InterviewMilouska Meulens

‘Toen Omroep Max vond dat er te weinig ouderen aan bod kwamen, noemde niemand hen activistisch’

Milouska Meulens
 Beeld Frank Ruiter
Milouska MeulensBeeld Frank Ruiter

Ze presenteerde het Jeugdjournaal en Vroege vogels, en is nu het gezicht van de nieuwe Omroep Zwart. Tien dilemma’s voor presentator Milouska Meulens (48).

Ashwant Nandram

Dag of nacht?

‘Ik houd niet van de dag. Die vind ik chaotisch, druk, een beetje vuil. In daglicht zie je de hondenpoep, opengereten vuilniszakken, daklozen waar niemand naar omkijkt. Overdag zie je alles en alles ziet jou, dat vind ik eng. Mensen kunnen naar je kijken en een mening vormen. En ze delen die misschien met een ander, terwijl ik daar geen invloed op heb.

‘De nacht is betrouwbaar; er zijn geen mensen, dus geen verrassingen. En iedereen ligt te slapen. Als je slaapt is er geen pretentie: je kwijlt, laat een scheet en krijgt korsten om je oog. Dan zijn we allemaal hetzelfde.

‘Voor Omroep Zwart presenteer ik elke zaterdagnacht het radioprogramma De nacht is zwart. Het is talkradio waarbij gasten kunnen inbellen. Je merkt dat mensen graag in het donker kletsen.

‘Afgelopen weekend belde een mevrouw die net blind was geworden. Ze vertelde dat ze eenzaam was. Nadat ik een plaatje had gedraaid, hadden we een nieuwe beller. Een man die zelf al heel lang blind was stelde de vrouw gerust. In de nacht heb je daar de ruimte voor.’

Curaçao of Nederland? (1)

‘Ik ben geboren op Curaçao, maar in mijn jeugd verhuisden we meerdere keren tussen Nederland en het eiland. We zijn vier keer heen en weer gereisd. Mijn moeder wilde in Nederland wonen, daar zouden de kinderen de meeste kansen hebben. Mijn vader vond het hier maar niets: het was koud en de mensen waren kil, rond etenstijd werd je naar huis gestuurd.

‘Hij had moeite om het gezin te onderhouden. Op Curaçao kun je makkelijk geld verdienen, zoals vanuit het keukenraam zelfgemaakt ijs verkopen of klusjes doen in de buurt. In Nederland kun je niet bij het tuinhek van de buren staan en zeggen: ‘Ik zie dat je onkruid hebt, kan ik dat voor je weghalen?’’

Vader of moeder?

‘Ik had als kind een zwak voor mijn vader. Mijn moeder praatte altijd en stelde veel vragen, mijn vader was stil. Ik zie hem nog zitten: voor het raam, ineengedoken zodat de radiator hem kon opwarmen. Zo keek hij urenlang zwijgend naar buiten.

‘Ik vond dat fijn aan mijn vader: ik kon bij hem zitten en mijn eigen gedachten hebben, zonder dat ik alleen was. Pas later realiseerde ik me dat het niet goed met hem ging. Hij werd verpletterd door al die dingen die hij in Nederland maar niets vond.’

Curaçao of Nederland? (2)

‘Toen ik 12 jaar was, overleed mijn oma op Curaçao. We woonden in Lelystad en mijn vader reisde terug. Hij ging haar begraven en is nooit meer teruggekomen. Mijn moeder zit in een rolstoel vanwege een beenamputatie, plotseling was ze een alleenstaande vrouw met vier kinderen. Dat was niet makkelijk. Ze is liefdevol en zorgzaam, en heeft haar best gedaan. Ze knuffelde ons veel en zei dat ze trots op ons was.

‘Tegelijkertijd was het een heel chaotische jeugd. Ondanks een uitkering kwamen we niet rond. En als er wél geld was, ging het nog diezelfde dag op; mijn moeder beknibbelde niet. Ze ging naar bed in het volste vertrouwen dat het de volgende dag goed zou komen.

‘Maar dat kwam het vaak niet. We hebben in die tijd echte armoede ervaren. Gelukkig ontvingen we soms een doos met eten en spullen van de plaatselijke kerk. Voor andere uitgaven was dan geen geld. Ik herinner me dat we maanden zonder vloerbedekking hebben geleefd: we liepen op pas gestort beton en ik verbaasde me over de mieren die door luchtbelletjes omhoogkwamen.

‘Soms denk ik: was ik niet liever arm geweest op Curaçao? Met mensen die eruitzien zoals ik, waar je op je blote voeten naar buiten kunt.’

Leugen of waarheid?

‘Omdat mijn moeder regelmatig niet voor ons kon zorgen, hebben we in Nederland op verschillende plekken gewoond – opvanghuizen, kindertehuizen en pleeggezinnen –, in totaal wel op vijftien adressen. Ik heb op minstens elf scholen gezeten.

‘Ik was gewend dat je op een school komt, weer weggaat en de andere kinderen nooit meer ziet. Tot echte vriendschappen heeft het daarom nooit geleid, tot ik op een middelbare school in Almere terechtkwam. Twee meisjes hadden besloten dat we vrienden waren. En toen ik weer ging verhuizen, bleven ze me brieven schrijven. Ik dacht: dit is geen eerlijke vriendschap. Ik wilde niet uitleggen over mijn vader of de chaos, ik zou niet weten waar te beginnen. Dus ik vertelde niets of ik loog. Mijn vader is er niet, zei ik, want die vaart op zee.’

Samen of alleen?

