Serie

The Underground Railroad combineert dromerige beelden met onthutsende scènes op de plantage ★★★★☆

Doordat regisseur Barry Jenkins zich aan geen enkele regel uit het handboek voor seriemakers houdt, biedt de 10-delige serie een uitdagende kijkervaring.

Sheila Atim als Cora’s moeder Mabel. Beeld  Amazon Prime
Sheila Atim als Cora’s moeder Mabel.Beeld Amazon Prime

Er is een telkens terugkerend, hypnotiserend beeld in The Underground Railroad, de nieuwe, tiendelige serie van de Amerikaanse regisseur Barry Jenkins. We zien de personages – van de hoofdrolspelers tot de figuranten, de levenden en de doden – op de verschillende locaties van dit epische verhaal staan, met hun blik naar de camera, die langzaam langs de gezichten zweeft. De kijker thuis mag met het beeld doen wat hij wil, maar het voelt alsof er een dringende vraag wordt gesteld: hebt u ons gezien? Hebt u ons écht gezien?

Die meanderende camera is een van de stijlfiguren van Jenkins (en zijn vaste cameraman James Laxton), net als het veelvuldig gebruik van het tegenlicht van de zon, waardoor de personages silhouetten worden en de beelden een soms droomachtig karakter krijgen. Dit wordt ook ondersteund door de onheilszwangere muziek van Nicholas Britell, die ook al bij eerdere Jenkins-projecten als Moonlight en If Beale Street Could Talk betrokken was.

De bekroonde roman The Underground Railroad (2016) van Colson Whitehead vertelt een alternatieve geschiedenis van de Amerikaanse slavernij in de 19de eeuw, waarin de spoorweg uit de titel (een historische vluchtroute naar het ‘vrije noorden’) een echt ondergronds spoorwegstelsel is. En waarin de verschillende haltes van de route waarlangs Cora ontsnapt van een plantage in Georgia weliswaar de namen van staten krijgen, maar vooral verhalen vertellen over de gruwelijke manieren waarop zwarte Amerikanen werden behandeld – met parallellen naar de recente geschiedenis. Het is meer een route door de tijd dan een route door een land, meer een parabel dan een geschiedenisles. ‘Kijk goed om je heen’, zegt een conducteur op een van de treinen, ‘en je ziet het ware gezicht van Amerika.’

De fantastische of niet-historische kant van Whiteheads verhaal leidt in Jenkins’ serie bepaald niet tot geruststellend escapisme. Daar zorgt de regisseur wel voor in de onthutsende openingsaflevering, met beelden van het schrikbewind op de plantage die lang blijven nadreunen, en die de centrale dynamiek tussen Cora (een intense rol van de Zuid-Afrikaanse Thuso Mbedu) en ‘slavenjager’ Ridgeway (Joel Edgerton) in gang zetten. Niemand hoeft te twijfelen over het lot van Cora, als ze gedwongen moet terugkeren. Maar wat biedt het leven op de vlucht in een grotendeels vijandig land? Is er nog plek voor vertrouwen en zelfs liefde in dit verraderlijke universum?

Jenkins heeft de handboeken over series-maken-in-het-streamingtijdperk uit het raam gegooid: geen algoritme of gemakzuchtige cliffhanger te bespeuren. Hij houdt zich, gekmakend soms, aan geen enkele regel. De afleveringen duren tussen soms twintig, soms zeventig minuten; soms gebeurt er heel veel, op andere momenten lijkt de tijd stil te staan. Er zijn lange scènes die zich in de duisternis afspelen, waarbij het echt aankomt op de kwaliteit van uw beeldscherm. Na de apotheose van de negende aflevering, een meesterwerk op zich, volgt een tiende aflevering die grotendeels een flashback vormt. Kijktip: hoewel de hele serie in één klap online wordt gezet, is het beter het kijken te doseren en de serie niet als een tien uur durende film te beschouwen.

The Underground Railroad mag dan een soms uitdagende kijkervaring zijn, maar regisseur Jenkins vloerde ons met het slotbeeld, dat veel op zijn plek laat vallen.

The Underground Railroad

★★★★☆

Drama (10-delig), gebaseerd op de gelijknamige roman van Colson Whitehead.

Regie Barry Jenkins

Met Thuso Mbedu, Chase W. Dillon, Joel Edgerton.

Te zien op Amazon Prime Video.

Meer over