Sommige scènes vergeet je niet meer

Theater..

Het gebeurt maar zelden dat een voorstelling op een paar momenten zo'n indruk maakt dat je weet dat je die fragmenten niet zult vergeten. En dat terwijl je bij Au nom du père van het Toneelhuis voor het grootste deel buitengesloten wordt. Dat ligt vooral aan de taal. De spelers spreken sappig Oost-Vlaams. Hoeveel moeite je ook doet, je kunt ze vaak niet verstaan.

Au nom du père van de Vlaamse theatermaker Eric de Volder is op en top Vlaams. De fraaie taferelen doen denken aan schilderijen van Raveel en Ensor. In het halfduister klossen de spelers over het toneel met grotesk geschminkte gezichten, tevergeefs op zoek naar geluk. Als ze het bijna bereiken, ontglipt het ze weer.

Een tirannieke vader verlangt fanatiek naar een kind. Hij probeert het op allerlei manieren - roept moeder Maria aan om hulp, heeft een minnares, maar tevergeefs. Nog één keer probeert hij het bij zijn vrouw, met het vermoeden dat hij ook nu weer zijn zaad tevergeefs zal verschieten. En hij dreigt: lukt het niet, dan maak ik haar af.

Dat kind, een vleeske van drie weken, is de verteller en de commentator van de voorstelling waarin tal van familielieden figureren. Zusters, echtgenoten en kinderen. Zo ook het jonge stel Rogeetsjen en zijn geliefde Esmé, die als visjes naar elkaar toezwemmen. De enige twee op wier geluk we nog kunnen hopen.

Van de rest weten we dat geen van hen het ooit zal vinden, het geluk. Moeder die wanhopig ronddraait op de deurmat waarop het woord 'Welkom' prijkt. Ironisch commentaar op de huiselijke haard. Vader die maar wanhopig blijft rondzwalken en uiteindelijk zijn vrouw vermoordt zonder dat hij weet dat ze nu echt zwanger is.

Die ongeboren vrucht, Braaf Pietsjen, kijkt toe. Ook als de voorstelling uitmondt in een wondermooie slotscène die herinnert aan The Damned en aan het theater van Kantor. Twee levensgrote poppen, een man en een vrouw, gemanipuleerd door de overige spelers, zitten aan hun laatste avondmaal. Ze weten dat alleen de dood nog op hen wacht. Kinderloos, verdord. Elegant eten ze zichzelf de dood in.

Die scène is onvergetelijk. Met minimale middelen creëert De Volder een onheilspellende sfeer die je diep raakt. Maar alles wat daaraan voorafgaat, verlangt veel geduld. De regisseur werkt voor het eerst in de grote zaal en beelden creëren kan hij: prachtig belicht, gesteund door fraaie muziek. Toch blijft het allemaal veraf. Soms is België echt een ander land.

Marian Buijs

Meer over