Film

The Father is een aangrijpend en respectvol verslag van dementie ★★★★★

Ster van The Father is Anthony Hopkins, die zijn fenomenale rol terecht bekroond zag met een Oscar op 83-jarige leeftijd.

Olivia Colman en Anthony Hopkins in The Father. Beeld Sean Gleason
Olivia Colman en Anthony Hopkins in The Father.Beeld Sean Gleason

Er is iets raars aan de hand in het Londense appartement van de tachtiger Anthony (Anthony Hopkins). Die lege plek aan de muur, daar hing toch een schilderij, gemaakt door zijn dochter Lucy? De gang lijkt wel smaller te worden. De inrichting van de keuken is zomaar veranderd.

Wie naar The Father kijkt, deelt Anthony’s twijfel. Waren die grijsblauw geverfde muren niet eerst groen? Met opzet zorgt de Franse toneelschrijver en –regisseur Florian Zeller, die met The Father zijn speelfilmdebuut maakt, voor een gevoel van desoriëntatie. En van claustrofobie: hij beperkt zijn locaties tot de binnenruimtes waar Anthony leeft, alleen of met zijn dochter Anne (Olivia Colman), die belast is met de zorg voor haar charmante, vaak ook lastige oude vader.

Samen met de ervaren auteur Christopher Hampton (Dangerous Liaisons, Atonement) bewerkte Zeller zijn eigen toneelstuk Le père, in Nederland met veel succes gespeeld door Johanna ter Steege en Hans Croiset, tot een filmscenario. Dat zit bijzonder knap in elkaar. Het beste is om de film te ondergaan zonder al te veel kennis over de constructie; hoe minder je van tevoren weet, des te sterker het effect. Het volstaat om te melden dat Zeller een uitstekende manier heeft gevonden om Anthony’s toenemende verwardheid te laten zien.

Daarmee is The Father een belangrijke toevoeging aan de vele – vaak zeer goede – films die gaan over dementie, van drama’s als Away from Her (2007), Still Alice (2015) en het recente Supernova tot Nederlandse documentaires als Wei (2019) en Niet zonder jou (2010). De film doet ook denken aan Amour (2012), Michael Hanekes nietsontziende, meesterlijke verslag van de aftakeling die komt met de ouderdom. Een enkele keer lijkt de overeenkomst met Amour nadrukkelijk opgezocht, zoals in de muziekkeuzes, maar Zeller heeft te veel originele ideeën om van kopieerdrift beschuldigd te worden.

Het Oscarwinnende scenario en de secure vormgeving alleen al maken The Father tot een fraaie en indringende film. Daar komt bij dat Zeller beschikt over een paar van de beste acteurs van het moment. Olivia Colman is sterk als altijd, in een subtiele rol die haar vooral vraagt te reageren. Ster van The Father is Hopkins, die zijn fenomenale rol terecht bekroond zag met een Oscar – zijn tweede, bijna dertig jaar na zijn winst voor horrorklassieker The Silence of the Lambs (1991).

De 83-jarige Hopkins was waarschijnlijk nooit beter dan in The Father. Zijn Anthony is zoveel meer dan een verwarde geest: steeds blijven, door de toenemende vertwijfeling heen, de vele facetten van zijn karakter zichtbaar. Een blik of een woord is genoeg om de complexe vader-dochterrelatie van geschiedenis te voorzien.

Geen moment staan Hopkins en Zeller de kijker toe om Anthony van een veilig afstandje te beschouwen. Die nabijheid maakt The Father tot een aangrijpend en ook respectvol verslag van dementie. Anthony heeft er niets aan om betutteld te worden; ook al ziet hij de dingen soms verkeerd, het is zijn nachtmerrieachtige waarheid.

The Father

Drama

★★★★★

Regie Florian Zeller.

Met Anthony Hopkins, Olivia Colman, Olivia Williams, Rufus Sewell, Imogen Poots.

97 min., in 61 zalen.

Meer over