VAN A TOT Z BETROKKEN

De producenten van Waterland Film & TV willen iets doen aan het imagoprobleem van de Nederlandse film. 'Het gaat niet om de hoeveelheid publiciteit; het gaat erom dat je de juiste mensen bereikt.'..

JAN PIETER EKKER

Jan van der Zanden: 'Als mensen naar Het zwijgen gaan, vinden ze hem ergleuk, denk ik. Maar hoe krijg je ze erheen? De Nederlandse film heeft eenfiks imagoprobleem.'

Wilant Boekelman: 'Een film is geslaagd als hij aan onze artistiekemaatstaven voldoet. Dat telt. Als hij vervolgens flopt, wordt de film daarniet slechter van, maar moeten we wel concluderen dat er ergens iets isfout gegaan.'

Boekelman en Van der Zanden vormen samen het Amsterdamse Waterland Film & TV, producent van speelfilms, korte films, documentaires entelevisiedrama. Zij produceerden onder meer Drift van Michiel van Jaarsvelden de telefilms Stille nacht van Ineke Houtman en Tussenland van EugenieJansen, in 2002 de eerste en tot nu toe enige Nederlandse winnaar van eenTiger Award op het International Film Festival Rotterdam.

Voor 2006 staan opnieuw twee telefilms op de rol: Navel naar de hemelvoor seniorenomroep Max, en Shall We Dance voor de IKON. Verder op stapel:Nachtrit van Dana Nechushtan, een actiethriller tegen de achtergrond vande Amsterdamse taxioorlog in 2001. Boekelman: 'Nachtrit moet dé film vanhet najaar worden. We zetten in op minimaal 175 duizend bezoekers.' Van derZanden: 'Maar we hebben geen knieval gedaan aan de commercie. We hebbenniet gekozen voor grote sterren of meer bloot.'

Eerst wacht het Rotterdamse filmfestival. Op de CineMart gaan Van derZanden en Boekelman op zoek naar coproducenten voor Een gelukkig huwelijkvan Peter Delpeut, en donderdagavond gaat Het zwijgen van André van derHout en Adri Schrover in Rotterdam in wereldpremière. Het zwijgen is eenmysterieuze whodunit op de grens van feit en fictie, gesitueerd op deDrentse hei, waar een onderzoeker uit de stad in de ban raakt vanmoordliederen: misdaden bezongen op de wijs van bestaande kinderliedjes.De gespeelde verhaallijn wordt net als in De arm van Jezus, de vorige filmvan Van der Hout en Schrover, vermengd met archiefmateriaal. Een TwinPeaks-achtige thriller moest het worden, lieten de twee regisseurs wetentijdens de opnamen, een kwalificatie die de film nu al achtervolgt. 'Hetwas een grap op de set', zegt Boekelman. 'Hoofdrolspeler Vincent Croisetvertoont een opmerkelijke gelijkenis met special agent Dale Cooper, en desfeer is enigszins dezelfde. Maar dan houdt het ook wel op.' Van derZanden: 'Twin Peaks is het niet geworden, maar Het zwijgen is wel een grotestap voorwaarts na De arm van Jezus.'

Van der Zanden en Boekelman zagen De arm van Jezus op het Rotterdamsefilmfestival. Een 'heel leuk, sympathiek project, ondanks alle gebreken',vonden de producenten en ze benaderden Van der Hout en Schrover. Zij warenal bezig met Het zwijgen. In eerste instantie zou het een documentaireworden, maar toen het Filmfonds begin 2003 het project De oversteeklanceerde, werd het script 'heel pragmatisch' aangepast. Er werd gezochtnaar eigentijdse verhalen die zich afspelen tegen de achtergrond van eenveranderend Europa, waarin het verlies van identiteit een belangrijkeplaats inneemt. Boekelman: 'Er is een kanaal in het scenario geschreven.Dan was er in ieder geval iets om over te steken.' Van der Zanden: 'Wehebben het thema letterlijk genomen; het had ook een zebrapad kunnen zijn.'

Ze bemoeien zich intensief met het scenario. Altijd. 'We zijn van a totz betrokken', aldus Van der Zanden. 'We willen films maken waar we altijdhelemaal achter kunnen staan.' Boekelman: 'In het begin van de draaiperiodebekijken we alle rushes en zeggen we wat we op ons hart hebben. Daarnaproberen we het los te laten. Je kiest voor iemand en die moet je latendoen wat hij of zij het beste kan. Je kunt als producent moeilijk zelf aaneen camera gaan staan rukken.' Van der Zanden: 'We willen geencompromissenfilm maken. We proberen de eigenwijsheid van schrijvers enregisseurs te honoreren.'

Ze leren het vak nog altijd met vallen en opstaan. Boekelman. 'We werkenrichting de ideale film, maar moeten steeds weer concluderen dat we het netniet hebben gehaald.' Van der Zanden. 'Dat is niet erg. Dan blijft er ietsom naar te streven.' Ze hebben sneller in de gaten of een idee potentieheeft, en of een film realiseerbaar is. Maar het succes blijft onpeilbaar.'Dat is van zo veel factoren afhankelijk. Die kun je niet allemaalcontroleren.'

Van der Zanden memoreert aan Stille nacht. 'Daar had iedereen hogeverwachtingen van. We hadden veel publiciteit, maar na een week bleek dater niemand naar de bioscoop kwam.' Hij is toen zelf de straat opgegaan vooreen onderzoekje: Van der Zanden sprak iedereen aan op wie de publiciteitwas gericht. 'Bijna niemand bleek van de film gehoord te hebben. En als zeal van Stille nacht hadden gehoord, was het niet blijven hangen.' Debelangrijkste conclusie: het gaat niet om de hoeveelheid publiciteit; hetgaat erom dat je de juiste mensen bereikt.

Distributeur 1 More Film stopt 70 duizend euro in de promotie van Hetzwijgen - een 'megabedrag' aldus Boekelman. 'Daaruit blijkt dat zevertrouwen hebben in de film.'

John Durie, die zich namens het Filmfonds met de marketing en promotievan films bemoeit, adviseerde de producenten om Het zwijgen niet alsthriller te verkopen. Dan zouden ze het risico lopen dat debioscoopbezoeker zich bekocht voelde. Samen zijn ze op zoek gegaan naarandere aanknopingspunten. Durie veegde ook het eerste affiche-ontwerprücksichtslos van tafel, waarop hoofdrolspeelster Rosa Reuten zwoel in delens keek. 'Twee weken Rialto', luidde het oordeel. 'Fraai, maar voor eente kleine doelgroep.'

Dus kwam er een nieuwe poster: groen, somber en afstandelijk, methoofdrolspeler Vincent Croiset. Hij is door een raamkozijn gefotografeerd,van achteren, terwijl hij over het kanaal kijkt. Van der Zanden: 'Op ditaffiche had Durie ook wel wat aan te merken. Maar de distributeur wastevreden. En die moet ermee aan de slag.' Boekelman: 'Als Het zwijgen eenenorm succes wordt, was de poster goed. Je weet het pas achteraf. Als wehet precies wisten, waren we allang miljonair.'

Meer over