Simon Vestdijk, een groot lezer

Het Vestdijk-jaarboek is er niet alleen voor de weduwe, die erin adverteert met leverbare titels van haar man bij de uitgeverij Copyright Foundation Simon Vestdijk....

WILLEM KUIPERS

Nog steeds heeft Vestdijk de naam een groot lezer te zijn geweest, in tweeërlei betekenis: hij las veel, en betoonde daarbij mede onder invloed van Menno ter Braak en Eddy du Perron een nieuwsgierigheid naar internationale 'ontwikkelingen' die in de Nederlandse literatuur altijd vrij uitzonderlijk is gebleven. Maar hij las ook met een kritische inzet, die in de Nederlandse literatuur veeleer uitzondering dan regel is en waarvan zeker het hedendaagse recensiewezen nog wat kan leren. Vestdijks beschouwingen in krant, weekblad en literair tijdschrift bewijzen het. In dit jaarboek zijn acht recensies van hem opgenomen.

Beide aspecten van zijn leeslust komen in het jaarboek uitgebreid aan de orde. Daarbij wordt duidelijk dat Vestdijk niet alleen las 'in functie van zijn schrijven', zoals het deftig in de inleiding heet, maar ook waarom hij moeite had met het modernisme; deze dominante stroming in de twintigste-eeuwse literatuur is eigenlijk nauwelijks doorgedrongen in Nederland, dat ook z'n best deed de onstuimige politieke ontwikkelingen in het woelige Europa buiten de deur te houden. We waren per slot van rekening 'neutraal'.

Dit neemt allemaal niet weg dat dit jaarboek behalve over Vestdijk toch ook gaat over Paul Valéry (S. Dresden), Jean-Paul Sartre (Evert van der Starre), Jean Giono (Jeanne Holierhoek), Rainer Maria Rilke (Peter Verstegen), Thomas Mann (W. Bronzwaer en J.H. de Roder), Arthur Koestler (Aart Aarsbergen), Fjodor Michajlovitsj Dostojevski (Willem G. Weststeijn), een aantal belangrijke Amerikaanse auteurs zoals Emily Dickinson en William Faulkner (Hans Bak), James Joyce (Henk Romijn Meijer en Jacq Vogelaar) en John Cowper Powys (Gerben Wynia). Het zijn grote namen, in vergelijking waarmee Vestdijk soms iets Hollands-provinciaals krijgt - als hij als beschouwer van 'het barok' in verband met Rilke al niet helemaal door de mand valt, zoals Peter Verstegen laat weten - maar dát is juist zo verhelderend. Het maakt van dit jaarboek (Nijgh & Van Ditmar; ¿ 37,50) meer dan een losse bundel opstellen. Dankzij Vestdijk werd het een waardevolle 'monografie van een lezer', die elke in literatuur geïnteresseerde zal aanspreken, vooral ook door de bijna tragische beperkingen waaraan een mens als lezer (zélfs een Vestdijk als lezer) onderworpen is.

Willem Kuipers

Meer over