Spoon-frontman Britt Daniel over Trump, indierock en het nieuwe album

Wie had dat gedacht? Een politiek statement op een album van Spoon. Frontman Britt Daniel vertelt waarom. En verder is Hot Thoughts 'gewoon' een Spoon-plaat.

Spoon. Beeld
Spoon.Beeld

Hot Thoughts, het negende album van Spoon, is acht songs onderweg als ons in het nummer Tear it Down plots een politiek statement tegemoet springt. Warempel. Daar betrapten we de rockband uit Austin, Texas, nog maar zelden op.

'Let them build a wall around us/ I don't care, I'm gonna tear it down/ It's just bricks and ill intentions/ They don't stand a chance/ I'll tear it down.'

Ziedaar: een rechtstreekse verwijzing naar de muur die president Trump aan de zuidrand van Spoons thuisstaat laat verrijzen om Mexicanen en andere ongewenste lui te weren.

Wie had dat gedacht? In een hippe hotellobby in Amsterdam-Noord grijnst de schrijver van de activistische woorden, frontman Britt Daniel (46), bijna alsof hij zich een beetje betrapt voelt.

'Een paar jaar geleden, vóór Trump tot president was verkozen, werd ik geïnterviewd voor de 'protesteditie' van een of ander tijdschrift', vertelt hij. 'De vraag was: is het de morele plicht van muzikanten te ageren tegen politieke misstanden?

'Ik antwoordde dat muzikanten maar één morele plicht hebben, namelijk het maken van goede muziek. Zo heb ik dat altijd gezien, maar door het beleid van Trump ben ik daarover anders gaan denken. Ik bedoel: hoe kun je je níet uitspreken tegen wat die man doet? Zijn presidentschap is een aanval op álles wat we hebben: de vrede, de solidariteit en onze planeet als geheel. Het is zo triest. Om Trump-grappen lach ik allang niet meer.'

En toch: een politiek album is Hot Thoughts niet. Het beeld van de muur verrijst op een plaat die verder 'gewoon' een Spoon-plaat is, hoewel je je kunt afvragen of zoiets bestaat. Spoon hoort tot de dunbevolkte categorie van gitaarbands die nooit zijn blijven stilstaan, op elk nieuw album weer anders klinken en per plaat aan populariteit winnen. Thuis, in de VS, zijn ze inmiddels groot: 'stadionformaat', groot genoeg om te weten dat hun woorden worden gehoord. Op een festival als Down The Rabbit Hole (dit weekeinde in het Gelderse Beuningen) zou Spoon in eigen land headliner zijn geweest. In Nederland is dat anders: Spoon speelt zondagmiddag, iets na vijven.

In de jaren na de oprichting (1993) was Spoon een klassieke indierockband met gitaar, bas, drums en die hese zangstem van Britt Daniel, die even snotterig als gepassioneerd klinkt. Vanaf Girls Can Tell (2001) deden instrumenten als piano, vibrafoon en mellotron hun intrede, verbreedde zich het muzikale palet, verkende Spoon de mogelijkheden die een goed geoutilleerde opnamestudio biedt en verkende Britt Daniel de structuur en de taal van de rocksong. Langzaam werkte Spoon zich uit boven wat we maar even 'indierock' zullen noemen, overigens een term waaraan Britt Daniel een hekel heeft.

Down The Rabbit Hole

Spoon is een van de opvallende namen op het affiche van het festival Down The Rabbit Hole in Beuningen - vanaf vandaag tot en met zondag. Het is vooralsnog het enige bevestigde Spoon-optreden in Nederland, al verwacht Britt Daniel dat er nog wel zaaloptredens zullen volgen. Andere publieksfavorieten op 'DTRH': vrijdag Rag'n'Bone Man en Moderat, zaterdag Fleet Foxes en Nicolas Jaar en zondag De La Soul, Father John Misty en Oscar And The Wolf.

