Tweetakt/Kaap biedt veelzijdig vermaak voor kids

Tweetakt/Kaap verleidt jong en oud de komende weekeinden te genieten van nutteloze uitvindingen, fascinerende films en meeslepende choreografieën. Genoeg voor veelzijdig vermaak op en rond om een oud fort, op de grens van kunst en spel.

Annette Embrechts
Verleidelijke ballenbak in buitenlucht tijdens Tweetakt/Kaap op Fort Ruigenhoek. Beeld Anna van Kooij
Verleidelijke ballenbak in buitenlucht tijdens Tweetakt/Kaap op Fort Ruigenhoek.Beeld Anna van Kooij

Als je niet oppast, zit het kroost de hele middag in de buitenballenbak. Ook leuk natuurlijk. Eindelijk een ballenbak zonder omroepinstallatie die rondbazuint dat je peuter wil worden opgehaald. En zonder gedragsregels: tieners bekogelen hier kleuters, tot grote hilariteit van de laatsten.

Maar voor een duik tussen plastic ballen in primaire kleuren ben je niet naar Fort Ruigenhoek in Groenekan gefietst. Wel voor beeldende kunst, films en installaties, die door Festival Tweetakt/Kaap in de ruige waterlinienatuur zijn gestationeerd. Om jong en oud de komende weekends te verleiden stil te staan bij bijvoorbeeld nutteloze uitvindingen, een choreografie voor honderden plakbandrolletjes of een verdronken voetbalveld.

Zwembroek

Dat laatste zie je direct naast de fortingang in de gracht. De Vlaamse acteur, theatermaker en kunstenaar Benjamin Verdonck liet twee goals afzinken. Bij de meeste kinderen ontlokt het werk vooralsnog weinig diepere gedachten dan 'had ik mijn zwembroek mee moeten nemen?' of 'wordt hier gewaterpolood?'. Behalve bij een ervaren voetballertje: 'Zou de verliezer zo veel hebben gehuild dat alles is ondergelopen?' Verdonck hoopt dat kinderen zijn eigenaardige Finale koppelen aan het smelten van de ijskappen.

Expliciet en zeker aansprekend is de korte film Démontable van videokunstenaar Douwe Dijkstra, te zien in een van de vochtige bunkers. Een man neemt net een hap van zijn aardappelpuree wanneer een langsscherend vliegtuigje zijn broccoli bombardeert: het startsein voor een minioorlog, uitgevochten rond zijn bord. Rebellen beschieten zijn koffie, soldaten tijgeren door de suiker, gevechtshelikopters verscheuren zijn krant en een televisie vuurt raketten af. Allemaal slimme trucage om de ver-van-mijn-bedshow die oorlog nog altijd is, dichterbij te halen.

Een andere film, een dicht-op-de-huid-portret van twee acteurs annex geliefden, trekt weinig bekijks. Logisch. Phi & Laurine van Sander Breure en Witte van Hulzen is weliswaar een bijzonder intieme documentaire, maar vooral interessant voor wie deze twee eigenwijze performers al eens aan het werk heeft gezien. Verrassender zijn de nostalgisch ingerichte bunkerruimtes van Leonard van Munster (Een verstilde gedachte). Boeken, laden, blikvoer, bedspijlen, belastingbrieven, alles ligt netjes uit het lood gedrapeerd. Alsof ze kronkels in je hoofd verbeelden, hardnekkige reminders voor het slapen gaan of voor vakantievlucht.

Technisch vernuft

De Nutteloze Uitvinding van Jochem van Grieken is een wonder van technisch vernuft, maar wel erg traag. Het vergt geduld om zijn zelf voortbewegende 'rups' van plankjes en hydraulische apparatuur centimeter voor centimeter te zien voortstappen. Videokunstenaar Johan Rijpma voert juist de snelheid op, in twee bedwelmende filmpjes. Een met afzakkende plakbandrolletjes, aan de onderkant van een tafel, die zonder in de knoop te raken een compleet ballet uitvoeren. En een met een gescheurd A4-tje, waarbij de scheuren zich tot een heus abstract kunstwerk vertakken.

Ook sta je versteld van het nachtleven ondergronds, gefilmd door de Amerikaanse filmmaker Sam Easterson: een konijn, uil, woelmuis, vos, stekelvarken en slang kijken je allemaal doordringend aan door een kijkgat in hun gangenstelsel. Alsof ze voelen dat je boven hen stampt. Hun soortgenoten - reuzenslakken - zijn dan weer akelig precies nagemaakt door Margriet van Breevoort. Met slijmspoor en surrealistische vlindervleugels.

Festivallende forten

De forten vieren dit jaar feest: in 2015 wordt herdacht dat 200 jaar geleden de Hollandse Waterlinie een flinke verbetering onderging en transformeerde van Oude in Nieuwe Hollandse Waterlinie. Vanaf 1815 hoorde ook Utrecht tot de door de waterlinie verdedigde steden, en de omliggende forten tot de verdedigingslinie. De geografische indeling van Nederland werd benut om bij dreiging landdelen onder water te zetten, om zo de opmars van de vijand te stoppen. Forten beschermden de hoger gelegen gebieden. Inmiddels hebben die hun militaire functie verloren. Maar omdat ze goeddeels intact zijn, krijgen ze een nieuw leven: als congrescentrum of wijnkelder of als te bezichtigen locatie met allerlei activiteiten, zoals kunstmanifestaties, vaarexcursies, vleermuisspeurtochten en landschapslezen. Tweetakt/Kaap is een van de weinige beeldende-kunstfestivals voor jeugd en jongeren. Vanwege eerder gedoe met omwonenden over vergunningen, wordt het festival dit jaar beperkt tot weekends in april en mei.

Brandnetels

Tot slot jaagt choreograaf Erik Kaiel vijf dansers het hele fort over, dwars door de brandnetels. De dans mag wat ruiger - een staaltje freerunning (Kaiels handelsmerk) zou welkom zijn. Maar grappig is wel hoe ze veel bezoekers in een mensenslinger op sleeptouw nemen, heuvel op, heuvel af. Niet iedereen doet mee. Klimbomen zijn tenslotte ook verleidelijk.

En voor je het weet, neemt je gezelschap de telefoon op, hoog boven je, tussen de takken. 'Waar ben je?' 'Ik zit in een boom.'

Genoeg activiteiten op de oude forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, dit jaar 200 jaar oud. Maar Tweetakt/Kaap is een van de weinige voor de jeugd.

Tweetakt/Kaap, kunstfestival voor jongeren. 6/4, Fort Ruigenhoek, Groenekan. Aldaar in de weekends en feestdagen t/m 31/5.

Meer over