Nieuws

The Sheep Song van FC Bergman is te gast op het Holland Festival, een voorstelling met échte schapen

Op het Holland Festival is deze week de voorstelling The Sheep Song te zien, een voorstelling met echte schapen. Dat is voor theatercollectief FC Bergman niet voor het eerst. ‘Kennelijk vinden we dat een inspirerend dier. Dat het ook een kuddedier is, maakt het nog interessanter.’

The Sheep Song van FC Bergman. Beeld Kurt Van der Elst
The Sheep Song van FC Bergman.Beeld Kurt Van der Elst

Help, het schaap staat in brand! Vlak na het begin van de première van The Sheep Song, vorige maand in Antwerpen, moest de voorstelling worden stilgelegd. In de kop van een van de schapen was kortsluiting ontstaan en het brandje dat daarvan het gevolg was, moest snel worden geblust. Even was de gedachte dat dit erbij hoorde. Maar nee, acteur Jonas Vermeulen, die het schaap in kwestie speelde, was vlak ervoor in contact gekomen met een echt schaap, vervolgens was de elektronica in zijn schapenkostuum vonkend op hol geslagen. Na luttele minuten was het euvel verholpen en kon de première alsnog doorgaan. Met vijftien echte schapen en één mens-schaap.

‘Wij hebben al een paar keer een voorstelling gemaakt met schapen erin. Zoals in Het land Nod en ook in 300 el x 50 el x 30 el. Kennelijk vinden we het een inspirerend dier, dat heeft natuurlijk ook met zijn religieuze symboliek te maken. Het schaap is het offerdier, het Lam Gods. In het christendom staat het schaap model voor de lijdzame, volgzame mens. Dat het ook een kuddedier is, maakt het nog interessanter.’

Aldus Stef Aerts die met The Sheep Song van het Vlaamse theatercollectief FC Bergman de komende dagen te gast is op het Holland Festival. Met echte schapen dus. Het is een voorstelling zonder woorden, maar met een overdadige beeldtaal. Vol symboliek inderdaad, raadselachtige taferelen en met een naargeestige ondertoon. Een duister, theatraal manifest over een wereld en een mensheid die steeds huiveriger wordt voor wat zich buiten de gebaande paden afspeelt.

Het is een soort omgekeerde dierenfabel. In middeleeuwse fabels krijgt het dier menselijke karaktereigenschappen, in The Sheep Song probeert het dier aan de kudde te ontsnappen en een beter leven te vinden door mens te worden. Je zou de voorstelling een moralistisch, theatraal essay kunnen noemen.

The Sheep Song van FC Bergman. Beeld Kurt Van der Elst
The Sheep Song van FC Bergman.Beeld Kurt Van der Elst

Aerts: ‘Moralistisch? Nee, althans, dat is niet onze bedoeling. Het is wel zo dat in al onze voorstellingen iets van een zedenles verpakt zit. Symboliek, religie, menselijke onmacht, duistere verhalen: dat zijn wel onze ingrediënten. Eerder bewerkten wij Van den vos Reynaerde, een klassieke dierenfabel over goed en kwaad. The Sheep Song is veel ambiguer en gaat in wezen over die ene, belangrijke vraag: wanneer zijn wij het meest volledig mens? Juist daarom hebben we in dit geval het dier onder de loep genomen, want het zou te erg voor de hand liggen om die vraag te beantwoorden met de mens zelf. Het schaap komt uit het dierenrijk, maar wil de perfecte, volledig mens worden. Daarom gaat hij op twee poten lopen en begint aan zijn tocht door het mensenrijk.’

Lopende band

Die tocht wordt verbeeld door een lopende band waar het schaap op opzwepende muziek tegen de richting in loopt – en dus eigenlijk blijft stilstaan. Intussen passeren gehaaste stadsmensen, op weg naar werk, gezin of woontorens. Af en toe wordt de tocht onderbroken door een paar barokke scènes. Zoals die waarin een doodenge poppenspeler een moralistische poppenkastvoorstelling geeft. Of die waarin een toreador opkomt met een gespietste stierenkop – dader en slachtoffer vallen samen, mens en dier zijn één.

Er is naargeestig geblaf van een valse herdershond en een tergend lange scène waarin een lammetje klagelijk mekkert. Af en toe wordt schoonheid toegelaten, zoals in projecties van een prachtige bloemenveld of het schilderij van een idyllisch landschap. Het zijn beelden die allerlei associaties oproepen en uitleg vragen. Maar daar doen FC Bergman en Stef Aerts niet aan. Aerts: ‘Ik ben erg huiverig om bij onze voorstellingen een handleiding te geven. De toeschouwer moet zelf aan het werk; hij moet volop gaan interpreteren en projecteren. Ik ben natuurlijk wel nieuwsgierig naar de verschillende visies van het publiek.’

Voor deze ene toeschouwer gaat het, behalve over uitsluiting en angst voor het onbekende, misschien ook wel over onze omgang met dieren. En dat de mens net zo opgesloten zit in zijn kudde als het dier. ‘Interessant, zou kunnen, wie weet’, zegt Aerts.

Aan het eind wordt het schaap overgoten met pek en veren, hij keert terug naar de kudde. De echte schapen lopen om hem heen, onderzoeken hem, ruiken onheil en verdwijnen in een kring. Eenmaal afgewezen, altijd afgewezen.

The Sheep Song van FC Bergman, t/m 16/6 op het Holland Festival. Livestream op 17/6 in Internationaal Theater Amsterdam.

Gewoontedieren

De man die de schapen voor The Sheep Song levert is Jan de Roock uit het Vlaamse Wambeek. In Amsterdam zullen ze de sappige Vlaamse weiden vier dagen verruilen voor een landbouwbedrijf net buiten de stad.
De Roock: ‘Je moet aan het dier geen menselijke eigenschappen toekennen, maar je vooral in het dier verplaatsen. Ook in Amsterdam zullen ze snel aan hun nieuwe omgeving gewend zijn. Schapen zijn gewoontedieren. Net als de mens.’

Meer over