Robbins door critici verguisd, door zijn lezers innig omhelsd

Voor het gemak noemde Harold Robbins zichzelf een van de beste, moderne Amerikaanse schrijvers. Het valt te betwijfelen of de dinsdag overleden auteur (81) zijn plekje in de literatuurgeschiedenis heeft veroverd....

Van onze medewerker

Tim Overdiek

NEW YORK

Robbins werd steevast door het literaire establishment neergesabeld wanneer een nieuwe roman van zijn hand verscheen. Recensenten trokken onbarmhartig van leer tegen de, in hun ogen, onsmakelijke broodschrijverij, vervuld van clichés en met een chronisch gebrek aan stilistische elegantie.

Tegelijkertijd was er een innige omhelzing van zijn miljoenen loyale lezers, wier fascinatie voor Robbins' creaties grenzeloos was. Die combinatie van verguizing en bewondering maakte Robbins in ieder geval een van de meest opzienbarende schrijvers in de Verenigde Staten.

Zijn 23 romans werden in 32 talen uitgebracht en de totale verkoop van 750 miljoen exemplaren maakten van hem een uiterst welgestelde burger, die een even turbulent leven leidde als menig personage in zijn boeken. Zijn debuut in 1948 met Never Love a Stranger was zelfs gebaseerd op zijn jeugd in New York City.

Daar werd Robbins kort na zijn geboorte op 21 mei 1916 te vondeling gelegd. Hij verliet de middelbare school op zijn vijftiende, nam een baantje in een kruidenierswinkel en ontwikkelde razendsnel een ondernemingsdrang die hem op zijn twintigste tot miljonair bombardeerde. Hij verloor zijn fortuin nog sneller met mislukte speculaties.

Een weddenschap bracht hem op het schrijverspad. Als werknemer van Universal Pictures pochte Robbins dat hij moeiteloos het niveau van de scriptschrijvers kon overstijgen. Dat bewees hij onweerlegbaar met Never Lover a Stranger, dat net als enkele latere romans werd verfilmd.

Zijn formule bleek keer op keer succesvol. Vrouwen draafden op als beeldschone, rijke en flirtende schepsels, terwijl mannen hun hormoonhuishouding en hunkering naar macht net zo lustig de vrije loop lieten. Heel subtiel liet de schrijver zijn hoofdpersonen telkens verdacht veel weg hebben van bestaande beroemdheden als Aristotle Onassis, Howard Hughes of Lana Turner.

Dat nam niet weg dat de ontwikkeling van het plot tot afgrijzen van de critici vaak op bizarre wijze tot stand kwam. Hij beriep zich op zijn functie als 'schrijver van het volk'. Notities of schema's waren taboe, en herschrijven na het zetten van de laatste punt was er evenmin bij. 'Ik begin met een aantal personages, en dan zie ik vanzelf wel wat er gebeurt.'

The Carpetbagger (1961) gold als zijn voornaamste succes. Het verhaalt van een nietsontziende machtswellusteling die zijn ambities najaagt in de wereld van film, financiën, luchtvaart en casino's. Het was het tweede deel in een trilogie over Hollywood.

Afgelopen februari verscheen zijn laatste boek, Tycoon: A Novel. Volgens Robbins was hij blijven schrijven uit economische noodzaak, aangezien vijf scheidingen (met alimentatie) en doktersrekeningen na een hersenbloeding in 1982 zijn puissante rijkdom hadden aangetast.

Meer over