Tv-bazen in ban van 'geest van de duivel'

'Komisch' vindt een omroepbaas de zorgen van Van den Ende over het tv-aanbod. Maar staatssecretaris Van der Ploeg is het met hem eens....

Hij is er niet.

In het zalencentrum van Artis in Amsterdam lopen woensdag wel honderd bedaagde mannen in zwarte pakken rond, die allemaal iets met televisie te maken hebben, maar Joop van den Ende is er niet bij. Althans niet fysiek. Zijn geest waart wel degelijk rond tijdens de eerste dag van het negende Nationale Omroepcongres, dat onder meer tien jaar commerciële tv in Nederland als onderwerp heeft.

Voor wie géén kennis heeft genomen van Van den Ende's uitspraken in de Volkskrant, heeft de NOS behulpzaam knipselkrantjes neergelegd. Dus weten alle aanwezigen wat tien jaar commerciële televisie Nederland volgens Joop van den Ende heeft opgeleverd: een overdaad aan amusement en grofheden en een verpaupering van het programma-aanbod.

Opvallende teksten voor iemand die verantwoordelijk is voor de productie van het grootste deel van dat aanbod en die de Nederlandse taal nog aan het zelfstandig naamwoord 'verendemollisering' heeft geholpen, vinden veel aanwezigen.

'Kómisch, die Joop, komisch!', roept SBS-directeur Fons van Westerloo op het terras achter de dierentuin. 'Onze programmadirecteur Bart in 't Hout had er een hele mooie voor. Die zei: ''Er is hoop voor de mensheid, want de duivel heeft vanochtend in de Volkskrant aangekondigd dat de hel wordt gesloten.'' Je kan niet tien jaar lang de verplatting stimuleren via programma's als Over de roooie en Big Brother en dan met zulke teksten komen. Ik heb vorig jaar nog een aantal formats van Endemol moeten terugsturen, omdat ze echt te ver gingen.'

Volgens Van Westerloo is Van den Ende schizofreen. 'Het is een man die fantastische dingen maakt in het theater en zich daar nu helemaal op concentreert, waardoor alsnog zijn schaamtegevoel opspeelt over wat hij op televisie allemaal heeft gedaan. Hij neemt afscheid van tv en daar horen dit soort, het verleden verdoezelende, uitspraken blijkbaar bij.'

Met zijn uitlatingen in de krant zet Van den Ende woensdag de toon van het debat over tien jaar commerciële omroep in Nederland. Van de één krijgt hij bijval – NOS-bestuurder Hans van Beers zegt zijn uitspraken als een warm bad te hebben ervaren, producent Harry de Winter benadrukt dat hij zelf enkele maanden terug 'precies hetzelfde' heeft beweerd – en van de ander louter hoon.

Op het podium is staatssecretaris Van der Ploeg de eerste die over Van den Ende begint, nadat hij net heeft gedaan of hij de verkeerde speech voor zijn neus heeft en het bijbehorende grapje heeft gemaakt: dat hij ooit een toespraak is begonnen met de zin 'Laat het verleden het verleden: het woord is aan de toekomst', in de veronderstelling dat hij voor podiumkunstenaars sprak, terwijl het archivarissen waren.

Tijdens de pauze zegt Unico Glorie (programma-directeur van RTL en Veronica) dat 'Joop wel wat heeft uit te leggen'. 'Volgens mij draait er in Aalsmeer een heel imperium op de commerciële zenders. Maar ik was niet verrast door de uitspraken. Joop vertelde me er al iets over toen we elkaar vorige week feliciteerden met een nieuw programma dat hij voor ons heeft gemaakt, Love Test. Daarin worden stellen uit elkaar getrokken om te kijken of hun relatie bestand is tegen, bijvoorbeeld, vreemdgaan. Ideetje van Joop. Én geproduceerd door Joop. Het programma heeft ons vorige week al een hoop kijkers opgeleverd. Inhoud en diepgang zitten er níet in.'

Glorie noch Van Westerloo voelt zich aangesproken door de beschuldigingen van Van den Ende. Van Westerloo: 'Ik wil best toegeven dat, door de hoeveelheid zenders en de enorme belangstelling van mensen voor een bepaald soort programmering, er een vervlakking en een verplatting heeft plaatsgevonden. Maar dat is over de hele wereld aan de gang. Als wij dingen doen die over een grens gaan, zijn we mans genoeg om in te grijpen.'

Daar is Glorie het helemaal mee eens. 'Politieke inmenging in onze bedrijfstak is niet gezond. Wij bepalen zelf wel hoeveel amusement we uitzenden en of we voor of achter een decoder gaan. Ik ben de man die Menno Buch op de buis heeft gebracht en daar sta ik volledig achter. De tv heeft een knop, het is aan de kijker wat hij wil zien.' Waarmee hij niet wil zeggen dat alles maar mag: 'Bij Buch brachten we nooit een penetratie in beeld. Dáár zitten de normen en waarden voor ons.'

Meer over