Foto: privé archief. Illustratie: Rob en Robin

Kluun, schrijver, viert in Breda

‘Ik kijk het meest uit naar de zaterdagmiddag. Dan verzamelen we ons met een grote groep vrienden in de woonkamer van het bevriende echtpaar Robert en Olga. Het is het moment waarop we elkaars outfit zien. In het Kielegat stoppen we moeite in het samenstellen van het kostuum. Daar komen je creativiteit en humor in samen. Ik heb me in het verleden opgedoft als Mozart en Daft Punk. En ook als fakir, compleet met een Perzisch tapijt over de schouder. Het gaat om de leut, de onzin. Je moet er ook vooral niet sexy uitzien, dan word je meewarig aangekeken. Met carnaval steken we de draak met onszelf.

‘Mijn meest geslaagde outfit was tegelijkertijd het minst populair. In de jaren negentig had ik me verkleed als Pakistaanse bloemenverkoper. Het gezicht bruin geschminkt, je zou het nu niet meer in je hoofd halen, haren zwart geverfd en een oude jas van mijn vader aan. Met rozen in mijn hand en camera om mijn nek liep ik door de menigte. Maar weinig carnavalisten zagen dat ik het was. Ik werd chagrijnig weggeduwd, ‘niet hier verkopen’, riepen ze. Ik hield het een avond vol, daarna trok ik een pilotenpak aan.’

Kluun.  Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Kluun.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en Voorzitter Veiligheidsberaad, viert in Nijmegen

‘Bij de sleuteloverdracht op zaterdag draagt de burgemeester de macht over aan Prins Carnaval. Voor die gelegenheid heb ik een uniform laten maken bij Janfré in Maastricht. Een overdreven ouderwets burgemeesterspak, met een steek, een slippenjas en tressen in carnavalskleuren. Als carnavalsvierder trek ik elk jaar een ander pak aan. Dat is echt een ding: wat zal de burgemeester nu weer aantrekken? Ik heb ooit een groot geel kuikenpak gedragen, daarna een Elvis-kostuum en vorig jaar ging ik met mijn echtgenote en een paar wethouders als ABBA. Mensen vinden het mooi als je jezelf een beetje belachelijk maakt. Soms kan ik het kant en klaar bestellen, maar door mijn maat draait het vaak uit op verstellen.

‘Ik kan niet zomaar alles aan, het kan gevoelig liggen. Ik heb ooit bedacht om me uit te dossen als lid van een motorbende, maar daar toch van afgezien. Voor hetzelfde geld moet je een paar weken na carnaval zo’n bende aanpakken, en duiken die foto’s op. Tips voor een goed pak voor 2022 zijn welkom! Maar wat ik ook draag, ik blijf burgemeester; als er brand uitbreekt, gaat Prins Carnaval die niet blussen. Ik kan dus niet zomaar tot drie uur ’s nachts aan de zwier en ongeremd bier tanken. En dat wil ik ook niet. Het gaat me om het spel, het omdraaien van de rollen, het drinken en swingen met leuke mensen. Even de zinnen verzetten.’

Hubert Bruls.  Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Hubert Bruls.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Jordy Graat, presentator van het startfeest 3 Uurkes Vurraf, viert in Eindhoven

‘Sinds een paar jaar ben ik presentator van de startshow van Omroep Brabant. 3 Uurkes Vurraf is al 32 jaar de officiële start van het Brabantse carnaval. Op vrijdagmiddag vult de feesttent in Eindhoven zich met zestienhonderd mensen. In drie uur tijd treden er meer dan veertig artiesten op, zoals de Snollebollekes en de Deurzakkers. Net voor het feest begint, gaat de muziek uit. In die minutenlange stilte voel je de spanning in de tent toenemen. Het publiek houdt de sjaals in de aanslag. Er wordt afgeteld en dan roep ik ‘fijnfisjenie’ (‘wat een leuk feestje, vindt je niet?’). Het gejuich barst los. Kippenvel: alsof alle Brabanders hebben gewacht tot ik het startschot geef. Dat is het hoogtepunt van mijn jaar.’

