And Venus was her nameLeonardo

Rob de Nijs zong ‘Leonardo’, een pleidooi voor vrijheid

Paul Onkenhout en John Schoorl schrijven elke week over een liedje waarvan de titel bestaat uit alleen een voornaam. In Leonardo bouwt Da Vinci vogels van hout en perkament.

John Schoorl en Paul Onkenhout
null Beeld

Leonardo, hij gelooft wat hij doet
Hij gelooft dat het moet
Leonardo, Rob de Nijs (1973)

In november 1973 kregen Rob de Nijs en zijn vrouw Elly in hun nieuwbouwwoning in Hoogland (gemeente Amersfoort) bezoek van een brutale reporter van dagblad De Tijd, Jan Tromp. Er was een goede aanleiding voor een paginagroot interview: dankzij In de uren van de middag, zijn nieuwste plaat, had De Nijs een comeback gemaakt die de verbeelding prikkelde.

Cactussen bepaalden in hoge mate de sfeer in Hoogland, constateerde Tromp met een scherp oog. ‘Op de grond liggen Perzische tapijtjes en aan het plafond hangen twee Chinese lampionlampen’.

De Nijs beschouwde de verhuizing als een grote stap voorwaarts, gezien zijn vorige huis, een appartement in de Bijlmer op acht hoog. Tegen Tromp: ‘Jij zegt nu wel dat dit jou een naargeestige buurt lijkt, maar daar was het veel, veel erger’.

Zijn laatste hit had De Nijs (1942) zeven jaar eerder gehad met De Lords, het truttige Anna Paulowna. De zanger die volgens Tromp in De Tijd het ‘onnozele Ritme van de regen onsterfelijk maakte’, was in zijn loopbaan in een nieuwe fase terechtgekomen. Het tieneridool was op zijn eenendertigste eindelijk volwassen geworden, de schnabbels in de piste van circus Toni Boltini konden worden geschrapt.

Veel dankte hij aan een illuster duo. Boudewijn de Groot en Lennaert Nijgh – en diens vrouw Astrid – hadden zich over hem ontfermd. De muzikale meester en de tekstuele reus trokken hem uit het slop met twee succesvolle singles, Jan Klaassen de trompetter en Dag zuster Ursula, en aansluitend een elpee die aanvankelijk door de muziekpers werd genegeerd, maar inmiddels als een hoogtepunt in het oeuvre van De Nijs wordt beschouwd.

Voor In de uren van de middag maakte De Groot deels gebruik van restmateriaal van een eigen plaat, Hoe sterk is de eenzame fietser. Ook een nummer dat in 2005 in een versie van De Groot de eerste plaats van de Top 2000 van Radio 2 zou halen, Avond, kreeg een plek. Het klikte vooral tussen De Nijs en De Groot. ‘We hadden echt een heel goede magische verbinding met elkaar’, zei De Nijs in Testament van Peter Voskuil, een biografie van Lennaert Nijgh.

Het huwelijk van zanger Rob de Nijs met Elly Hesseling, Bergen op Zoom, Nederland, 30 juli 1968. Beeld ANP / Spaarnestad Photo
Het huwelijk van zanger Rob de Nijs met Elly Hesseling, Bergen op Zoom, Nederland, 30 juli 1968.Beeld ANP / Spaarnestad Photo

Op In de uren van de middag is Leonardo een opvallend buitenbeentje, een dromerig liedje over kunstenaar Leonardo da Vinci die in een toren vogels van hout en perkament bouwt en uit het raam laat vliegen. In 1971 was Leonardo al eens opgenomen door Liesbeth List. Het is niet moeilijk om in het nummer een pleidooi voor vrijheid te ontdekken. ‘De mensen zullen vliegen, de mensen zullen vrij zijn.’

In Hoogland ging het in het interview met De Tijd ook over de kreten die De Nijs tijdens optredens tussen de liedjes door slaakte, ‘oe’ en ‘wauw‘. Verslaggever Tromp vond ze ‘knap irritant’.

Het zijn ‘tussentijdse ontladingen’, legde De Nijs geduldig uit. Zijn vrouw Elly kon haar ergernis niet verbergen en interrumpeerde: ‘Ik vind dat een discriminerende opmerking van jou. Waarom wordt hij daar zo op aangevallen? Waarom mag een ander het wel en Rob niet?

Meer over