BoekrecensieConfrontaties

Simone Atangana Bekono maakt de verwachtingen waar met een sterke debuutroman ★★★★☆

Dichter Simone Atangana Bekono maakt de hoge verwachtingen waar met haar debuutroman Confrontaties. Vooral het woelige gevoelsleven van de hoofdpersoon is verfijnd en indringend beschreven. 

Simone Atangana BekonoBeeld Bianca Sistermans

Niet zeuren en hard werken. Dat is het advies dat de 16-jarige Salomé Atabong constant krijgt in Confrontaties. Maar zwijgen en hoge cijfers halen zijn geen remedie ­tegen racisme. Daarom komt ze in opstand: haar verzet is de weigering om als minderwaardig te worden behandeld.

Confrontaties is de debuutroman van Simone Atangana Bekono (1991). Zij debuteerde in 2017 als dichter met de sterke, veelgeprezen bundel hoe de eerste vonken zichtbaar waren. Met Confrontaties maakt Atangana Bekono de hoge verwachtingen waar: het is een bijzondere roman en ik-verteller Salomé, de jongste dochter van een Kameroense vader en een Nederlandse moeder, is een boeiend personage. 

In hoe de eerste vonken zichtbaar waren dichtte Atangana Bekono: ‘het dorp is een conflictgebied’, en zo ervaart Salomé haar leefomgeving ook, want haar buurman, haar vroegere oppas en schoolgenoten verhullen hun racisme niet. Ze moet zes maanden in een jeugddetentie­centrum verblijven, omdat ze twee schoolgenoten met geweld heeft toegetakeld. Daar krijgt ze te maken met een therapeut die ooit heeft meegedaan aan een tv-programma waarin hij domme en badinerende dingen zei over Afrika. En dan is haar vader ook nog eens ernstig ziek.

Salomé werkte hard en zeurde niet, maar het was niet genoeg: ‘Je wordt er niet onzichtbaar van. Je blijft alsnog een doelwit.’ Op het gymnasium moest ze steeds strijden tegen pesterijen en racisme. Ze begon te spijbelen, omdat ze probeerde ‘te verdampen’. Voor een meisje van kleur lijkt elke ontmoeting een confrontatie.

Toen ze werd achtervolgd en aangevallen door haar schoolgenoten Paul en Salvatore, sloeg ze terug. Door de vijand heen, zoals haar vader haar had geleerd. ‘Het zijn een mond en een vuist en ze zoenen.’ Het is een treffende beschrijving van Salomés gevoel: ze heeft geen spijt, ‘nooit’, haar vuist hoorde op die mond. Het contrast tussen de poëtische stijl en de wrede inhoud maakt de passage subtiel en levendig. 

De vorm van Confrontaties mag conventioneel zijn, de stijl is dat niet; soepel wisselt Atangana Bekono tussen registers, de dialogen zijn snedig en door de timing en het ritme zijn de (straat)taaluitingen van jongeren geloofwaardig en welklinkend.

Innerlijk leven

De werkelijke motor van de roman, het echte drama van Confrontaties, is het woelige innerlijke leven van Salomé: de krenkingen, de zorgen, de angsten, de teleurstelling en de woede. De verfijnde weergave van deze gevoelens maken het boek intens en indringend. Vloeiend schakelt Atangana Bekono tussen beschrijvingen van handelingen en introspectieve passages. De gedeelten waarin Salomé haar gevoelens onderzoekt, zijn de sterkste van de roman.   

Beeld Lebowski

Vurig verlangt de slimme en belezen Salomé naar harmonie, maar die is afwezig. Nog voor haar veroordeling gaat ze snoep kopen in het dorp, waar net een azc is gekomen. Als ze de winkel uitloopt, komt er een man zwaaiend naar haar toegelopen en zegt: ‘Wel-kom in Ne-der-land!’ Er volgt een krachtige passage: ‘Dat is wat ik bedoel. Dat het verstoord raakt. Dat je wordt onderbroken. Dat net als de beelden elkaar op een logische manier lijken op te volgen, als je denkt de feiten te kunnen begrijpen, plotseling het beeld wordt aangetast. Je denkt dat er rust is maar dan kijk je om je heen en is er juist chaos. En dan moet je daarmee omgaan: de verstoring, het bang zijn, dan de gewenning, dat weer meenemen. Welkom in Nederland.’

Racisme is onmiskenbaar verbonden met identiteit en Atangana Bekono heeft deze verstrengeling op een indrukwekkende manier in haar roman verwerkt. Het al te theatrale einde nemen we maar voor lief.

Simone Atangana Bekono: Confrontaties. Lebowski; 224 pagina’s; € 22,99.

Meer over