'STIJL IS TE MAKKELIJK'

De fotograaf Anton Corbijn maakt al twintig jaar videoclips. Nu is er een compilatiedvd. Niet met zijn béste werk. 'Ik wilde de reis laten zien die ik heb doorgemaakt.'..

PABLO CABENDA

Het hoofd van de zanger draait langzaam het beeld in. Langzaaaam. Hijzingt maar beweegt zijn lippen niet. Wolken waaien over. Een grijsaard inclose up en dan bevroren woorden op het scherm. De video van DavidSylvians Red Guitar (1984) is verstilling gedoopt in grijstinten.

'Die zou nu niet zo snel op MTV komen, nee', zegt de regisseur. Veel tetraag, veel te statisch. Dus opmerken dat de eerste videoclips van AntonCorbijn (50) veel weg hebben van zijn oude stiel, fotografie, is een opendeur. 'Ik kon niet anders. Ik was een fotograaf die niets van videomakenafwist toen ik begon. Dat zie je meteen terug.'

De video's van de wereldberoemde fotograaf leken in niets op de clipsdie tot dan te zien waren op tv. Logisch, want de man die jaren later hetbeeld bepaalde van bands als U2 en Depeche Mode, begon juist met filmen uitkwaadheid over het clipaanbod. Het moest anders kunnen. En nu, een dikketwintig jaar jaar na zijn allereerste video, ligt er een compilatiedvd metdaarop hóe hij het anders deed. Een doorsnede van Corbijns werk. Niet hetbeste. 'Dat wilde ik niet. Ik wilde juist die reis laten zien die ik hebdoorgemaakt vanaf het begin.'

Dus is de sacrale schoonheid van Joy Divisions Atmosphere (1988)gedocumenteerd: figuurtjes in monnikspij torsen monumentale foto's (ook vanCorbijn) van de gekwelde leadzanger Ian Curtis. Maar ook de video van NickCaves Straight to you (1992). Een compromis waar noch maker, noch zangererg tevreden over waren. ('Maar ik vond hem interessant genoeg').

Met video's van uiteraard U2 en Depeche Mode, en verder onder andereMetallica, Echo and the Bunnymen, Nirvana en The Killers vormt het Thework of director Anton Corbijn.

Er waren al schijfjes verschenen met werk van Spike Jonze, Michel Gondryen Chris Cunningham. Nu zijn naast Corbijn ook Jonathan Glazer, MarkRomanek en Stéphane Sednaoui aan de beurt.

En met zijn dvd sluit Corbijn ook zijn videoperiode af. De fotograaf diealle sterren in popmuziek voor zijn camera heeft gehad-en een flinkaantal van andere entertainmentsferen-houdt het al een tijdje bij destilstaande beelden.

'De clips zijn nu voornamelijk gericht op een publiek van 14-jarigen.De vrijheid uit de begindagen van de videoclip is voor een groot deelverdwenen. Ze zijn van expressiemiddel marketingtool geworden.'

De tijden dat iedereen thuis bleef om Michael Jacksons Thriller te zien,liggen ver achter ons. Hij weet het, hij deelde in de jaren tachtig dekinderschoenen met het medium en ze groeiden samen op.

Er kon toen meer. 'Ik heb altijd geprobeerd los van het nummer en hetsucces ervan een zelfstandig werk neer te zetten. Het moest niet loutervisuele stimulatie zijn. Het moest wel van A naar B gaan.'

Maar wat je zag, hoefde niet per se duidelijk gerelateerd te zijn aanwat je hoorde of, sterker nog, wat de band wilde. 'Je werkt niet met deband maar met de song.'

Corbijns video's, hij geeft het grif toe, zijn soms net zoondoorgrondelijk als herkenbaar. Zoals de video van Enjoy the Silence(1990) van Depeche Mode. Zanger Dave Gahan sleept, met kroon enkoningsmantel, een strandstoel door de meest onherbergzame landschappen.'Dat moest zo. Ik beluister altijd het nummer op autorepeat en dan zet zicheen bepaald beeld in me vast. Dat moet het dan worden. Het is een DavidLynch-moment. Kan ik niet uitleggen.'

De enige keer dat een band totale zeggenschap kreeg, was toen KurtCobain met een volledig storyboard voor Nirvana's Heart Shaped Box kwamaanzetten. Het is ver verwijderd van de oerdagen toen het grofkorreligezwart-wit overvloeide van foto naar film. Maar toch: de beeldcompositie,het in- en uitfocussen, de extreme close ups, het is de stijl van Corbijn.

Niet noodzakelijkerwijs iets goeds, vindt hij. 'Stijl is zo makkelijk.Stijl wordt bepaald door de dingen die je niet kunt. Ik ben geenfantastische fotograaf in de klassieke zin van het woord, maar heb wel eenheel goed gevoel voor compositie. Daar mag je je niet door laten leiden.Je ziet het tegenwoordig in films en advertenties. Alles ziet er goed uit,maar verhult dat er niets daaronder is.'

Hij heeft zich eraan ontworsteld. 'Heel bewust, zeker in mijn laterewerk. Maar als ik nu mijn eerdere werk bekijk, merk ik dat ik intuïtiefdaar al mee bezig was.'

Hoe je het wendt of keert, fotografie blijft zijn echte vak. Ook al ishij druk bezig met de voorbereidingen voor een speelfilm over Joy Division.

'Het gekke is, de meeste clipregisseurs zien dit werk als opstapje naarhun eerste speelfilm, het echte werk. En nu doe ik dat ook, terwijl iknooit met dat idee ben begonnen. Maar ik ben ook nooit een professioneelregisseur geweest, meer een fotograaf met interessante projecten.'

Meer over