TaalgebruikWoord van de Week

Taalgebruik!: het neologisme van de week

Dialect, jeukend jargon, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord. Zoals dit neologisme: ISBN’er.

Corto Blommaert

Eerder zijn hier al giftige woorden geschreven over porte-manteauwoorden. (Voor de minder trouwe of vergeetachtige lezer: een samenstelling van twee woorden die in elkaar worden gevlochten, zoals infodemie.) Puur taalkundig effectbejag, voor en door mensen die grinniken.

Ik ben de eerste om toe te geven dat er uitzonderingen zijn. U weet natuurlijk ook dat taal, behalve een mul zandpad van regeltjes, ook gewoon een kwestie van smaak is. De ene keer sta je te watertanden bij een stroopwafel, de volgende keer begint de slokdarm al te klapperen bij de gedachte eraan.

Deze week stond het windvaantje de goede kant op. Het Woord van de week, ISBN’er, viel in het tv-programma Zomerpromenade, ‘een informatieve en zonnige oase van meningen, weetjes en analyses’.

Grappen kun je beter niet ontleden, maar dit is een taalrubriek, dus laten we lekker peuren met ons botermes. Ten eerste ISBN, het Internationaal Standaard Boeknummer, eigenlijk een 13-cijferige streepjescode.

Die blijkt bij nader inzien niet zo gestandaardiseerd. Het ISBN begint met 978 (of 979), waarna een land- of taalgebiedcode volgt, dus Nederland en Nederlandstalig België krijgen allebei 90 (en soms 94), maar een Engelstalig boek uitgegeven in Nederland kan ook een ‘Nederlandstalige code’ krijgen. Daarna volgen nog nummers voor uitgeverijen, maar grote uitgeverijen hebben meerdere nummers. Ten slotte zijn er nog controlegetallen. Enfin.

Nu schrijven BN’ers graag boeken (en geven uitgeverijen die graag uit), vervlecht dat met ISBN en je krijgt... weer een woordgrap op sterk water.

ISBN’er 9789490382391 zong al: ‘Denk niet wit, denk niet zwart, denk niet zwart-wit.’ Zo is het maar net. Taal is grijs gedoe, dus wellicht geven we over een paar weken gewoon weer af op porte-manteauwoorden.

Meer over