Spaanse Faust gaat ten onder aan Internet

THEATER..

Ga nooit op de eerste rij zitten bij La Fura dels Baus! Dat betekende tot voor kort: goeie schoenen aan om opzij te kunnen springen en achteraan staan om niet nat te worden. Maar bij de nieuwe voorstelling van de Spaanse spektakelgroep zijn die voorzorgsmaatregelen overbodig. F@aust v 3.0. is niet gemaakt voor een woeste buitenlocatie maar voor de schouwburg. Zelfs op de eerste rij zit je veilig en droog, want het gaat hier om een ouderwets audio-visueel spektakel.

Deze nieuwe versie van Goethes Faust doet denken aan het theater dat de Nederlandse groepen Perspekt en Taller in de jaren tachtig maakten. Van die groot gemonteerde producties met monumentale decors waarin kleine mensenfiguren het opnamen tegen reusachtige projecties. Paradoxaal eigenlijk dat F@ust v 3.0. zo'n ouderwetse indruk maakt, want er wordt gebruik gemaakt van de nieuwste media.

De collage-achtige soundtrack is naar verluidt democratisch gecomponeerd, via een open uitnodiging op het World Wide Web. Dat Web verschijnt letterlijk op het toneel als een groot vangnet waarin Faust en Mephisto als spinnen de onschuldige Gretchen (hier Margareta) proberen te vangen. En via Internet roept Faust aan het begin van de voorstelling ook de ook de eerste demonen op.

'Is daar iemand?', roept acteur Santi Pons terwijl hij op een toetsenbord ramt en naar een beeldscherm tuurt. Faust is hier een fervente Internetter die vastgeklonken zit in een benauwde computerstellage. De wanhoop van Goethes hoofdpersoon over de beperking van de menselijke kennis is hier een gevecht tegen de overdaad aan informatie die via het Web de studeerkamer van Faust binnenstroomt.

Mephisto is de schaduwzijde van de Internettende wetenschapper. De in het zwart geklede heer komt uit de zitting van Faust z'n Internetstoel tevoorschijn, en leidt de wanhopige wetenschapper van de ene naar de ander interactieve illusie. Verleidelijke vrouwen duiken op uit het badwater, blondgepruikte hoeren vermeerderen zich als bij toverslag en de leergierige student die zich bij Faust aandient geeft een geile travestie-show weg.

Het klinkt misschien plat, maar dat is het niet. Ieder moment van deze anderhalf uur durende, technisch perfecte multimedia-show is gelaagd in beeld én betekenis. Als Faust zich, op zoek naar 'verlichting', aan een lichtpeertje ophangt, wordt hij gevangen door de uitvergrote projectie van een gloeilamp die de in de lucht bengelden acteur als een elektronische baarmoeder omhult. Een beeld dat later een echo vindt in de hergeboorte van Faust uit een doorzichtige natte vruchtzak.

De onschuldige Margareta (Gretchen) zien we gefilmd aan haar dromerige ontbijt, terwijl ze elders in beeld 'live' een douche neemt. Achter de ontbijtende vrouw hangt het portret van een nazi-officier. Dreigend wordt op dat portret ingezoomd, en ineens is het naakte, douchende lichaam van actrice Sara Rosa een onmiskenbare herinnering aan de Holocaust, met Margarete als het universele slachtoffer.

La Fura heeft Goethes vuistdikke, complexe Faust I én II overzichtelijk samengevat als een worsteling van de mens met de techniek. De Icarus-achtige zoon van Faust die in deel II naar de zon vliegt, is hier bijvoorbeeld Faust zelf in een ingenieus vleugel-tuig. Vliegend ontdekt hij de schoonheid van de wereld en de nietigheid van de mens. Dan stort hij neer. Winnaar én verliezer in het 'blood pact' met de techniek waar deze hele voorstelling uit voortkomt.

Meer over