Tsunami's van gebakken lucht en emotie

Draag geen hoofddoekje, eet warm om vier uur ' s middags en pap nooit, echt nooit aan met Frits Barend: tv-recensent Wim de Jong neemt 2004 door, en geeft nuttige tips voor wie in 2005 niet op televisie wil komen....

Wat een moeite je tegenwoordig allemaal moet doen om niet op tv te komen! Ruzie met de buren, met je meisje, met je familie: in godsnaam begin er niet aan, want voor je het weet heb je een ploeg van de EO, NCRV, KRO of SBS 6 op de stoep staan die van je eist dat je het tegenover een miljoenenpubliek weer goedmaakt.

Eet ook alvast warm om vier uur ' s middags opdat straks Man bijt hond vergeefs aanbelt, en hou er geen gekke gedachten op na over het geloof, zodat ook de makers van al die nieuwe programma's rondom spiritualiteit en zo'n Andries Knevel aan je deurtje voorbijgaan. Kijk voor je taxi's, verloskamers of politieposten binnenstapt eerst goed of er geen camera's hangen. Niet eerst tot tien tellen als iemand die zich voorstelt als Eddy Zoey het woord tot je richt, maar meteen je hond erop af. Bert van Leeuwen, Pauline Broekema, Marga van Praag? Allebei je honden!

Ga nooit in op een vreemd verzoek om je huis voor een week te verlaten of met iemand van huishouden te ruilen. Treed nooit toe tot een gezelschap als de Jostiband, vermijd in je woonerf elke neiging tot Tokkiegedrag en verbreek onmiddellijk je vriendschap met Frits Barend: als hij de kans krijgt, zal hij er op het scherm goede sier mee willen maken. Blijf daarnaast ook zelf goed voor je vege lijf zorgen: je partner zou zomaar op het idee kunnen komen van een extreme makeover, en in cosmetischchirurgenland wordt al gesproken over het bleken van te bruine anussen. Eerst die van Patty Brard dan toch maar.

Kleed je niet te hoerig, want daar komen maar spreekkoren van en je kunt er zo een halve aflevering van Studio Sport mee lam leggen. Ga over straat zónder hoofddoekje, want voor je het weet slepen ze je in een busje en ben je ineens onderdeel van een hysterisch B & W-debat. En bedek altijd je dikke tieten, want Georgina Verbaan moest voor haar Harries een certificaat van echtheid bij de dokter gaan halen alleen maar omdat ze die 1/125ste seconde aan de media had blootgesteld.

Alles gedaan om het te voorkomen, maar toch op tv beland? Ach, de groenteboer en je collega's houden er ooit wel over op, en bedenk: het had allemaal veel erger kunnen zijn. Anders dan Nico Zwinkels van Eigen Huis & Tuin, of John de Mol, heb jij waarschijnlijk de handjes in het Mediapark wél thuis kunnen houden en is je afzeikrisico daardoor beperkt gebleven. En je hebt er, in tegenstelling tot Jan Mulder, natuurlijk ook wel voor gewaakt om ironisch te zijn. Het woord 'stenigen' is niet over je lippen gekomen, en héél bijzonder: je hield er dit jaar ook helemaal geen belangrijke mening op na over Dick Advocaat of over voetbal in het algemeen.

Waarvoor was je eigenlijk wel op tv? Het kan haast niet anders of je moet in dat geval tot de bekende tv-persoonlijkheden, of mooier nog: tot de Bekende Nederlanders worden gerekend. Want dat zijn toch verreweg de twee grootste categorieën vaste gasten in Hilversum. En ze zitten daar tegenwoordig zo stevig bij elkaar op schoot dat een anussenbleker er onmogelijk nog tussen kan komen. Voordeel van die incestcultuur: ze zeiken alleen elkaar af, en als normaal mens heb je er dus verder geen last van. Makkelijk zat. De tv uit en moederdevrouw maar weer eens hoopvol en lief aangekeken, en daarna in bed geen kwaad woord over haar te bruine anus gezegd. John de Mol zal haar komend jaar de ogen wat dat betreft ongetwijfeld wel openen.

