ProfielShia LeBeouf

Shia LaBeouf verspeelde zijn krediet in Hollywood. Maar met zijn acteren in Honey Boy is niets mis

Shia LaBeouf in Honey Boy.Beeld filmstill

In Honey Boy speelt LaBeouf een lamzak van een vader – een man die verdacht veel op zijn eigen vader lijkt.

Het werd niet vaak verteld toen de film eind 2019 in de bioscoop verscheen, maar The Peanut Butter Falcon was er zonder acteur Shia LaBeouf waarschijnlijk nooit geweest. Het sympathieke, veelgeprezen drama over een jongen met het syndroom van Down (Zack Gottsagen) die aan zijn naargeestige woonomgeving ontsnapt en op avontuur gaat in North Carolina, werd speciaal geschreven voor Gottsagen. Twee beginnende filmmakers, Tyler Nilson en Michael Schwartz, hadden hem leren kennen op een workshop voor acteurs met een beperking en waren onder de indruk van zijn ambities. Net als Gottsagen geloofden ze dat een acteur met down best een film kan dragen.

De filmmakers leurden overal met hun scenario, maar geld kwam er niet, want Hollywood maalt niet om onbekend talent. Tot het script bij LaBeouf belandde, die onmiddellijk aanbod een rol op zich te nemen. Dat hij tweede viool zou spelen naast de charismatische Gottsagen kon hem niet schelen. Zo hadden de regisseurs plotseling een acteur aan boord die weliswaar te boek stond als lastig, maar door zijn bekendheid gewicht gaf aan het project. The Peanut Butter Falcon ontpopte zich tot een publiekslieveling op filmfestivals en won 21 prijzen.

Zack Gottsagen (links) en Shia LaBeouf in Peanut Butter Falcon.Beeld filmstill

De inmenging van LaBeouf (33) had ook zijn nadelen. Tijdens de opnamen van The Peanut Butter Falcon in Savannah, Georgia, vond een klassiek LaBeouf-schandaal plaats. De acteur had zich weer eens klem gezopen, werd gearresteerd en schold de agenten op het politiebureau minutenlang de huid vol. Dat alles werd gefilmd en online geplaatst. Vervelend voor de filmmakers, die hun werk tijdelijk moesten stilleggen, maar niets bijzonders in het leven van de dwarse LaBeouf. Hij was al zo vaak uitgelachen om zijn domme acties.

Dat ging niet alleen om zijn drankmisbruik en steeds langer wordende strafblad. LaBeouf, een voormalig kindster die in zijn wonderlijke acteercarrière zowel in blockbusters speelde (Transformers, Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) als in experimenteel werk (Nymphomaniac Vol I en II van Lars von Trier), wenste sinds 2014 serieus te worden genomen als performancekunstenaar. Dat stuitte op verzet. Weer zo’n ijdele Hollywoodacteur die denkt dat hij alles kan, was de teneur in de kunstwereld. Dat zijn performances soms wat kinderlijk waren (zo verscheen hij met een papieren zak over zijn hoofd met de tekst ‘I am not famous anymore’), hielp niet bij de ontvangst, net zomin als de beschuldigingen van plagiaat die in dezelfde periode bleven opduiken. Die gingen overigens niet over zijn performancekunst, maar over zijn korte film Howard Cantour.com en twee eerder uitgebrachte stripromans.

Shia LaBeouf in Lars von Triers Nymphomaniac.

LaBeouf was, kortom, rond zijn 30ste verjaardag niet op de goede weg. Een Hollywoodacteur kan met veel dronken uitspattingen, arrestaties en andere schandalen wegkomen zolang hij voor de filmstudio’s genoeg geld binnenbrengt. Voor een gemankeerde performancekunstenaar ligt dat toch iets anders, ondervond LaBeouf. Zijn krediet raakte op. Ook een enfant terrible moet ooit zijn zaakjes op orde krijgen – anders wordt het zorgelijk.

