DansInternationaal dansfestival Schrittmacher

Stad en technologie komen samen op dansfestival Schrittmacher

De voorstelling Far van Wayne McGregor was van een sublieme schoonheid.

Far door Company Wayne McGregor, de openingsvoorstelling van dansfestival Schrittmacher in Aken. Beeld null
Far door Company Wayne McGregor, de openingsvoorstelling van dansfestival Schrittmacher in Aken.

Bij drukke grote steden denken mensen eerder aan de Randstad dan aan Zuid-Limburg. Toch is Parkstad Limburg (Heerlen, Kerkrade, Landgraaf e.o.) een van de verstedelijkste en dichtstbevolktste gebieden van Nederland, weliswaar omringd door glooiend heuvelland. Tel daar het Duitse Aken en het Belgische Eupen bij op en je hebt een drielandengebied met veel volk in een urbane omgeving. Het internationale dansfestival Schrittmacher, dat elk voorjaar vijf weken lang in deze regio plaatsvindt, onderzoekt daarom graag hoe kunst, nieuwe technologie en urbane architectuur elkaar kunnen beïnvloeden. Dat bleek afgelopen dagen duidelijk tijdens de openingsweek van de 25ste editie.

Zowel de Israëlische choreograaf Noa Wertheim (54) als de Engelse Wayne McGregor (49) lieten zien hoezeer licht, lawaai en rumoer kunnen zorgen voor opwinding en leven in de brouwerij, als ook voor ruis en onrust. Beiden gaven een voorstelling uit 2010 nieuwe vleugels, door de dans in gevecht te brengen met computergestuurd geweld van livemuziek, keuzealgoritmes en meer dan drieduizend opflikkerende ledlampen.

Wertheim, die in Jeruzalem haar dansgezelschap heeft ingebed in een duurzaam ecologisch kunstdorp, was in White Noise somberder gestemd over de invloed van data en technologie dan McGregor in het oogverblindende en fel oplichtende Far. De ruggen van haar dansers – vijf vrouwen, vijf mannen – waren gemerkt met streepjescodes, als koopwaar. Terwijl ze elkaar jonasten, achteruit liepen en acrobatisch de lucht in katapulteerden, werden ze door een navigatiestem op band van links naar rechts gedirigeerd, en stevig opgehitst door tien musici van The Revolution Orchestra. Die probeerden hartstochtelijk de ooit voor computer geschreven compositie van Ran Bagno (niet voor niets ‘wit lawaai’ gedoopt) uit te voeren door woest te schuren, trekken, roffelen en plukken aan hun instrumenten (vier violen, drie cello’s, één contrabas en twee drumstellen). Om uiteindelijk (ietwat voorspelbaar) bezinning te vinden in meer melodische muziek. De dansers van Vertigo Dance Company gingen er in Wertheims beweeglijke choreografie vol voor, maar haalden het dinsdag in Heerlen net niet bij het topniveau van de Company Wayne McGregor twee dagen later in Aken. De combinatie van energieke dans met driftige livemuziek maakte er wel een levenslustige start van, in aanwezigheid van minister-president Mark Rutte, Emile Roemer (waarnemend burgemeester Heerlen) en Marcel Philipp (burgemeester Aken).

White Noise door Vertigo Dance Company uit Israël, de openingsvoorstelling van het festival in Heerlen. Beeld null
White Noise door Vertigo Dance Company uit Israël, de openingsvoorstelling van het festival in Heerlen.

McGregor, die een groot publiek aanboorde met de door hem bedachte vliegbewegingen in de film Harry Potter and the Goblet of Fire (2005), toonde in Far  flitsend vuurwerk van haast kraanvogelmotoriek tegen een muur van computergestuurde patronen van 3.200 ledlampen. Of de dansers nu in duetten elkaar als elegant klimrek gebruikten, over de vloer rolden of in vijftallen met golvende ruggen om elkaar heen paradeerden, het was allemaal van een sublieme schoonheid. Spannend dat de Engelsman begin volgende maand Yugen (Japans voor ‘sublieme schoonheid’) laat zien bij Het Nationale Ballet en volgend jaar in Amsterdam een wereldpremière maakt.

In Heerlen toonde hij dinsdag ook hoe rijk zijn 25-jarig repertoire inmiddels is en hoezeer hij durft te vertrouwen op technologie: tijdens Autobiography (2017) maakte een algoritme een selectie aan wervelende bewegingen uit zijn carrière; de dansers presenteerden die onder een neerdalende strakke hemel van metalen piramides en tl-lampen. Zo wekken beweging en technologie een lekker grootstedelijk gevoel op tijdens Schrittmacher, dat nog tot en met 5 april is te zien in Heerlen, Kerkrade, Aken en Eupen.

Rutte en Roemer

Zelden opent minister-president Mark Rutte een kunstfestival in Nederland, maar afgelopen dinsdag gaf hij in Heerlen, op uitnodiging van waarnemend burgemeester Emile Roemer (SP), het startschot voor de 25ste editie van het internationale dansfestival Schrittmacher. Rutte stak de loftrompet over de voormalige mijnstad, die floreert dankzij innovatie en cultureel lef. Hij begon vol zelfspot: ‘Wie mij ooit had gezegd dat ik met Emile Roemer naar een voorstelling voor moderne dans zou gaan, had ik glazig aangekeken. Daar zouden in het Haagse dorp maar praatjes van komen.’ De titel van het festival (‘pacemaker/stappenteller’) deed hem denken aan ‘vriendin en collega’ Angela Merkel: ‘Die zegt ook altijd alles schrit für schrit te doen.’

De opening van het festival in Theater Heerlen door minister-president Mark Rutte (l). Naast hem Marcel Philipp, burgemeester van Aken, en (r) Emile Roemer, waarnemend burgemeester van Heerlen. Beeld null
De opening van het festival in Theater Heerlen door minister-president Mark Rutte (l). Naast hem Marcel Philipp, burgemeester van Aken, en (r) Emile Roemer, waarnemend burgemeester van Heerlen.
Meer over