Roep om goed nieuws

Surinamers zijn blasé van het slechte nieuws waarmee de kranten doorgaans doordrenkt zijn. De man met de meeste grieven het afgelopen jaar was onbetwist Bouterse....

'Jullie schrijven alleen maar negatief', krijg ik vaak te horen. Opvallend daarbij is dat velen Bouterse als de belichaming van het slechte nieuws zien, en hem als dé grote sta-in-de-weg voor de ontwikkeling van het land beschouwen. Van ons verlangen ze derhalve dat we hem 'doodzwijgen'.

In Suriname wordt de roep om positief nieuws steeds groter. Toen ik Henri Behr - voorzitter van de stichting Rechtstaat door Recht en Waarheid, en 'nabestaande' - naar aanleiding van vijftiende herdenking van de decembermoorden interviewde, werd ik daar weer mee geconfronteerd. Een gesprek met Behr vind ik altijd inspirerend. Behalve dat de man een ongekend positieve instelling heeft, beschikt hij ook nog eens over een behoorlijke dosis zelfkritiek. Dat laatste kun je van veel klagers in de Surinaamse samenleving niet zeggen.

Surinamers willen wel dat er positief over hun land wordt geschreven, maar stellen er in de vorm van daadkracht weinig tegenover. Het goede nieuws moet kennelijk uit een hoge hoed worden gehaald.

Behr verloor op 8 december 1982 een broer. Vorig jaar werd zijn 16-jarige dochter voor het leven invalide, nadat ze was neergeschoten door een racuneuze leeftijdgenoot. Ook jongeren hebben - bij gebrek aan beter - van het maatschappelijk voorbeeld geleerd dat je problemen oplost met een vuurwapen. Zo ziet Behr dat. Hij zoekt geen schuldigen voor zijn persoonlijke tegenspoed, maar blijft zeggen: 'Wat van Suriname is geworden, hebben we aan onszelf te danken.' Op zo'n moment wil ik hem wel omhelzen, maar dat staat natuurlijk raar tijdens een interview. Voor hem is materiële genoegdoening van de decembermoorden een gepasseerd station. De waarheid is voor hem alleen nog van belang voor 'de juiste wijze van opschrijven van een stuk nationale geschiedenis'.

Suriname probeert krampachtig overeind te krabbelen. Het gaat voornamelijk gepaard met, over en weer, wrok en verwijten. Behr typeert dit proces als 'een morele herwaardering in negatieve zin'. Hij deelt daarbij de kritiek op de pers: 'Het is een al negativiteit. Ik word er droevig van.' Er moet volgens hem meer nadruk worden gelegd op aspecten die het land op het 'goede spoor' brengen: 'Suriname is een land met een kankergezwel. We zijn vijftien lichtpunten kwijtgeraakt, maar het lijkt wel vijftien lichtjaren te duren voor we weer genezen zijn.' Een middel tegen kanker is 'image selling', meent Behr, die graag meer 'menszijn-artikelen' op de voorpagina's wil lezen.

Het woord lichtpunten schudde ook mij wakker. Wat was ook alweer mijn journalistieke doel in Suriname? Ik vond destijds al dat slechte nieuws over mijn geboorteland - verspreid door de Nederlandse media - ook niet te pruimen. Met dit brok ongenoegen in het achterhoofd, remigreerde ik naar Suriname. Ik nam mij voor als journalist meer nadruk op de lichtpunten te leggen. Mijn bijdragen voor de Nederlandse media van de afgelopen anderhalf jaar overziend, ben ik nog mijlen verwijderd van dat doel.

Gezien de politieke banaliteiten waar ik hier mee werd geconfronteerd, neem ik het mezelf niet echt kwalijk. Met mijn bijdragen voor de Surinaamse krant De Ware Tijd, voldoe ik redelijk aan de wens naar goed nieuws. Het waren voornamelijk apolitieke artikelen, waarbij personen centraal stonden die met nieuwswaardige daadkracht een bijdrage leveren om het land vlot te trekken. Maar toegegeven: al met al is het een druppel op een gloeiende plaat.

Het door NDP-perschef Borger Breeveld gepresenteerde televisieprogramma Aktueel en Informatief is doorgaans een en al positief nieuws. Bij de aflevering voor kerst droop de halleluja-stemming ervan af. De kijker werd er op geattendeerd dat steeds meer bedrijven van 'internationale allure' hun deuren in Suriname openen. Beelden werden getoond van KFC (Kentucky Fried Chicken) en het familierestaurant McDonald's, dat vlak voor kerst zijn deuren opende. We kregen ook beelden van nieuwe discotheken en andere particuliere initiatieven. 'Laat u niet wijs maken dat het niet goed gaat met ons land', zei staatspropagandist Breeveld, pronkend met andersmans veren.

Van eigen veren, zoals volkswoningen, kon men vooralsnog niets laten zien. Van de beloofde tweeduizend woningen voor het jaar 1997 zijn er slechts tien opgeleverd. In dit tempo zou het betekenen dat Suriname over duizend jaar uit haar woningnood is. Tegen het doorsnee Surinaamse gezin dat zich voorlopig geen Big Macs en Happy Meals kan veroorloven, zei Breeveld opbeurend: 'Houd vol, ook uw tijd komt.'

In de kerstaflevering van Aktueel en Informatief mag een oude man opdraven en minutenlang voor zijn verveloze krot onsamenhangend en onverstaanbaar brabbelen. Voor alle duidelijkheid lichtte Breeveld naderhand toe: 'We hebben deze oude, blinde man aan het woord gelaten vanwege zijn positieve instelling.' 'Nee', moest ik hardop tegen mezelf zeggen, 'dit is geen tropische variatie van Keek op de Week, maar een bloedserieuze aangelegenheid.

Maar hoe dan ook, in Suriname zal een ombuiging plaats moeten vinden naar een morele herwaardering in positieve zin. Maar met Aktueel en Informatief wordt reeds nu gedemonstreerd dat de journalist daarbij vooral geen roze bril moet opzetten. Want zo komt het land slechts op een dwaalspoor terecht. Mijn voornemen voor 1998 is: nog harder werken aan een journalistiek dilemma.

Meer over