Roseanne trekt de lont er net op tijd uit

De familie Conner is niet meer. Woensdagavond weerklonk voor het laatst Roseanne's schetterende lach over het Amerikaanse televisiescherm. Tot in lengte van dagen zullen herhalingen van de gelijknamige televisieserie het huiskamerpubliek blijven vermaken, maar nieuwe afleveringen worden niet langer gemaakt....

Na negen jaar was de fut eruit. De eenvoudige arbeidersfamilie raakte afgelopen seizoen van zichzelf vervreemd toen Roseanne 108 miljoen dollar in de loterij won. De meest bizarre escapades als miljonaire, leken in niets op de dagelijkse gezinsbeslommeringen waarmee zij zich een ongekende populariteit in Amerika verwierf.

En dus ging de serie als een nachtkaars uit. De laatste aflevering draaide uit op een melodramatische reünie van de deels uitgevlogen en uiteengevallen familie Conner.

Terug te blikken valt er genoeg. Roseanne Barr schreef geschiedenis met de quasi-onorthodoxe manier waarop zij korte metten maakte met de opvatting dat harmonie en geluk de vaste ingrediënten dienen te vormen voor het doorsnee Amerikaanse televisiegezin.

De moraal was kraakhelder. Het leven is niet altijd een lolletje, en een eenvoudige kwinkslag hoeft niet per se alle zorgen weg te blazen. Talloze Amerikanen putten de afgelopen negen jaar minstens een sprankje moed uit de creatieve manier waarop Roseanne de scepter zwaaide over het blue collar-gezin uit een fabrieksstadje in de staat Illinois.

De vader van het gezin, Dan Conner (John Goodman), typeerde op zowel realistische als humorvolle wijze de moeizame strijd van een hardwerkende arbeider, die vol passie de Amerikaanse droom van het vrij ondernemersschap nastreefde, maar zich daarbij soms gedwarsboomd zag door de nuchtere noodzaak van een stabiel inkomen.

In de serie ging ook moeder Roseanne aan het werk, om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. De moeilijkheden en spanningen die dat binnen de familie met zich meebracht, sloten feilloos aan op de groeiende trend, eind jaren tachtig, toen steeds meer gezinnen in de Verenigde Staten zich gedwongen zagen tot het tweeverdienersschap over te gaan. Roseanne bood daarbij moreel soelaas.

Miljoenen televisiekijkende ouders en kinderen vonden herkenning wanneer taboes als masturbatie, menstruatie en de pil aan de keukentafel van de Conners werden besproken - en niet per se opgelost, hetgeen de realiteit bevorderde. Het chagrijn dat het sarcasme voedde, was aan het eind van een aflevering net zo makkelijk nog erger dan aan het begin, wat van het televisiegezin werd geaccepteerd. Want zo is nu eenmaal het leven.

De populariteit werd langzaam maar zeker aangetast toen de echte Roseanne (Barr) een landelijke en steenrijke bekendheid werd. De twee Roseannes werden in toenemende mate door elkaar gehaald. Barr vertelde ongeremd over haar eigen moeilijke jeugd, waarin ze te maken kreeg met kindermishandeling, een zeer jong moederschap en het moeten afstaan van haar kind. Roseanne Conner kon dat in de serie niet bijbenen.

Realiteit verwarde fictie, of vice versa, dat was niet altijd even duidelijk. Het arbeidersgezin begon in de ogen van de kijker steeds verder van de werkelijkheid te staan, en daarmee kwam een tijdbom onder de serie. Op tijd trok Roseanne de lont eruit.

Momenteel speelt zij in New York de Wicked Witch from the West in de musical The Wizard of Oz, komend seizoen maakt ze haar televisierentree met een eigen talkshow. Daarmee wordt ze een concurrente van Oprah Winfrey en Rosy O'Donnell.

Tim Overdiek

Meer over