film

Schrijver Truman Capote zag de ‘rich and famous’ als zijn materiaal, en dat werd zijn ondergang

Truman Capote in documentaire The Capote Tapes. Beeld
Truman Capote in documentaire The Capote Tapes.

Vanaf 26 mei is The Capote Tapes te zien. De documentaire werpt nieuw licht op Capotes (waarschijnlijk) nooit afgeronde schandaalroman Answered Prayers, die de neergang van de schrijver inluidde. Een reconstructie.

Rob van Scheers

Op 12 juli 1980 ondernam de Britse schrijver Martin Amis een pelgrimage naar zijn literaire held: Truman Capote. Het verslag staat in Amis’ Amerika-bundel The Moronic Inferno (1986). Capote had destijds net Music for Chameleons gepubliceerd, een verzameling korte verhalen en portretten. Op verzoek van uitgever Random House zou Capote wat interviews doen, maar veel trek had hij er niet in.

Amis belde aan bij Capotes appartement op United Nations Plaza in Manhattan. Binnen lag de schrijver op de bank. De bezoeker noteert: ‘Dan, uit het halfduister aan het einde van de gang, komt de hulpeloos wankelende gestalte van meneer Capote tevoorschijn, die bij wijze van begroeting een zachte jammerklacht loslaat, en een slap handje geeft. In godsnaam, had ik willen zeggen – laat dat interview maar zitten. Laten we liever een ambulance bellen.’

Op dat moment was de prins van de Amerikaanse letteren 55 jaar oud, hij had nog vier jaar te gaan. Op zijn 8ste was hij begonnen met schrijven. Tegen zijn 24ste maakte hij een spectaculaire entree met zijn debuut Other Voices, Other Rooms (1948). Daarop volgden de novelle Breakfast at Tiffany’s (1958) en natuurlijk In Cold Blood (1966) – zijn eigenzinnige journalistiek-literaire reconstructie van een viervoudige roofmoord in Kansas. Waar ging het mis met de man die volgens Norman Mailer de mooiste zinnen van hun generatie schreef? (En dat wil wat zeggen, want de als egomaniak bekendstaande Mailer was voornamelijk vol van zichzélf.)

De schrijver in 1958 in het huis aan 70 Willow Street waar hij destijds woonde. Hier schreef Truman Capote Breakfast at Tiffany’s en In Cold Blood. Beeld Getty
De schrijver in 1958 in het huis aan 70 Willow Street waar hij destijds woonde. Hier schreef Truman Capote Breakfast at Tiffany’s en In Cold Blood.Beeld Getty

Het antwoord ligt besloten in de documentaire The Capote Tapes. Regisseur Ebs Burnough voert zegslieden op van diverse pluimage en heeft een schat aan archiefbeelden bijeengesprokkeld. Hij deed interviews met schrijvers als Jay McInerney, de onlangs overleden modekoning André Leon Talley en de afgezwaaide talkshowhost Dick Cavett – helaas ontbreekt alleen Martin Amis. Daarbovenop kon Burnough gebruikmaken van de geluidsopnamen van de Amerikaanse journalist George Plimpton (1927-2003), die in 1997 voor zijn eigen biografie Truman Capote (1997) iedereen van enig belang had gesproken, en de tapes keurig had bewaard.

Zo kunnen we van over het graf een parade aan tijdgenoten van Capote horen. Niet alleen Norman Mailer, met die quote van hierboven, maar ook actrices als Lauren Bacall en Candice Bergen. Capote kende iedereen in New York, en iedereen in New York kende Capote. Uiteraard komt hijzelf ook geregeld aan het woord.

De rode draad in al die gesprekken is Capotes fascinatie voor andermans roem. ‘Elke schrijver is een voyeur’, antwoordt hij als talkshowpresentator Cavett hem mei 1971 ondervraagt. Aanleiding is een boek waar hij al jaren mee dreigt: Answered Prayers. Het moet een zedenschets worden van de rich and famous. Als voorbeeld heeft hij de romancyclus Op zoek naar de verloren tijd van Marcel Proust gekozen, die langs dezelfde lijnen opereerde.

Lekker literair, maar blijkbaar begreep Capote niet dat hij met deze sleutelroman zijn eigen ondergang orkestreerde. Hij zou eens flink uit de school klappen over de high society waarbinnen hij als hun ‘troetelhomo’ jarenlang verkeerde. Over hun affaires, hun jachten, hun privé-eilandjes, de feestjes, de gezagdragers die ze in hun zak hadden. ‘Deze mensen zijn mijn materiaal.’

Cavett: ‘Is dat niet gevaarlijk? Zullen ze niet boos worden?’

Capote, glimlachend: ‘Ze zullen alleen boos worden als ze er niet in staan.’

Overmoed? De wraak van socialites als Gloria Vanderbilt, Mona von Bismarck, Jacqueline Kennedy-Onassis en andere machtigen van Manhattan die bekend waren van het beroemd zijn pakte verschrikkelijk uit. Maar nu lopen we op de zaken vooruit.