Jordy Graat.  Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Jordy Graat.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Björn van der Doelen, singer-songwriter en voormalig profvoetballer, viert in Den Bosch

‘Donderdagochtend haal ik de koffers van zolder. Tijdens carnaval blijven we namelijk slapen bij mijn zus in Rosmalen. Toiletspullen worden ingepakt, net als schoon ondergoed en zakjes confetti voor de kinderen. Maar eigenlijk heb je maar drie dingen nodig: een jas, sjaal en genoeg geld. Het hele jaar door houden we de hand op de knip, om dat kapitaal in februari uit te geven. Want dagenlang in de stad bier tutteren kost geld. We beginnen steevast in het Bossche café Plaats Royaal, luisterend bij de Worstenbroadway. Mensen denken aan schuinsmarcheren, maar carnaval is voor mij een familiefeest. Ik kijk in het café rond en zie mijn zus, moeder, meiske en kinderen, en weet: met deze mensen ga ik zes dagen lang samenzijn en slap ouwehoeren.’

Björn van der Doelen. Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Björn van der Doelen.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Geert Nijland, gemeenteraadslid, viert in Oldenzaal

‘Je zult het niet verzinnen, maar het katholieke Oldenzaal is de carnavalshoofdstad van boven de rivieren. Elk jaar op zondag houden we de Grote Twentse Carnavalsoptocht. Die trekt tussen de honderd en honderdvijftigduizend bezoekers, vooral oud-Twentenaren die een weekend terugkeren. Het is een megafeest voor een stadje met dertigduizend inwoners. De elf carnavalsverenigingen zorgen voor schitterende praalwagens van papier-maché. En na afloop is het dweilen langs alle cafés. Er wordt in de Boeskoolstad drie dagen lang gelachen, gezongen en gedanst.’

Geert Nijland.  Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Geert Nijland.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Anton-Jan Thijssen, sport marketeer en leadzanger van carnavalstrio Ziek, Zwak & Misselijk, viert in Boxmeer

‘Het allermooist is de Metworst op maandagochtend, een eeuwenoude paardenrace. Het begon met een freule die bij Boxmeer met haar koets van de weg raakte en door een stel knapen te paard werd geholpen. Ze beloofde als dank elk jaar zeven ellen metworst, een wegge, een brood, twee vaten bier en een halve varkenskop uit te laten reiken. De snelste ruiter van het dorp krijgt die prijs. Alleen geboren en getogen vrijgezelle Boxmerenaren mogen meedoen, op renpaarden. Wie wint is een held en heeft over sjans niet te klagen. Ik ga er elk jaar heen met mijn vader. We halen samen de pastoor op en om een uur of 8 drinken we onze eerste Jägermeister. Wakker zijn we vanaf half 5 ’s nachts, als er reveille wordt geblazen en het dorp tot leven komt. Ik slaap die nacht met open ramen om niets te missen. Als ik de trompetten hoor, weet ik: de Metworst is begonnen.’

Anton-Jan Thijssen. Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin
Anton-Jan Thijssen.Beeld Foto: privé archief, illustratie: Rob en Robin

Lees ook

Denken aan carnaval 2020 is denken aan alles wat al bijna een jaar niet kan. Pure zelfkastijding: Corto Blommaert en Gidi Heesakkers roepen het laatste zorgeloze feest in ‘hun’ Eindhovense café Bommel in herinnering.

Literatuur met een zachte L

Carnaval plat of dom? Welnee! Literatuurhistoricus Peter Winkels, geboren in Heerlen, deed grondig onderzoek naar de rol van carnaval in de de Nederlandstalige letterkunde en vond ruim zeventig teksten, vanaf eind 19de eeuw tot en met nu, van korte versjes tot complete romans. Hij bundelde zijn vondsten in het vorig jaar verschenen boek Vastelaovend vertelt, verteld, vertel!, met bijdragen van onder anderen Jan van Mersbergen, Simon Carmiggelt, Godfried Bomans en Jan Wolkers.

Peter Winkels: Vastelaovend vertelt verteld vertel! Beeld Peter Winkels
Peter Winkels: Vastelaovend vertelt verteld vertel!Beeld Peter Winkels

Thuiscarnaval

Binnenblijven en grote groepen mijden: dat is het tegenovergestelde van traditioneel carnaval, en toch zit er dit jaar niks anders op. De Maastrichtse carnavalsvereniging De Tempeleers heeft samen met RTV Maastricht een compleet online programma en een playlist op Spotify samengesteld. Zondag 7 februari was er een carnavalsmis vanuit de Sint Servaasbasiliek, waarbij carnavalsartiesten optraden en deken Dautzenberg preekte in Kerkraads dialect, voor minder polyglotte kijkers ondertiteld in het Maastrichts en Nederlands. Brabantse tip: op zondag 14 februari is op NPO1 om 11.05 uur de documentaire Ze zien los over de Metworst-race in Boxmeer te zien.

Meer over