TaalgebruikLezerspost

Taalgebruik: is het op hol of op drift?

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Politici op hol? Beeld de Volkskrant
Politici op hol?Beeld de Volkskrant

Wie?

Pieter Markus uit Geldrop (vaste bezoeker van onze postbus, en vaak met goede reden).

Wat?

In de (papieren) krant van 11 november las Markus de wat wonderlijke kop ‘Britse politici op hol door Brexit en leiders’. Het bijbehorende artikel ging over zwevende politici in het geplaagde Verenigd Koninkrijk, die hun partij (Labour dan wel Tories) niet langer trouw wensten te blijven en al dan niet aankondigden met een andere groepering in zee te gaan.

Markus struikelde over het gebruik van ‘op hol’, dat in het artikel verder overigens niet voorkwam. ‘Ik ken deze woordcombinatie alleen van op hol slaan. Oorspronkelijk heeft de uitdrukking betrekking op geschrokken, onbeheerst wegrennende (hollende) paarden. Ik denk dat de koppenmaker bedoeld heeft: op drift (raken). Die uitdrukking is afkomstig uit de scheepvaart. Een politicus die is losgeslagen van zijn anker (zijn eigen partij) is op drift geraakt.’

Heeft de lezer gelijk?

Helemaal; iets met ‘op drift’ was hier inderdaad beter geweest. ‘Op hol’ kent overigens nog wel wat meer mogelijkheden, bijvoorbeeld in combinatie met ‘het hoofd’. Zo zou je kunnen zeggen dat de huidige impasse deze Britse politici het hoofd op hol heeft gebracht – maar dan moet je dat hoofd er wel bij vermelden, wat hier niet het geval was.

De kop boven de onlineversie van het artikel luidde overigens ‘Prominente Britse parlementariërs doen aan politieke partnerruil’. Iets in die richting was wellicht ook voor de papieren krant geschikter geweest.

Nog zo een, graag

Van Johan Schipper (van taaladviesbureau ‘Vooral u taalfouten’ in Coevorden) ontvingen we de volgende boodschap: ‘‘Ondernemers maken zich hard voor handelsverdrag’, luidt een kop in de krant van vandaag. Dat lijkt me sterk.’

Sterk?

Sterk inderdaad, dat maken die ondernemers zich voor het genoemde handelsverdrag: ze willen graag dat het er komt en spannen zich daarvoor in. ‘Zich sterk maken’ en ‘zich hard maken’ lijken op het eerste gezicht synoniemen, maar het laatste betekent volgens Van Dale ‘onwrikbaar op zijn standpunt blijven’.

En waar ‘zich voor iets sterk maken’ correct Nederlands is, is ‘zich voor iets hard maken’ – hoewel met regelmaat gebruikt, in zowel spreek- als schrijftaal – dat (nog) niet. Althans, laten we het op z’n minst een twijfelgeval noemen; vooralsnog maakt het woordenboek er geen melding van.

Meer over