De arrestatie tijdens het maken van The Peanut Butter Falcon bleek wonderwel een keerpunt. LaBeouf werd naar een afkickkliniek gestuurd, waar hij werd gediagnosticeerd met een posttraumatisch stresssyndroom. Hij moest zijn jeugdervaringen maar eens uit zijn systeem krijgen, oordeelde zijn therapeut. De acteur zette zich aan het schrijven, en een filmscenario was geboren.

Noah Jupe (links) en Shia LaBeouf in Honey Boy. Beeld filmstill

Honey Boy, geregisseerd door Alma Har’el, is de weerslag van LaBeoufs schrijfsessies. De film gaat over de relatie tussen de 12-jarige Otis, die (net als LaBeouf op die leeftijd) de kost verdient als acteur in een televisieshow, en zijn vader James, Vietnamveteraan en ex-clown. James is een eersteklas lamzak: hij is een fantast, een egoïst en een compleet mislukte opvoeder, die Otis emotioneel verwaarloost en ruim voorziet van drank en sigaretten. Een baan heeft hij niet, behalve als Otis’ begeleider. Om wat bij te verdienen probeert hij wiet te kweken langs de snelweg.

Voor alle duidelijkheid: James lijkt verdacht veel op Jeffrey LaBeouf, de vader van Shia. Het was Har’el, een documentairemaker die met Honey Boy haar eerste fictiefilm regisseerde, die LaBeouf ervan overtuigde dat hij de rol van James moest spelen. Niet uit therapeutische overwegingen, maar gewoon omdat niemand anders het beter zou kunnen.

Dat blijkt een gouden greep. Mede door LaBeoufs uitstekende acteerwerk is Honey Boy geen eenduidige afrekening met een slechte vader. Met veel precisie en mededogen schetst de film de gevoeligheden in de relatie tussen Otis en James, waarbij opvalt hoezeer de twee op elkaar lijken. Ze zijn allebei koppig en eigenwijs, gevoelig (ook voor verslavingen) en opvallend welbespraakt (wie ooit het talkshowfragment zag waarin LaBeouf op fantastische wijze uitweidt over zijn arrestatie bij een Broadwaymusical, weet nu aan wie hij zijn gave als verhalenverteller te danken heeft).

‘Een egotripper met een minderwaardigheidscomplex’, zo omschrijft de oudere Otis zichzelf in Honey Boy. Het zou ook kunnen slaan op James. Honey Boy is een film zonder zelfbeklag: LaBeouf bedelt niet om begrip en geeft zijn vader niet de schuld van zijn fouten. Hij laat wel zien dat je het moet doen met de ouders – en de genen - die je hebt. Dat is een even ontnuchterende als ontroerende les.

Als The Peanut Butter Falcon het niet al bewees, dan toch zeker Honey Boy: Shia LaBeouf valt weer serieus te nemen. Twee jaar is hij nu nuchter, vertelde de acteur in interviews. Nee, braaf zal hij nooit worden (‘Ik ben Tom Hanks niet’), maar na alle rumoer kan het eindelijk weer eens over zijn talent gaan. Dat heeft hij genoeg, zeker als acteur en schrijver. Zo langzamerhand worden zelfs zijn performances, die hij uitvoert met de Britse kunstenaar Luke Turner en de Finse Nastja Säde Rönkkö, steeds beter gewaardeerd. Niet gek, voor de zoon van een mislukte clown.

Recensie: Roem verzacht een gemankeerde jeugd niet, laat Honey Boy zien ★★★★☆

Shia LaBeouf

Shia LaBeouf (1986) speelde als kind jarenlang in de televisieshow Even Stevens en maakte als tiener moeiteloos de overstap naar de filmwereld. Hij viel op in het rauwe drama A Guide to Recognizing Your Saints (Dito Montiel, 2006) en werd bij een groot publiek bekend door zijn hoofdrol in drie delen uit de Transformers-reeks van Michael Bay. De laatste jaren was hij onder meer te zien in Andrea Arnolds American Honey en in de tennisfilm Borg vs. McEnroe.

Meer over