‘We waren als gezin heel hecht. Omdat ik de oudste was, voelde ik een grote verantwoordelijkheid om mijn moeder te helpen. Op mijn 16de ben ik toch uit huis gegaan; ik wilde niet meer zorgen, maar zelf beslissingen nemen. Ik huurde een kamertje in Utrecht. Dat pakte goed uit. Overdag werkte ik als magazijnmedewerker voor de V&D en als hamburgerbakker in het Ajax-stadion. In de avonduren volgde ik volwassenenonderwijs.’

Jeugdjournaal of Vroege Vogels?

‘Het Jeugdjournaal, dat is zo’n schitterend programma. Het biedt kinderen een venster op de wereld. Na mijn journalistiekopleiding ging ik daar werken. Ik ben er vijftien jaar gebleven.

‘Ik was eerst verslaggever en later presentator. Door de jaren heen merkte ik dat ik zendingsdrang kreeg, die ik in het programma niet kwijt kon. Rond 2014 ruzieden oliemaatschappijen over het recht op boringen op de Noordpool en Greenpeace trok erover aan de bel. Dat leidde tot hoogoplopende discussies op de redactie, want niet iedereen vond dat we daar op dat moment aandacht aan moesten besteden. Ik vond van wel.

‘Niet lang daarna werd ik gevraagd om Vroege vogels te presenteren, een programma over natuur en duurzaamheid. Ik greep mijn kans; ik kon een nieuwe doelgroep aanspreken. Dat het programma een bijna volledig witte redactie had, speelde ook mee. Leuk als de kijker ziet ook eens mensen van kleur ziet die in de modder op zoek gaan naar insecten.’

Vriendschap of relatie?

‘Vriendschap! Ik heb vriendinnen met wie ik best een liefdesrelatie zou willen, maar ik ben niet lesbisch. Ik heb vriendschappen van meer dan dertig jaar, maar geen enkele liefdesrelatie hield zo lang stand.

‘Sinds 2020 ben ik niet meer samen met Joris (Marseille, presentator van het Jeugdjournaal, red.). Ik heb in mijn leven steeds lange relaties gehad, gemiddeld zo’n zeven jaar. Ik vraag me weleens af waarom mijn relaties geen stand houden.’

Milouska Meulens
 Beeld Frank Ruiter
Milouska MeulensBeeld Frank Ruiter

Schaamte of schaamteloos?

‘Ik ben allesbehalve schaamteloos. Mijn hele leven heb ik me geschaamd: voor mezelf, mijn ouders, voor ons verleden. Dat heeft me mijn hele leven lang beziggehouden.

‘Vorig jaar merkte ik: het moet eruit. Anders blijf ik in angst leven dat anderen erachter komen. In oktober was ik gastdocent in een uitzending van Dream School, een programma waarin schoolverlaters lessen krijgen om hun leven weer op de rit te krijgen. Ik heb daar voor het eerst over mijn jeugd en depressie verteld. De jongeren zouden dan leren dat geheimen verzwaren en dat het kan helpen om ze te delen. Dat schaamte verdampt zodra je iets hardop zegt.

‘Het vertellen luchtte op. Toch heb ik het overgrote deel van ons verleden, zo’n 80 procent, niet gedeeld. Ik moet rekening houden met mijn broers en zussen, en hun kinderen. Het is niet alleen aan mij om publiekelijk over die tijd te vertellen.’

Het oneindige verhaal of Elin?

Op mijn 10de las ik het boek Het oneindige verhaal, van de Duitse schrijver Michael Ende. Het gaat over een jongetje dat wordt gepest. Als hij een oud boek vindt, merkt hij dat de wereld van het verhaal is verbonden aan zijn eigen wereld. Hij kan daardoor letterlijk in het boek verdwijnen. Het is goed geschreven en een fantastisch idee.

‘Toch kies ik voor Elin, het kinderboek dat ik afgelopen jaar zelf heb geschreven. Al sinds mijn 10de wil ik schrijven en ik ben trots dat ik het eindelijk heb gedaan. De personages wijken af van wat je vaak ziet: een grote, gespierde vrouw met lichaamshaar en tatoeages en een klein zwart meisje met krulhaar. Het verhaal gaat niet over zwart-zijn, maar over eenzaamheid, vriendschap en schaamte.’

Activistisch of verbindend?

‘Het is fascinerend hoe snel Omroep Zwart activistisch werd genoemd. De verhoudingen in Hilversum zijn uit balans: veel redacties zijn bijna helemaal wit. Omroep Zwart wil die scheefgroei proberen te corrigeren door nadrukkelijk mensen met verschillende achtergronden aan het woord te laten, op het vlak van kleur, gender of seksuele voorkeur. Toen Omroep Max vond dat er te weinig ouderen aan bod kwamen, noemde niemand hen activistisch.

‘Toch willen we programma’s maken waarbij iedereen welkom is. Daarom was de eerste uitzending van De nacht is zwart zo belangrijk: ik wilde laten zien dat we niet alleen programma’s maken voor zwarte mensen. We zijn geslaagd als de critici die ons polarisatie verwijten straks denken: we hebben ons vergist.’

De nacht is zwart is in de nacht van zaterdag op zondag tussen 3.00 en 6.00 uur te horen op NPO Radio 1.

Milouska Meulens

1973 Geboren op Curaçao

1993-1997 School voor Journalistiek Utrecht

2000-2015 Redacteur en presentator NOS Jeugdjournaal

2015-2019 Presentator Vroege Vogels

2021 Schrijfdebuut Elin

2022 Presentator De nacht is zwart

Meer over