TheaterrecensieOorlogswinter en Stuk

Twee jeugdproducties laten zien dat van een vijand ook wat te leren valt

In Oorlogswinter en Stuk lijkt alles op het eerste gezicht normaal.

Erik Bos, Rein Luuring, Sam van Eenbergen en Thomas Bos in Stuk van 155 en Maas theater en dans.Beeld Guido Bosua

Niemand haalt het gelukkig meer in zijn hoofd de coronacrisis qua heftigheid te vergelijken met een oorlogssituatie. Toch bieden twee totaal verschillende jongerenvoorstellingen – een over nu, met veel dans, een over de Tweede Wereldoorlog, met livemuziek - een inkijkje in hoe een jongensachtig brein reageert op onzekerheid, verlies en inperking van bewegingsvrijheid. Beide producties zijn mooie lessen in mensenkennis. Ook van een vijand valt te leren.

Op het eerste gezicht lijkt alles normaal. Dat is de openingszin van de voorstelling Oorlogswinter (10+), een nieuwe bewerking van het bijna vijftig jaar oude jeugdboek van Jan Terlouw door de Zwolse Theatergroep De Jonge Honden. Spannende zin. Je wordt nieuwsgierig naar wat er op het tweede gezicht abnormaal is. Goede zet ook van regisseur Jolmer Versteeg om acteur Klemens Patijn dit citaat in de mond te leggen. Zijn personage Schafter heeft een tweede gezicht, zo ontdekt de 15-jarige hoofdpersoon Michiel (Yari van der Linden) uiteindelijk. De jongen vermoedt dat Schafter heult met de Duitsers en hij neemt huisvriend ‘oom’ Ben (een slimme dubbelrol van Patijn) in vertrouwen over illegale activiteiten waarin hij onbedoeld verstrikt is geraakt. Uiteindelijk kost Michiels keuze mensenlevens. Maar valt een tiener dat kwalijk te nemen? Hoe ontdek je wat goed en fout is in een wereld van grijstinten?

Yari van der Linden als Michiel van Beusekom in Oorlogswinter van Theatergroep De Jonge HondenBeeld Jan Amse

Grijs overheerst ook in de strakke vormgeving. Handzame blokken transformeren tot huiskamer, schuilhol en zelfs rammelend rijtuig. De gestileerde video-animaties op het achterdoek zijn veelzeggend, zonder historische of anekdotische verwijzingen. Twee musici voeren de spanning op met snerpende klanken op snaren en toetsen. En twee loopbanden houden de acteurs en het avontuur in beweging. Wel mag de humor voor meer lucht zorgen, als tegenwicht voor de zware ondertoon van het spannende verhaal.

Op het eerste gezicht lijkt ook bij 155 alles normaal. De zelfspot, kleedkamerhumor en gecultiveerde lulligheid zegevieren nog steeds bij deze hilarisch anarchistische breakdancecrew uit Utrecht. Maar het ritmisch geklier, zoals het opwekken van een nies, krijgt wel degelijk een actuele ondertoon. Niezen is geen onschuldig geintje meer, om de boel wakker te schudden. De broers Thomas en Erik Bos laten met hun Wageningse hartsvrienden Sam van Eenbergen en Rein Luuring zien hoe hun jongensbreinen met beats en moves tegenslag proberen te overrulen. Ze hadden met Maas theater en dans een groots gemonteerde voorstelling met loopbanden op de rol staan, getiteld Controle. Die moesten ze loslaten. Het werd het kleinere, openhartige Stuk (12+). Iets stukmaken is tenslotte ook iets maken, zo onderstrepen ze bij aanvang in gewatteerde pakken. Die dikke huid pellen ze langzaam af. Ze trekken alles kaduuk, hun gespierde lijven incluis, door voluit dansend knalhard onderuit te gaan op een ingezeepte vloer. Zeep, ook zo'n veelzeggend goedje. En onder hun grote lachebek schuimt de onzekerheid.

Stuk (12+)

Dans

★★★★☆

Door 155 en Maas theater en dans.

12/10, Maaspodium Rotterdam. Tournee t/m 18/12.

Oorlogswinter (10+)

Jeugdtheater

★★★★☆

Door Theatergroep De Jonge Honden. 

10/10, Schouwburg Odeon, Zwolle. Tournee t/m 11/11.

Erik Bos, Thomas Bos, Sam van Eenbergen en Rein Luuring (v.l.n.r.) in Stuk van 155 en Maas theater en dansBeeld Guido Bosua
Meer over