Telefilms

Seksueel geweld, vermissing en homohaat in drie nieuwe Telefilms

Komende weken zijn er op zondagavond nieuwe Telefilms op televisie. V zag alvast De zitting, Dwaalspoor en Alles van waarde.

Lykele Muus en Kim van Kooten in De zitting. Beeld
Lykele Muus en Kim van Kooten in De zitting.

De zitting

Hoe ver precies is het geslacht binnengedrongen? De vraag van de rechter slaat Amanda Richter (Kim van Kooten) uit het lood. 25 jaar geleden zou de vrouw – tegenwoordig gevierd thrillerschrijver – zijn verkracht tijdens het introductieweekend van haar studie, door een ouderejaars. Onlangs pas deed ze aangifte tegen de man, die alles ontkent. Die man is ook niet zomaar iemand: politicus Fabian Ploch (Jacob Derwig) won recent de verkiezingen en geldt als premier in spe. Het drietal rechters van de meervoudige strafkamer vraagt om een gedetailleerder verslag dan hetgeen Richter al aan de politie verklaarde. Want, klinkt het klinisch: om van ‘penetratie’ te kunnen spreken is ‘het aantal centimeters doorslaggevend’. Het vermeende slachtoffer, ontsteld: ‘Heeft u enig idee hoe belachelijk die vraag is?’

Het vormt een rode draad in De zitting: de pijn, schaamte en ongemak die gepaard gaan met een aangifte van seksueel misbruik. De eerste uit de nieuwe reeks Telefilms (thema, net als vorig seizoen: misdaad) is geregisseerd door Saskia Diesing (Nena, Dorst) naar een script van Lykele Muus, die ook in de film acteert als advocaat van de eisende partij. Het rechtbankdrama van BNNVARA speelt in op sinds #MeToo al wat vertrouwd geworden kwesties, die steeds weer opspelen in en om de rechtszaal bij soortgelijke zaken. De media-aandacht voor het verloop van zo’n zaak, bijvoorbeeld. Of de strategische overwegingen van beschuldigde mannen, die bij voorkeur een vrouwelijke advocaat kiezen. ‘Ik ben óók een vrouw’, zegt die van Ploch (Ellen Parren), ter onderbouwing van haar pleidooi. En hoe frustrerend en schrijnend juridische ‘hij zei, zij zei’-geschillen kunnen zijn, óók voor rechters. ‘Het gaat er niet om wat we geloven’, zegt er eentje, ‘het gaat erom wat we kunnen bewijzen.’

Diesing legt de sympathie iets meer bij Richter dan bij Ploch, zonder de kijker te voorzien van makkelijke conclusies. Ploch mag een populist zijn, zichtbaar gewend aan het voor de bühne manoeuvreren, maar dat maakt hem niet noodzakelijkerwijs schuldig. Derwig speelt dat slim, niet te gelikt of groot: ook de politicus bevindt zich op een onzeker pad. Maar het is Van Kooten, als zijn opponent, die met fragiel spel de emotionele lading van De zitting torst. Soms confuus en aangeslagen, dan ineens fel en vastbesloten als schrijver Richter, die zich in de rechtszaal binnenstebuiten keert.

Genoeglijk, en soms heerlijk vilein, zijn de redevoeringen en onderbrekingen van de officier van justitie, die wordt gespeeld door Romana Vrede. Met haar zo precieze dictie en mimiek duwt de actrice ook iets van het theater de film in, wat binnen deze juridische arena zeer op z’n plaats is. (BB)

Jacob Derwig in De zitting. Beeld
Jacob Derwig in De zitting.

De zitting

★★★★☆

Regie Saskia Diesing

Met Kim van Kooten, Jacob Derwig, Ellen Parren, Romana Vrede, Lykele Muus, Jaap Spijkers, Nazmiye Oral, Bram Suijker, Tanja Jess, Jouman Fattal

82 min. NPO3 zondag 19 sep, 20.25 uur (BNNVARA)

Dwaalspoor

Wetten en regels? De gepensioneerde rechercheur Ron (Raymond Thiry) vergeet ze allemaal nadat zijn 15-jarige kleindochter spoorloos blijkt verdwenen. Nog voordat zijn oud-collega’s de zaak gaan behandelen als mogelijke misdaad, googelt hij of er toevallig zedendelinquenten in de buurt wonen en gaat hij bij ze langs.

