TaalgebruikLEZERSPOST

Taalgebruik!: Waarom de Volkskrant Maltese stippen, ­zwevende komma’s en andere exotische leestekens negeert

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Als het om exotische leestekens gaat niet.

‘Het is regelmatig een ergernis als u Slavische namen niet correct weergeeft’, schrijft Jan Achten. ‘Vandaag weer met Ajax: Dusan Tadic, in plaats van Dušan Tadić.’

De werkwijze van de Volkskrant is simpel: wat met een eenvoudige combinatie van leesteken en letter uit het toetsenbord tevoorschijn komt, gebruiken we: à, é, ü, ô, ç, ñ et cetera. Daarmee kun je onder meer correct Frans, Duits en Spaans schrijven. Zo goed als alle overige diakritische tekens, want zo heten die accenten, negeren we.

Een nadeel hiervan is dus wel dat we bijvoorbeeld in het Servisch de c, de ć en de č over één kam scheren, terwijl die natuurlijk elk voor een andere klank staan.

Een ander slachtoffer is het Turks; dat heeft de ğ, een g zo zacht dat je hem niet hoort (denk Erdoğan), maar ook de i-zonder-punt (een soort sjwa, de ‘e’ van ‘de’). Vorige week nog ging een albumrecensie over de band Altin Gün en het nummer Yüce Dag Basinda. Lees je dat hardop voor, dan zal geen Turk je verstaan – het ging immers om Yüce Dağ Başında, van Altın Gün.

Kijk, het kan dus wel, denkt u nu. Je zou inderdaad een lijstje met alt-codes bij de hand kunnen houden, of dit soort letters in een tekstbestandje kunnen plakken, zoals sommige lezers voorstellen. Maar de vraag is: waar leg je dán de grens, als je die überhaupt ergens legt? Bij ‘Europese’ talen? In de krant komt immers de hele wereld voorbij. Neem het Vietnamees: daarin zweven op de gekste plekken stipjes en kommaatjes. De taal presteert het zelfs om op één letter meerdere tekens te plaatsen, zoals in de naam van het alfabet: quốc ngữ.

In Word kun je deze letters eenvoudig correct weergeven, schrijft Achten. Dat klopt, maar de krant wordt niet in Word opgemaakt. En het probleem is: niet elk diakritisch teken is beschikbaar in de vele fonten die de krant gebruikt. Daardoor komt het weleens voor dat een exotische letter ineens in een ander font van de pagina knalt, zoals ook in dit artikel is te zien.

Nog een goede reden dus om het eenvoudig te houden. En daarom sneuvelen ook Baltische strepen, Maltese stippen, IJslandse dwarsbalkjes, Hongaarse schuine trema’s en de doorgestreepte l uit het Pools.

De Volkskrant legt de grens bij het qwerty-toetsenbord. Noem het lui, of respectloos, maar het is gewoon een praktische keuze.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over