Rico en Sticks: de echte shit als ze samen zijn

Ze waren een sensatie toen ze doorbraken, hun albums bleken klassiekers. Vijftien jaar later is het beste van Opgezwolle verzameld. Gijsbert Kamer beluisterde de box met nederhop en vindt: Rico en Sticks mogen nooit meer uit elkaar.

Rico en Sticks. Beeld Daniel Cohen
Rico en Sticks.Beeld Daniel Cohen

Een beter podium dan op het Woo Hah! Festival in Tilburg was nauwelijks denkbaar voor Rico & Sticks. Op dit hiphop-festival brachten de twee Zwolse rappers afgelopen zaterdag hun selectie uit vijftien jaar rapmuziek. De kolkende massa van duizenden hiphopfans herkende de nummers onmiddellijk. 'Echte shit is als je doet wat je flex vindt', aldus Sticks tijdens deze Opgezwolle tot nu-show. Dit was de echte shit.

Het concert was een bloemlezing die meer omvatte dan het beste van de drie Opgezwolle-albums die Rico (Ricardo McDougal) en Sticks (Junte Uiterwijk) met producer Delic (Peter Blom) tussen 2001 en 2006 uitbrachten. Er was ook ruim aandacht voor de platen die de twee rappers zonder elkaar, met andere producers, rappers en muzikanten uitbrachten, nadat de Zwolse hiphoptrots in 2007 ter ziele was gegaan.

Opgezwolle tot nu heeft al vele zalen en festivals tot een kookpunt gebracht, maar zaterdag, te midden van grote internationale hiphopnamen als Tyler, The Creator en Young Thug bleek hoe uniek de muziek van Rico & Sticks nog altijd klinkt. Niet alleen de nummers van Opgezwolle (De tijd leert, Hoedenplank, Gekke Gerrit) werden als ware klassiekers meegebruld. Ook de nummers die Rico & Sticks opnamen met beatmakers Kubus en A.R.T. (Hamvraag, Strik je veter) worden enthousiast onthaald.

Maar goed, ze hebben dan ook vijftien jaar materiaal om uit te putten. Geplukt van vijftien albums die deze week verzameld zijn in de box Rico & Sticks - Opgezwolle Tot Nu. Een verplichte aanschaf voor hiphopliefhebbers - en eigenlijk voor iedereen die de Nederpopgeschiedenis in algemene zin een warm hart toedraagt.

Natuurlijk, de drie Opgezwolle-albums (Spuugdingen op de mic, 2001; Vloeistof, 2003 en Eigen wereld, 2006) springen er meteen uit. Drie inmiddels klassiek geworden platen waarop de raps van Rico en Sticks steeds krachtiger werden. Maar ook platen waarop producer Delic een sound had ontwikkeld die aan de ene kant loeihard het middenrif raakte en aan de andere kant boordevol subtiele details zat.

Donkere, soms sinistere beats en synths in combinatie met ludieke kleine instrumentjes: de ideale bedding voor de zware en tegelijk soepele raps van Rico en Sticks. Rico met een stem die nog altijd iets ronder en elastischer lijkt dan de hoekige spraakwaterval waar Sticks de luisteraar op vergast. Maar van meet af aan bleken het vooral twee stemmen die complementair waren. Hoeveel ze los van elkaar ook opnamen, Rico & Sticks zouden eigenlijk nooit meer gescheiden mogen worden, denk je wanneer ze samen op het podium staan.

Rico (L) en Sticks (R) op Lowlands 2015 Beeld anp
Rico (L) en Sticks (R) op Lowlands 2015Beeld anp

Dat is ook de conclusie die je trekt wanneer je alle vijftien cd's hebt beluisterd. 'Dit waren artiesten voor wie rap topsport was: geen popmuziek maar passie', aldus muziekjournalist Saul van Stapele in het inleidende boekwerkje over zijn kennismaking met de grootmeesters uit Zwolle. Dat was meer dan vijftien jaar geleden, toen Spotify en Twitter nog niet bestonden; een ander tijdperk. Maar de passie is nooit vervaagd, zoveel wordt in al die uren muziek wel duidelijk.