Grootste afzeikmoment van 2004: Ferry Mingelen interviewt op 29 april voor Den Haag Vandaag Jan Peter Balkenende en confronteert de ministerpresident in dat gesprek met het feit dat nog maar 6 procent van zijn landgenoten hem als een sterke leider ziet. Mingelen: 'En dat is dan nog allemaal familie van u!' Jawel, incasseren maar. Balkenende was, ook dankzij de bij andere tv-optredens behaalde scores, dus de beklagenswaardigste tv-habitué van het afgelopen jaar, al hoeven we ook niet al te veel medelijden met hem te hebben, want it comes with the job uiteraard.

Goede runners up: de eerder genoemde Nico van Eigen Huis & Tuin, Mabel uiteraard, schrijfster Heleen van Royen (een psychose na die ellende door de mediarel rond Rob Oudkerk, een achteraf als mislukt aangemerkt optreden als Zomergast bij de VPRO, meedoen aan het als een van de slechtste tvprogramma's van het jaar verkozen Sterrenboksen), staatssecretaris Annette Nijs en de voormalige bondscoach van Oranje. Allemaal gestikt in een plotselinge tsunami van gebakken lucht en van het toneel afgevoerd.

Zo bij elkaar opgeteld zie je: de wildschade van het voorbije tv-jaar valt nog best mee. Het zal er alles mee te maken hebben dat afzeik-tv de laatste tijd niet meer zo'n heel populaire bezigheid is in Hilversum. Als we dan toch allemaal lekker knus bij elkaar op schoot zitten, zullen ze daar hebben gedacht, waarom dan niet geinvesteerd in feelgood-tv?

En dus worden we alweer een poosje platgewalst met programma's over liefde, over liefdevol doodgaan, over trouwen, over opkrabbelen na verdriet, over het gezinsleven en andere menselijke warmte. De Nederlandse televisie ontpopt zich, met de KRO voorop, tot een soort emo-ANWB, die voor elk geestelijk of relationeel wissewasje wel een tv-formatje bedenkt. Een tsunami van emotie. Als serieuze, intelligente en met goede smaak gezegende kijker word je er schijtziek van, maar okee: hoeveel zijn er daar nog van? Omdat iedereen op de televisie het in 2004 zo verschrikkelijk goed met elkaar getroffen had, hierbij dus ook nog een opsomminkje van de meest opgehemelde Hilversummers van het jaar. Ex aequo: Beau van Erven Dorens en Albert Verlinde voor hun grootse prestaties in RTL Boulevard. De gebakken lucht daarin tilde hen helemaal op naar de tv-presentatorenhemel. Geen mediapersoonlijkheid die zich dit jaar niet opnieuw vol lof uitliet over de fijnzinnige humor in dat briljant bedachte programma; je zou het als kijker ook nog bijna gaan geloven.

Voorts op het lijstje: Tijs van den Brink, als interviewknoest van Netwerk en de EO de lucht in gekatapulteerd door iedere tv-collega die er zich in dat ambacht zelf ook heel erg toe vindt doen. Máxima vooral niet vergeten. En Daphne Bunskoek. Heel Hilversum ligt 's avonds na het eerste Journaal in bed om de ochtend erop naar Daphne Bunskoek te kunnen kijken en er wat over te roepen. De ster van vriend Jeroen Pauw verbleekt er bijna bij.

André Hazes, Theo van Gogh en Bernhard mochten ten slotte ook niet mopperen: alle shit uit hun levens bij het heengaan alsnog keurig gladgestreken of onder het tapijt geveegd, en het enige wat ze ervoor hoefden te doen was de mediadood te sterven, de nieuwste loot aan de stam van de emo-ANWB. Nog steeds niet op tv geweest? Ga dood in 2005 en bedenk er zelf een format voor.

Meer over