Eerst duikt de documentaire in Capotes getroebleerde verleden in New Orleans. Vader Arch die er nooit was, echtscheiding, moeder Lillie Mae die werkte als serveerster en aan de drank raakte, enig kind Truman uitbesteed aan tantes in Alabama, eenzame jeugd, dat werk. Tijdens haar tweede huwelijk wilde Lillie Mae hogerop. Samen met haar nieuwe echtgenoot, de boekhouder José Capote, nam ze Truman in 1932 mee naar het deftige Park Avenue, Manhattan. Daar had de voormalige Miss Alabama altijd van gedroomd. Toen José werd veroordeeld voor boekhoudfraude stortte het droomplaatje snel weer in.

De jonge Truman Capote in The Capote Tapes. Beeld
De jonge Truman Capote in The Capote Tapes.

Biograaf George Plimpton: ‘Lillie Mae pleegde in 1954 op 48-jarige leeftijd zelfmoord. Ze wilde bij de high society horen, maar werd in die kringen niet geaccepteerd. Answered Prayers moest Trumans afrekening met dat milieu worden.’

Dat was de duistere kant van Capote. Een vrolijker inslag had hij ook. Naast zijn korte verhalen, novellen, romans en true crime-exercities publiceerde hij messcherpe portretten. Over Marilyn Monroe, James Baldwin, en ook over Marlon Brando, die daar achteraf heel boos om werd. Ze staan verzameld in de bloemlezing Truman Capote: Portraits and Observations (1993), en zijn nog altijd zeer lezenswaardig.

Truman Capote danst met Marilyn Monroe in de El Marocco, New York 1955. Beeld Bettmann Archive
Truman Capote danst met Marilyn Monroe in de El Marocco, New York 1955.Beeld Bettmann Archive

Op het hoogtepunt van zijn eigen roem – direct na In Cold Blood – besloot Capote op 28 november 1966 een partijtje te geven. Of, nou ja, partijtje? De locatie was de balzaal vol grandeur van hotel The Plaza in New York, en de gastenlijst voor dit gemaskerde zwart-wit-dansfeest vermeldde tout Manhattan, van Norman Mailer en Andy Warhol tot aan een gevarieerde selectie uit de rijen der Rockefellers, Vanderbilts en Rothschilds. Met diabolisch plezier liet hij die gastenlijst vooraf lekken aan The New York Times. ‘Vanavond maak ik vijfhonderd vrienden, en vijftienduizend vijanden’, kirde Capote tevreden. Alleen Frank Sinatra en Mia Farrow verlieten het feest voortijdig, omdat Sinatra trek had in een portie chow mein.

Nu aten de rijken en de beroemdheden uit zijn hand, zogezegd. Het omslagpunt kwam toen hij in 1975-76 vier hoofdstukken van Answered Prayers publiceerde in het tijdschrift Esquire. Ongeloof. Verbijstering over zo veel nauwelijks verhulde roddel en achterklap. Prompt werd Capote door de zelfverklaarde elite uitgekotst. Gecanceld, zouden we nu zeggen. Als een soort hofnar werd hij liefdevol omarmd door de hippe scene van nachtclub Studio 54, maar voor die lange disconachten was hij te oud, en tegen whiskey en cocaïne was hij ook niet best bestand.

Zo kon het gebeuren dat Martin Amis hem aantrof als een neergestort vogeltje. Flarden van Capotes onvoltooide laatste boek werden in 1986 postuum gepubliceerd in de uitgave Answered Prayers, maar de ontbrekende hoofdstukken zijn nooit teruggevonden. Of misschien heeft hij ze wel nooit geschreven. De pocketeditie telt 146 pagina’s, wel wat weinig voor een boek dat zijn schrijversbestaan verpestte. Gelukkig hebben we The Capote Tapes nog.

Truman Capote op film

Meerdere boeken van Capote zijn verfilmd, zoals In Cold Blood (1967, Richard Brooks) en Breakfast at Tiffany’s (1961, Blake Edwards), met de altijd zo elegante Audrey Hepburn als hoofdpersoon Holly Golightly. Biografische speelfilms zijn er ook, zoals Capote (2005, Bennett Miller), die Philip Seymour Hoffman een Oscar opleverde voor zijn rol als Capote, en het enigszins onderschatte Infamous (2006, Douglas McGrath). Ronduit curieus is Capotes eigen optreden als acteur in de thrillerparodie Murder by Death (1976, Robert Moore), geschreven door Neil Simon. Hierin vind je hem terug als de excentrieke multimiljonair Lionel Twain, tussen gevestigde namen als Peter Sellers, David Niven en Peter Falk. De dvd is inmiddels een collector’s item.

Philip Seymour Hoffman als Truman Capote in de biopic Capote.  Beeld
Philip Seymour Hoffman als Truman Capote in de biopic Capote.