Opera

Speranza Scappucci dirigeert de opera Jevgeni Onjegin fenomenaal ★★★★☆

In de derde akte vormt de bas Ildar Abdrazakov een verrassing.

Maartje Stokkers
Jevgeni Onjegin. Beeld Opéra Royal de Wallonie-Liège – Jonathan Berger
Jevgeni Onjegin.Beeld Opéra Royal de Wallonie-Liège – Jonathan Berger

Als dat maar goed gaat: met zo’n blik kijkt het Franse meneertje naar ons. Maar natuurlijk gaat het niet goed, dat weet Monsieur Triquet (de koddige tenor Thomas Morris) ook wel. Er gaat iemand het leven verliezen. Meisje wil jongen, maar jongen wil meisje niet. Meisje trouwt met een ander, jongen wil haar ineens wel. Nu wil meisje niet meer. Daar gaat Jevgeni Onjegin over, de opera die Tsjaikovski baseerde op Poesjkins gelijknamige versroman.

Deze nieuwe productie van de Koninklijke Waalse Opera in Luik ging vrijdagavond in première. Voor chef Speranza Scappucci, haar vierde seizoen in de Luikse orkestbak, was het een langgekoesterde droom deze opera te dirigeren. Dat doet ze fenomenaal.

Violen en klarinet klinken soms wat dunnetjes en celli nogal eens vals, maar onder Scappucci wordt Jevgeni Onjegin toch een weelderige verrukking. Haar tempi liggen hoog, haar slag is wars van sentimentaliteit. Ze kleurt subtiel, het orkest reageert direct.

In deze scène bijvoorbeeld: hoofdrolspeelster Tatjana, straalverliefd op Onjegin, heeft hem een brief geschreven. Aan haar oude voedster Filipjevna vraagt ze om hulp om de brief te bezorgen. De voedster is langzaam van begrip. Terwijl het begint te dagen, hoor je hoe het orkest al slepend haar gedachten op een rijtje zet.

Die beroemde briefscène – Tatjana die de hele nacht schrijft en schrapt – is fenomenaal gezongen door de Armeense sopraan Ruzan Mantashyan (31). Wat een sensatie is deze vrouw in al haar verliefde vertwijfeling.

Jevgeni Onjegin in de opera van Luik, met in het midden Vasily Ladyuk (titelrol). Beeld Opéra Royal de Wallonie-Liège – Jonathan Berger
Jevgeni Onjegin in de opera van Luik, met in het midden Vasily Ladyuk (titelrol).Beeld Opéra Royal de Wallonie-Liège – Jonathan Berger

De opera speelt zich vooral af in landadellijke kringen in de 19de eeuw. De Franse regisseur Éric Vigié kiest ervoor om het verhaal te verplaatsen naar zo’n honderd jaar verder: de eerste periode na de machtsgreep van de bolsjewieken.

De sfeer is grimmiger en doet realiseren hoe ver die zwelgende Russische romantiek achter ons ligt. Zijgt er in de eerste akte een reusachtige Russisch-orthodoxe kerkkoepel neer, in de tweede akte ligt die rokend en uitgebrand op zijn kant. Geen bals met hoepelrokken en champagne, maar verbeten drinkgelagen in soldatenuniform. Dit alles is omkaderd door reusachtige, witte lamellen die af en toe open draaien voor een vergezicht of onweerslucht. Nadeel van de lamellen: wanneer die zijn gesloten, krijgen de stemmen een ergerlijke galm.

Tenor Aleksej Dolgov is als goeiige romanticus Lenski, die Onjegin op sleeptouw neemt, niet overtuigend. Zijn stem mist warmte. Ook Vasily Ladyuk, als de landerige Onjegin, laat geen blijvende indruk achter: stem krachtig, acteren vlak.

Maar in de derde akte, terwijl gigantische standbeelden van Lenin en Stalin een feest opleuken, krijg je ineens een verrassing in de vorm van Ildar Abdrazakov. De bas is Vorst Gremin, de man met wie Tatjana uiteindelijk trouwt. In zijn arioso prijst hij zich gelukkig met haar liefde en dat doet hij zo diep teder en perfect, dat je alle ellende om je heen vergeet.

Jevgeni Onjegin

Opera

★★★★☆

Door de Koninklijke Waalse Opera o.l.v. Speranza Scappucci.

22/10, Koninklijke Waalse Opera, Luik, België. Te zien t/m 30/10.

Productie vanaf 10/11 te zien in het Théâtre des Champs-Elysées in Parijs (met Marcel Beekman als Mr. Triquet).

Meer over