'Torentje De Klerk' open voor bezoek

In Het Schip, het volkswoningbouwcomplex van architect Michel de Klerk in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt, is woensdag een museumwoning geopend. Het complex is een van de bekendste vertegenwoordigers van de Amsterdamse School en trekt jaarlijks duizenden toeristen....

Van onze verslaggeefster

Behalve een arbeiderswoning is bovendien ook het beroemde 'torentje van De Klerk' toegankelijk gemaakt voor bezoekers.

Het torentje is al decennialang een object van fascinatie voor een internationaal publiek. Naar de reden dat De Klerk het torentje, destijds voorbehouden aan kerkelijke architectuur, op het complex zette, blijft het namelijk gissen.

Het volkswoningbouwcomplex dat in de volksmond de bijnaam Het Schip kreeg is volgens Alice Roegholt, initiatiefneemster van het museum, een typisch voorbeeld van de socialistische arbeidersverheffing van de jaren twintig.

Het was volgens Roegholt, de tijd dat Amsterdam door een wonderbaarlijke samenloop van omstandigheden het Mekka werd van de volkshuisvesting. 'Woningbouwverenigingen ontstonden destijds om hun eigen zuil. Het Schip hoort bij het 'rode blok', van socialistische woningbouwvereniging Eigen Haard. De rode Groningse baksteen en rode geraniums in het blok moesten de socialistische inslag naar buiten brengen.'

Volgens Roegholt is het bijzonder dat bezoekers nu behalve de buitenkant van Het Schip ook het interieur kunnen zien. In de woning heeft het museum het een arbeiderswoning uit de jaren twintig van de vorige eeuw gereconstrueerd.

'De arbeiders imiteerden de stijl van wat later de Amsterdamse School is gaan heten', zegt Roegholt. 'Groene tegeltjes om de schouw, een worteldoek erboven en een tafel precies in het midden, onder de lamp. Het achterliggende idee was dat arbeiders in de avonduren zichzelf verder ontwikkelden door te lezen. In Het Schip was om diezelfde reden een postkantoor aanwezig.'

Het postkantoor werd in 2001 al heropend. Het dient nu als documentatiecentrum van het museum.

De oorzaak van het raadselachtige bestaan van het torentje is nooit opgehelderd. Er zijn volgens Roegholt wel vermoedens. 'Vanaf één bepaald punt in de buurt zie je helemaal niet dat Het Schip een wooncomplex is in plaats van een kerk.

'Vroeger stond hier vlak bij de katholieke Maria Magdalenakerk. Wellicht heeft dat De Klerk op het idee gebracht om als knipoog of omdat hij het mooi vond, iets religieus in zijn socialistische gebouw aan te brengen.'

Meer over