In zijn sfeervol gefilmde thriller Dwaalspoor wil regisseur Boris Paval Conen laten zien hoe makkelijk keurige mensen veranderen in bloedhonden als het om hun kinderen gaat, en wat er gebeurt als een familie het idee heeft dat de politie ‘niets doet’: ze zijn geneigd zelf het recht in handen te nemen.

Dit zou voor iedereen met kinderen herkenbaar moeten zijn, maar de familie in Dwaalspoor maakt dat erg ingewikkeld. Vanaf het moment dat Ron een eenzame man op de korrel krijgt, die tegenover het hockeyveld van zijn kleindochter woont en ook nog eens een fototoestel met telelens heeft rondslingeren, gaan de personages steeds irrationeler handelen. Hun (klein)dochter vinden zou prioriteit nummer één moeten zijn, maar het scenario laat ze alleen maar dingen doen die dat moeilijker maken, hoe geloofwaardig Raymond Thiry ook is als onverzettelijk rechercheur.

De complexiteit en het gevaar van een heksenjacht zijn onlangs nog ontzettend knap neergezet in De veroordeling. In vergelijking voelt Dwaalspoor vlak en didactisch. ‘Iemand is onschuldig tot het tegendeel bewezen is’, moet een personage bijvoorbeeld uitroepen. Dat weet de kijker ook wel. Irritanter nog is dat sommige uitgezette plotlijnen overduidelijk worden genegeerd door alle personages, politie incluis, en later als konijnen uit een hoge hoed weer terugkeren. Als een van hen gewoon wat beter had opgelet, was al dit gedoe helemaal niet nodig geweest. (FS)

Raymond Thiry in Dwaalspoor. Beeld
Raymond Thiry in Dwaalspoor.

Dwaalspoor

★★☆☆☆

Regie Boris Paval Conen

Met Raymond Thiry, Anniek Pheifer, Tim Haars, Guy Clemens

81 min. NPO3 zondag 26 sep, 20.20 uur (MAX)

Alles van waarde

In een niet bij naam genoemd dorp ergens in onze Biblebelt worden twee mannen in elkaar geslagen door een groep jongeren. De makers van Alles van waarde zullen, toen ze aan de film begonnen, vermoedelijk niet geweten hebben hoe er tegenwoordig bij het horen van de categorie ‘groep jongeren in een kerkdorp’ een huivering door het land gaat. En hoewel iedereen weet wie de daders zijn, blijven ze ongestraft, aangezien er geen aangifte wordt gedaan.

Alles van waarde (is weerloos, dichtte Lucebert) is een film die onder de vlag van de EO vaart. De omroep wil met de film de intolerantie en het geweld tegen homo’s binnen kerkelijke gemeenschappen ‘bespreekbaar’ maken, aldus de makers. De door Teun Luijkx met gevoel gespeelde hoofdpersoon (een getrouwde vader die zingt in het kerkkoor) merkt dat hij valt op de man die zijn grootvader verzorgt. Een filmpje waarop te zien is dat de mannen kussen, verspreidt zich onder de jeugd en leidt tot een geweldsuitbarsting.

De makers kiezen voor een vorm die lijkt op een reconstructie in een misdaadprogramma, waarbij fictie en (zogenaamde) documentaire door elkaar lopen. Daar wordt nog een genre aan toegevoegd: de making-of, waarin we zien hoe de acteurs worden gecast en hun rollen bespreken. Deze constructie werkt redelijk soepel, maar maakt het lastig om in het verhaal te komen. Alles van waarde heeft zijn momenten, maar heeft misschien vooral waarde als discussiestuk. (MM)

Alles van waarde

★★★☆☆

Regie Stanley Kolk

Met Teun Luijkx, Abe Dijkman, Julia Akkermans, Sinem Kavus

91 min. NPO3 zondag 3 oktober, 20.25 uur (EO)

Teun Luijkx en Abe Dijkman in Alles van Waarde. Beeld
Teun Luijkx en Abe Dijkman in Alles van Waarde.
Meer over