tv-recensie

#ThisIsEgypt2 is een veelkleurig en gemêleerd portret van de jeugdcultuur in Caïro

null Beeld

Ruth Vandewalle wil laten zien dat er hoop is en dat jonge Egyptenaren, ondanks de onderdrukking, vooruit willen.

Niets is Egypte opgeschoten met de opstand in 2011 op het Tahrirplein in Caïro, die leidde tot het vertrek van de vermaledijde president Mubarak. Na de kortstondige Arabische Lente kwam een nieuwe despoot, president Sisi, die zijn voorganger in repressie en economisch kliederwerk slechts overtreft. 

Uitzichtloze toestand dus? Niet helemaal, zo blijkt uit de dinsdag bij 2Doc uitgezonden documentaire #ThisIsEgypt2 van de Vlaamse arabist Ruth Vandewalle. Sinds elf jaar woont zij in Caïro. Ze kronkelt door de miljoenenstad als een vis in het water, liefst per vouwfiets, waarmee ze de eeuwige files verslaat.

Na een decennium als correspondent voor Nederlandse en Vlaamse media het doorgaans deprimerende nieuws over Egypte te hebben verslagen, smacht Vandewalle ernaar te laten zien dat er ook hoop is en dat jonge mensen, ondanks de onderdrukking, vooruit willen. Ze portretteert daartoe een paar vrienden, die − kan het anders? − in moeilijke omstandigheden toch iets van hun leven maken. Ze creëren ‘kleine oases, en leiden een leven dat er zorgeloos uitziet zonder het te zijn’, zegt Vandewalle.

Ze gaat op bezoek bij beatsproducer en rapper Sadat, die thuis aan de mixtafel zit en sinds anderhalf jaar niet meer mag optreden, omdat hij rapt over alcohol en drugs. Onderwerpen die de autoriteiten onwelgevallig zijn. Nu zit hij in zijn appartement en blowt erop los, ‘alsof hij wil ontsnappen aan de werkelijkheid’. Daarbij is hij ook bang naar buiten te gaan wegens de coronadreiging.

Producer en rapper Sadat, in de docu ‘#ThisIsEgypt2’. Beeld VPRO
Producer en rapper Sadat, in de docu ‘#ThisIsEgypt2’.Beeld VPRO

Vandewalle vaart over de Nijl met haar vrijgevochten vriendin Amna, kampioen in de roeisport. In tegenstelling tot het mannenteam krijgen de vrouwen geen salaris, zij worden afgescheept met een ontbijt. Desondanks roeit Amna door, ‘al haar energie stopt ze in de Nijl, om aan te tonen wat vrouwen voor elkaar kunnen krijgen’.

Behalve met geïnstitutionaliseerde achterstelling en repressie hebben Vandewalles vrienden ook te kampen met de traditionele cultuur, die vrouwen richting huwelijk dwingt. ‘De schaduw van een man is beter dan de schaduw van een muur’, verwoordt een vriendin de heersende opvatting dat een vrouw niet op zichzelf mag wonen. De verzuchting ‘wat zal de portier ervan zeggen?’, verwoordt de angst voor het alziende oog van de man in het trappenhuis.

Je aanpassen, het bekrompen spel van fatsoen meespelen, dat is vaak het devies in Egypte. Een treurig besef dat Vandewalle op zeker moment tot tranen toe emotioneert. Haar Egyptische vriendin slaat een arm om haar heen.

Vandewalle schetst een veelkleurig en gemêleerd portret van de jeugdcultuur in Caïro. Maar het is jammer dat zijzelf zo nadrukkelijk is verweven met haar verhaal. Haar persoonlijke twijfels en hoop, haar positie als buitenstaander in het land (waaraan haar vrienden haar soms pijnlijk herinneren) krijgen onevenredig veel aandacht. Minder egodocument, meer documentaire had de karakters van de vrienden die ze liefdevol portretteert meer reliëf gegeven.

Meer over