'De tijd leert of het tij keert/maar de liefde voor muziek blijft m'n drijfveer', rapt het duo in De tijd leert uit 2003.

Het tij zou niet keren, maar nadat de heren van Opgezwolle in 2007 uit elkaar waren gegaan, veranderde er wel iets. Zeker, ze konden best zonder elkaar, maar de magie van de drie Opgezwolle-albums werd niet meer gehaald.

Cruciaal in de geschiedenis van Rico & Sticks is de periode 2006-2007. Samen met stadgenoot Typhoon, Jawat!, DuvelDuvel en beatmaker Kubus had Opgezwolle de Nederlandse clubs plat gespeeld. Buiten westen heette de tournee, naar het album dat Kubus in 2004 uitbracht.

In januari 2006 verscheen Eigen wereld van Opgezwolle, dat meteen als meesterwerk werd onthaald. De allesverzengende beats in combinatie met krachtige melancholieke raps resulteerden in een nieuw geluid.

Maar hoe succesvol ook, Eigen wereld kreeg geen vervolg. De man die zo belangrijk was voor de sound van Opgezwolle, producer/beatmaker Delic wilde op wereldreis en zich daarna ontwikkelen als kunstschilder. Dat betekende het einde van Opgezwolle.

Er verschenen de afgelopen tien jaar nog een stuk of tien albums waarop Rico & Sticks, of een van hen, een groot stempel zouden drukken. Kubus of A.R.T. (Ali Reza Tahoeni) verzorgden de beats op platen als Alledaagse waanzin, DMT en Irie. Allemaal zeer de moeite waard, de uitstapjes richting reggae van Rico en naar pop en soul van Sticks (diens Stick Bukowski is een hoogtepunt), maar ergens mis je iets.

Misschien is het toch de productie van Delic (hij maakte met Sticks in 2007 nog wel het album Fakkelteit). Of misschien functioneren Sticks en Rico gewoon het allerbest als ze samen zijn. Wanneer je het duo ziet schitteren zoals afgelopen zaterdag, zou je hopen dat ze weer de studio in gaan om met Kubus, A.R.T., Moon of wie dan ook een nieuwe plaat op te nemen. Mogelijk wordt dan wél de zeldzame klasse van de drie Opgezwolle-albums benaderd.

De drie albums verschijnen overigens, eveneens ter ere van vijftien jaar Rico & Sticks, op vinyl. Spuugdingen op de mic verscheen onlangs al, mooi uitgevoerd; Vloeistof komt eerdaags uit en Eigen wereld in November.

Typhoon

Krap 16 was Typhoon (Glenn de Randamie) toen hij de jongens van Opgezwolle leerde kennen. Zijn oudere broer rapte als Blaxtar weleens met Rico. Typhoon ging zo vaak hij van zijn ouders mocht met de jongens mee. Hij is voor het eerst als rapper te horen op het debuutalbum van Opgezwolle, in het nummer Als die mic aanstaat. Nu heeft Typhoon zijn eigen plaats in de Nederlandse hiphop verworven. Op 9 december zal hij met Rico & Sticks optreden in het Amsterdamse Ziggo Dome.

Als Rico & Sticks samen met Typhoon op 9 december de Ziggo Dome aandoen, wordt het jubileumjaar mooi afgerond en kunnen zij zich definitief aan de toekomst gaan wijden. Hopelijk komt er over vijftien jaar een box die net zo belangwekkend of 'flex' is als deze.

Al mag er dan wel wat meer informatie bij worden geleverd. Die is nu veel te summier. Een mooie inleiding en een fraai fotoboekje bieden niet genoeg informatie om de luisteraar langs vijftien jaar Nederpopgeschiedenis te loodsen.

Meer over