Schikking topstukken Chardzjiëv-collectie

De dubieuze verkoop van topstukken uit de collectie van de Russische kunstverzamelaar N. Chardzjiëv wordt niet teruggedraaid. Wat over is van de collectie verkrijgt de stichting Cultureel Centrum Khardjiev-Tschaga in eigendom....

Dat is het resultaat van een schikking tussen enerzijds ex-minister J. de Ruiter, voorzitter van de stichting, en anderzijds de executeur-testamentair en de erfgenaam van Chardzjiëvs nalatenschap. G. Lodder, die namens het ministerie van OCW bij de besprekingen aanwezig was, bevestigt dat dit de kern van de schikking vormt.

Chardzjiëv stierf in 1996 in Amsterdam en liet een kostbare verzameling kunstwerken en manuscripten uit de Russische avantgarde na. De bedoeling was dat die collectie bijeen bleef en beheerd werd door een stichting. Maar de executeur-testamentair, mr. C. Privé, die tegelijk optrad als stichtingsvoorzitter, wijzigde de statuten en verkocht meer dan dertig kunstwerken uit de nalatenschap. Het betrof schilderijen, gouaches en tekeningen van Malevitsj en Lissitzky.

De opbrengst van dertig miljoen gulden is bijna helemaal verdeeld tussen erfgenaam B. Abarov, Privé en pensioenadviseur J. Buse. Voor de kas van de stichting bleef niet meer dan twee of drie miljoen gulden over.

De schikking betekent dat de verkochte kunstwerken voorgoed voor de collectie verloren zijn. Ze werden aan de Duitse galerie Gmurzynska overgedaan. Volgens Privé waren de verkopen nodig om te kunnen voldoen aan 'schulden en verplichtingen van de nalatenschap'.

Toen de transacties eind 1997 aan het licht kwamen, dreigde de Nederlandse overheid met juridische stappen wegens wanbeheer. Nederland stelde groot belang in de verzameling, omdat die in 1993 uit Rusland naar Nederland was gesmokkeld en Moskou protesteerde tegen het verkwanselen van de collectie. De Nederlandse staat dwong ten slotte mr. Privé en diens advocaat mr. J. Fruytier uit het bestuur van de stichting te stappen en de overgebleven collectie in bewaring te geven van het Stedelijk Museum in Amsterdam.

De nieuwe voorzitter van de stichting, ex-minister J. de Ruiter, en diens medebestuurders mr. Th. Bremer en R. de Haas, hebben anderhalf jaar moeizame onderhandelingen gevoerd met de erfgenaam en de executeur-testamentair. Deze laatsten weigerden de collectie aan de stichting in eigendom over te dragen, voordat er een voor hen gunstige regeling was getroffen over de verkooptransacties en fiscale schulden.

Dat is nu gebeurd. De verkooptransacties worden bestempeld als rechtmatig, de opbrengst hoeft niet te worden terugbetaald aan de stichting.

Bovendien gaat de belastingdienst ermee akkoord om de miljoenenschuld aan successierechten van de erfgenaam in natura te ontvangen, in de vorm van een werk van Malevitsj (Wit vierkant op kruis). Dit schilderij zal dan weer via het ministerie van OCW in bruikleen worden gegeven aan de stichting Cultureel Centrum Khardjiev-Tschaga

Meer over