Schrijver Jeff Kinney over freaks in de popcultuur: 'Het nerd-zijn wordt gevierd'

75 miljoen boeken in veertig talen en een plekje op de lijst van meest invloedrijke personen in Time Magazine: auteur Jeff Kinney doet met zijn kinderboekenserie Dagboek van een Loser niet onder voor het succes van Harry Potter. De zesdelige serie gaat over de twaalfjarige brugklasser Greg Heffley (in de Nederlandse boeken Bram Botermans), een nerd die worstelt met zijn irritante broertje, impopulariteit op school en gebrek aan borsthaar. Met zijn boeken viert Jeff Kinney de anti-hero. Volkskrant.nl sprak Kinney over bekende nerds in de popcultuur.

Auteur Jeff Kinney. Beeld
Auteur Jeff Kinney.

Donald Duck
'Als jongetje kreeg ik van mijn vader de Donald Duck en Dagobert Duck-stripboeken van Carl Barks. Donald Duck uit die originele jaren '70 versie is niet te vergelijken met de opgeschoonde, kwekkende Disney-variant. Die strips hebben mij de basis van geografie, geschiedenis en cultuur bijgebracht. Nu lezen mijn kinderen die oude edities voor het slapengaan. Het bewijs dat een geniale verhaalverteller zoals Barks generaties kan meegaan. Donald is een zwakkeling en erg opvliegerig. Als personage is hij veel leuker dan een heroïsche eend. Je identificeert je met hem, lacht hem uit. Dat doen mensen nou eenmaal graag.'

Een schilderij van Carl Barks. Beeld EPA
Een schilderij van Carl Barks.Beeld EPA

Harry Potter
'Harry Potter is de anti-nerd. Oké, hij draagt een bril en begon misschien in de bezemkast onder de trap, maar in de tovenaarswereld is hij altijd de uitverkorene geweest. Het tegenovergestelde van mijn hoofdpersoon Greg Heffley. Het verbaast me dat beiden zo populair zijn bij kinderen. Met de Potter-boeken kun je vluchten in een fantasiewereld. Greg hoopt ook dat er op een dag een tovenaar komt om hem te vertellen dat hij speciaal is en hem mee te nemen 'naar een speciale school ergens ver weg'.

Kinderen groeien tegenwoordig op met het idee dat ze speciaal zijn. Door de reality-shows geloven ze dat ze een ster worden, ook al is daar geen enkel bewijs voor. Dagboek van een Loser gaat over onhandige situaties in het dagelijkse leven. Niets meer en niets minder.'

Mark Zuckerberg
'In The Social Network is het personage Mark Zuckerberg de miskende intellectuele nerd die zijn impopulariteit vertaalt naar een zeker superioriteitsgevoel. Zelf ken ik dit type nerd niet. Maar in de IT-sector vind je ze wel: controleer de computer, controleer het leven. De film had iets ongemakkelijks omdat het een parallelle realiteit creëerde: het gaat over een echt persoon maar de feiten werden expres verdraaid voor het verhaal.

'De nerd heeft de afgelopen jaren een comeback gemaakt. In de hedendaagse cultuur wordt de underdog gevierd. Het is niet iets om je voor te schamen, want het is nu een volwaardige culturele identiteit. Nerd-chic is in de Verenigde Staten een modestijl geworden. Je ziet het zelfs bij stoere NBA-spelers. Tijdens interviews na de wedstrijd dragen ze een grote hoornen bril zonder lenzen en een dichtgeknoopt overhemd. Het tegenovergestelde van hun macho-look op het veld.'

Jeff Kinney
'Hoofdpersoon Greg is een uitvergrote versie van mijzelf als kind. Ik hoor dus wel in deze lijst van nerds, ja. Als jongetje had ik ooit ruzie met een vriendin. Om het goed te maken, gaf ik haar een briefje en twee dollar, dat was toen best veel geld. Later leer je; geld en vriendschap, ehm... dat gaat niet helemaal lekker samen. Toen zag ik het als een teken van goede wil.

'Voor het succes van Dagboek van een Loser zag ik mezelf als mislukte krantencartoonist. Als jongen was ik ervan overtuigd dat ik het zou gaan maken als tekenaar. Maar mijn creaties werden overal afgewezen, zonder enige aanmoediging door te gaan. Toen ben ik verhaaltjes gaan maken bij mijn strips, in de vorm van handgeschreven dagboekfragmenten, en werd Greg Heffley geboren.

'Het was bedoeld als nostalgisch boek voor volwassenen maar mijn uitgever maakte er een kinderserie van. In mijn boeken zitten veel grapjes die kinderen misschien niet direct snappen. Ik laveer tussen die twee werelden; dat is mijn eeuwige interne conflict. Eigenlijk ben ik per ongeluk kinderboekenschrijver geworden.'

Jesse Eisenberg als Mark Zuckerberg in The Social Network (2010). Beeld
Jesse Eisenberg als Mark Zuckerberg in The Social Network (2010).

Larry David
'Ik hoor vaak dat Greg Heffley een jongere versie is van Larry David, acteur en producer van Curb Your Enthusiasm en Seinfield. Dat klopt wel, denk ik. Larry David zegt dingen hardop waarvan je direct denkt: o, waarom? Je snapt wat hij bedoelt, maar zelf houd je je mond. Om precies die reden komt Greg altijd in de problemen. Hij heeft als kind nog niet geleerd om zijn imperfectie te maskeren zoals wij volwassenen dat doen.

'Greg maakt aan de lopende band onhandige keuzes. Hij vraagt zijn oom die vier keer getrouwd is geweest voor advies over meisjes, omdat hij denkt dat zijn oom een expert op het gebied van relaties is. Zijn visie op de wereld klopt eigenlijk nooit.'

Homer Simpson
'Homer Simpson is de 'ugly American'. Het soort mens voor wie wij Amerikanen ons schamen om te exporteren. Hij is luid, vol van zichzelf en onwetend en dat maakt hem tot de ideale protagonist. Het script van de Simpsons was bij tijd en wijlen subliem. Maar het is lastig om kijkers twintig jaar te shockeren. Shows als South Park en later Family Guy hebben die rol overgenomen.'

null Beeld

Glee
'Als dit de nerds van de school zijn, dan is het wel een groepje verdomd knappe nerds. Glee voelt voor mij niet authentiek. Tegenwoordig kijk ik bijna geen televisie. Toen ik aan acht jaar geleden met mijn boek begon, bedacht ik de volgende theorie: je bent of een consument of een producent. Tv-kijken voelde als een keuze om op dat moment niets te creëren. Nu kijk ik alleen nog naar American football.'

Charlie Brown
'Charlie Brown, het baasje van Snoopy in de Amerikaanse stripreeks Peanuts, is de klassieke loser. Een oude ziel gevangen in een kindlichaam. Charlie is kaal, een traditie in comics die begonnen is met The Yellow Kid, het allereerste stripboekkarakter uit 1895. Ook Greg heeft maar drie haren op zijn hoofd.

'Maker Charles M. Schulz kreeg kritiek omdat hij kinderen als gemene wezens afschilderde. Maar kinderen kunnen gemeen zijn. Dagboek van een loser speelt zich af in de brugklas. Dat was voor mij een heftige tijd. Het is het laatste bastion van de kindertijd waar kinderen enorm van elkaar verschillen. Ik had klasgenoten die twee keer zo groot waren die zich al moesten scheren. Een geweldige setting voor comedy.'

null Beeld
Charlie Brown. Beeld
Charlie Brown.
Meer over