SLOW MOTION

Slow Motion is het thema waarmee het Observatorium, de vierde aan fotografie gewijde bijlage van de Volkskrant, het jaar afsluit....

Een kenmerk van geweld is de snelheid waarmee het om zich heen grijpt. Van het ene moment op het andere eist het zijn plek op de voorpagina's en in de televisie-journaals op en is het plots hét gesprek van de dag. In jaaroverzichten van 2005 overheersen beelden van verwoesting en wanhoop, van levens die in een fractie van een seconde voor altijd werden veranderd. Daarop vormt dit Observatorium een reactie. Het is fotografie die tegenwicht biedt aan alles wat snel en explosief is. Geen snapshots maar opnamen die kalmte en geduld hebben gevergd. Foto's die het verglijden van de tijd op vele manieren zichtbaar maken, zonder die te bevriezen.

Vrijwel alle foto's in deze bijlage maken een vertraagd tempo zichtbaar. Het eeuwige verkeer in de straten van Manhattan, New York komt net niet tot stilstand in de camera-obscura-foto's van de Cubaanse Amerikaan Abelardo Morell. De trage tand des tijds heeft danig geknaagd aan de afdrukken en negatieven die de Amsterdamse fotorestaurator Clara von Waldthausen onder handen neemt. Zij vertelt over het 'gebrek aan chemisch besef' bij fotografen en musea als het aankomt op conserveren voor toekomstige generaties. Talrijke foto's vervagen en vergaan in te vochtige en warme museumdepots.

De Duitse fotograaf Lukas Roth brengt de gebeurtenissen van één dag samen op een enkele, digitaal samengestelde foto. Het heuvelland rond de Pont du Gard krioelt van de toeristen, de glooiingen en de rivieroevers in de verte bieden net als de voorgrond een weelde aan details: een hedendaags landschap van Jeroen Bosch.

Zo zonovergoten als Roths Zuid-Frankrijk is, zo bedompt en muf zijn de hotelinterieurs die Wijnanda Deroo aantrof in het Amerikaanse kuuroord Sharon Springs. Ooit verbleef de New Yorkse joodse chic aldaar, nu vallen bij gebrek aan klandizie de badhuizen, pensions en synagoges ten prooi aan weer en wind - en vormen een ode aan de schoonheid van het verval.

Op deze pagina het werk Private Collection, 2003 van Sanna Kannisto. De Finse verricht in het Amazonegebied fotografisch onderzoek naar flora en fauna. Tegelijkertijd onderzoekt ze op die manier de (wetenschappelijke, archiverende en artistieke) functie en de rol van fotografie zelf. Ze onthult immers de geheimen van het oerwoud door die te registreren en te openbaren. Ze verzamelt foto's in haar Private Collection, waarbij de vraag is gerechtvaardigd wat privé in dit verband betekent en of beeltenissen zich wel kúnnen laten toeëigenen.

Doorzettingsvermogen om door te dringen tot het hart van de Amazone. Inventiviteit om de rijkdom aan nachtvlinders van het oerwoud voor de camera te lokken.

Geduld om de diertjes de gelegenheid te geven hun plek in te nemen in de door Kannisto geregisseerde compositie op het verlichte laken. Plaatnegatief in de camera schuiven, lens focussen, diafragma instellen, belichtingstijd bepalen, afdrukken en de adem inhouden tot het oog van de camera in de bijna-duisternis van het woud eindelijk, eindelijk sluit.

Het is een werkwijze die de fotografen voor dit Observatorium in tal van varianten en op talrijke locaties hebben beoefend.

Arno Haijtema

Meer over