'Wat ís 'indierock' eigenlijk?', vraagt hij zich af. 'In het Amerikaanse aanbod wordt ongeveer elke band die níét Nickelback, Linkin Park of Maroon 5 heet 'indierock' genoemd. Mensen bedoelen er vaak bandjes mee van flegmatieke college-jongens, slacker rock van muzikanten die er niet helemaal uithalen wat erin zit. Ik vind de term voor Spoon licht beledigend. Wij hebben onszelf altijd gepusht, zijn altijd op zoek gebleven naar nieuwe versies van onszelf, hebben altijd doelbewust geprobeerd ons geluid zo rijk en interessant mogelijk te maken.'

Die zoektocht en dat arbeidsethos hebben een meeslepend en hoogwaardig oeuvre opgeleverd. Gimme Fiction (2005) noemt Daniel zijn 'Dylan-plaat'. Na het rijkst gearrangeerde album (Ga Ga Ga Ga Ga, 2007) volgde het minimalistische Transference (2010) en na de soulvolle rockplaat They Want My Soul (2014) is er nu een Spoon-album waarop de gitaar een bijrol speelt: de meeste songs drijven op de piano- en keyboardklanken van het nieuwe bandlid Alex Fischel.

Dave Fridmann, de geluidsarchitect die ook de beste platen van de Amerikaanse bands Mercury Rev en The Flaming Lips deed opstijgen naar sprookjesland, ging er vervolgens als producer mee aan de slag.

'Fridmann is bepalend geweest voor ons nieuwe geluid op Hot Thoughts. Hij produceerde de eerste helft van They Want Your Soul. Die samenwerking beviel: ditmaal heeft hij vanaf het begin fulltime meegedaan. Wij hebben altijd gezocht naar productioneel avontuur, maar waren tot dusver huiverig voor overstatement. Nou, dan moet je net Dave hebben: Hot Thoughts is ons grootst klinkende album geworden. Verder van het rockidioom zijn we nog niet eerder afgedwaald.'

Zo kun je They Want My Soul (2014) achteraf aanwijzen als kantelmoment in het Spoon-oeuvre: het was de plaat waarop niet alleen Fridmann zich meldde, maar dus ook toetsenman Alex Fischel, aanvankelijk als 'gast', nu als officieel bandlid. Hij bleek meteen geluidsbepalend.

'Met Alex Fischel kunnen we in kleuren schilderen die we tot dusver nooit tot onze beschikking hadden', zegt Daniel. 'Ik denk dat dat mij er ook toe heeft gezet andere teksten te schrijven: directer, met minder metaforen.'

Recensie Hot Thoughts

Met de bescheiden onnadrukkelijkheid die veel gitaarbands uit de indiehoek nu eenmaal eigen is, is Spoon uit Austin, Texas, bezig een oeuvre te scheppen dat steeds indrukwekkender wordt. Elke plaat klinkt weer anders, nooit blijven de bandleden als songschrijvers lang steken in hetzelfde stramien. Lees hier de recensie van het nieuwe Spoon-album

Dat kan over hemzelf gaan. In WhisperI'lllistentohearit parafraseert Daniel bijvoorbeeld zijn vader, die zich zorgen maakt over de burgerlijke staat van zijn zoon: alleenstaand en kinderloos: 'Someday you'll be where you should go/ Someday you won't be so alone.'

In Tear it Down, het lied met de teksten over de muur van Mexico, brengt hij ook een gecamoufleerd eresaluut aan de 89 mensen die hun bezoek aan de Bataclan in Parijs in november 2015 met de dood moesten bekopen: 'Now we're never gonna meet, but I feel you anyway.'

'Omdat ze concertgangers waren, bekroop me sterker dan bij andere aanslagen het gevoel dat deze mensen potentiële vrienden waren. Figuren als Trump misbruiken terrorisme. Ik wilde onderstrepen dat zo'n aanslag niet alleen leidt tot een golf van woede en angst, maar ook tot een golf van liefde. In dit geval: intens medeleven met concertgangers in Parijs die je niet eens kent. Ik praat mezelf graag aan dat dat iets moois is. En dat het hoop biedt.'

Spoon: Hot Thoughts. Matador/ Beggars.

Down The Rabbit Hole: 25/6,

Beuningen (17.10 uur).

Meer over