analyse

Taylor Swift zweert met miljoenen fans samen tegen de platenbonzen

Met haar opnieuw opgenomen album Red claimt Taylor Swift het recht op haar eigen werk en lijkt zij oude machtsstructuren te breken.

Robert van Gijssel
‘Red (Taylor’s Version)’, de heruitgave van het album ‘Red’ van Taylor Swift. Beeld
‘Red (Taylor’s Version)’, de heruitgave van het album ‘Red’ van Taylor Swift.

De machtsovername waarmee Taylor Swift begin dit jaar is begonnen tegen de oude muziekbonzen, was gewaagd. Maar nu wordt duidelijk dat haar aanzet tot een kleine revolutie meer dan geslaagd is en voor veel collega’s kan dienen als voorbeeld. Met haar opnieuw opgenomen album Red uit 2012, dat vorige week verscheen, stond zij afgelopen week in vele landen opnieuw op nummer 1 van de albumcharts. Daarmee heeft Swift (31) haar eigen werk toegeëigend, en deels weggetrokken bij de steenrijke bezitters.

Aan de heropnamecampagne van Swift gaat een lang machtsspel vooraf, dat steeds grimmiger werd. Swift maakte haar vierde album Red terwijl ze onder contract stond van het platenlabel Big Machine. Deze maatschappij had de rechten over de opnamen van Swift, en dus de zogeheten mastertapes. Dat is niet ongebruikelijk bij een contract tussen platenmaatschappij en artiest: opnamen van een groot album kosten veel geld. En wie de opnamen financiert, eist daarna meestal ook het bezit op.

Maar in 2018 werd Big Machine in de verkoop gedaan. En Swift, inmiddels goed bij kas, vond het een mooi idee de rechten voor haar masters zelf aan te schaffen. Daarmee zou zij de originele opnamen van haar werk beheren en kon ze beslissingen nemen over hergebruik daarvan, voor bijvoorbeeld nieuwe uitgaven van haar albums.

Bij de onderhandelingen ging het mis. Swift werd naar eigen zeggen aan het lijntje gehouden, terwijl de platenmaatschappij een megadeal sloot met mediatycoon Scooter Braun. Die nam het bedrijf over inclusief de masterrechten van Swift, die hij daarna aan de hoogste bieder wilde verkopen. Het oeuvre van de singer-songwriter werd speculatieve handelswaar. Tot overmaat van ramp begon Braun de zangeres dwars te zitten, volgens Swift. Ze kon niet langer de liedjes uitvoeren die zij wilde, voor bijvoorbeeld een Grammy Award-show in 2019 en voor de Swift-documentaire Miss Americana uit 2020.

De getergde Swift liet het er niet bij zitten. Zij besloot begin dit jaar haar oude liedjes, waarvan zij wel het auteursrecht heeft, opnieuw op te nemen in een frisse, geüpdatete versie. Het begon als een ideële campagne, om iets in werking te zetten in de muziekindustrie en beginnende artiesten bijvoorbeeld te wijzen op de kunstjes die hen kunnen worden geflikt als zij een eerste contract tekenen. Maar het is nu, na de uitgave van album Red (Taylor’s Version), ook een doorslaand commercieel succes.

Want het album is een verkoophit in digitale én fysieke vorm. Dat betekent dat de ‘nieuwe’ albums de oude waarschijnlijk zullen voorbijstreven als meest beluisterde. Op streamingstations, maar misschien zelfs in absolute verkoopcijfers. Van deze nieuwe hit-opnamen bezit Taylor Swift alle rechten. Wie straks iets wil met een nummer van haar, en dan natuurlijk in de nieuwe versie, moet bij Swift zijn – niet bij de investeringsmaatschappij Shamrock Capitol, die de masterrechten inmiddels had gekocht van Scooter Braun voor een kwart miljard euro. De waarde van die investering is door het succes van Swifts heropnamen aardig verdampt.

Bovendien is het opgefriste Red ook nog een artistiek succes. De plaat kreeg onverdeeld jubelende recensies, vanwege de verbeterde productie, de nog rijkere stem van de zangeres en de bijdragen van rake gastvocalisten, van countryster Chris Stapleton tot indiezangeres Phoebe Bridgers. Ook die warme aandacht in de media leidt ertoe dat Red (Taylor’s Version) de winkels uitvliegt.

Dat is het opmerkelijkste aan deze machtsovername. De motor erachter is aangezwengeld door Swift, maar wordt draaiende gehouden door miljoenen fans. Die kopen en streamen het album ook uit steunbetuiging, omdat ze zich achter het hogere doel van Swift willen scharen. De machtsgreep is het resultaat van een samenzwering van de artiest en haar trouwe aanhang, tégen het heersende muziekregime: investeerders en mediabazen die met veel geld het artistieke erfgoed van een artiest kunnen kapen, met als enige doel er winst mee te maken. Deze campagne lijkt de oude machtsstructuren enigszins te breken en laat zien dat het intellectuele eigendom van een artiest het best kan worden beheerd door die artiest zelf.

Het oorspronkelijke album 'Red’ van Taylor Swift uit 2012. Beeld
Het oorspronkelijke album 'Red’ van Taylor Swift uit 2012.

Het is veelzeggend dat de nummer-1-positie van Swift deze week wordt overgenomen door een andere grote popvrouw, die ook het heft in eigen hand heeft genomen. De Engelse Adele, die net als de Amerikaanse Swift graag zelf beslist hoe en in welke volgorde zij haar albums aan de man brengt, lijkt opnieuw verkooprecords te breken met haar plaat 30.

Maar het revolutionaire succes van Swift verbleekt daarmee nog niet: dinsdag maakte het Amerikaanse hitlijsteninstituut Billboard bekend dat Swift met maar liefst 26 liedjes van haar heropgenomen Red in de top-100 staat. Ook dat is weer een record.

Meer over